Các tập đoàn công nghệ Mỹ đang đẩy mạnh cắt giảm nhân sự trong lúc tăng tốc đầu tư cho AI, nhưng chiến lược này có thể kéo theo nhiều hệ lụy ngoài dự tính. Theo The Wall Street Journal (WSJ), việc dùng AI như một thông điệp để biện minh cho sa thải không đồng nghĩa các doanh nghiệp sẽ đạt được hiệu quả như kỳ vọng.

Báo cáo do Challenger, Gray & Christmas công bố đầu tháng 4 cho thấy từ đầu năm 2026 đến nay, các công ty công nghệ Mỹ đã thông báo cắt giảm tổng cộng 52.050 việc làm. Riêng tháng 3 ghi nhận 18.720 lao động bị ảnh hưởng. Trong quý I, làn sóng sa thải trong ngành công nghệ tăng 40% so với cùng kỳ năm trước.

Một số doanh nghiệp đã triển khai các đợt cắt giảm lớn. Tháng 2, Block - công ty fintech đứng sau Square và Cash App - cho biết sẽ giảm 40% nhân sự. Oracle và Snap cũng khởi động các đợt cắt giảm quy mô lớn trong vài tuần gần đây.

Microsoft và Meta là những cái tên mới nhất công bố kế hoạch sa thải gắn với chiến lược AI. Meta dự kiến cắt giảm khoảng 8.000 nhân viên, trong khi Microsoft triển khai chương trình nghỉ việc tự nguyện cho nhân sự tại Mỹ. Nếu số lượng đăng ký không đủ, chương trình này có thể dẫn tới các đợt sa thải trên diện rộng.

Theo WSJ, các doanh nghiệp muốn nhấn mạnh rằng việc cắt giảm không xuất phát từ khó khăn trong kinh doanh, mà từ niềm tin AI sẽ thay thế nhiều vị trí trong tương lai. Khi công bố kế hoạch tinh giản nhân sự, CEO Block Jack Dorsey cũng khẳng định đây "không phải quyết định vì khó khăn".

Trong bối cảnh đó, cuộc đua đầu tư hạ tầng AI giữa các Big Tech ngày càng nóng lên. WSJ mô tả đây là một cuộc chơi "ai chùn bước trước" xoay quanh chi tiêu vốn, khi các tập đoàn cùng đổ tiền vào chip AI và trung tâm dữ liệu để giành lợi thế dẫn đầu.

Alphabet, Meta, Amazon và Microsoft được dự báo sẽ chi tổng cộng 674 tỷ USD cho vốn đầu tư trong năm nay, cao hơn đáng kể so với giai đoạn trước khi làn sóng AI bùng nổ. Theo WSJ, phần chi phí tiết kiệm được từ cắt giảm nhân sự đang được tái phân bổ sang các khoản đầu tư đắt đỏ như chip AI.

Ngành công nghệ từng tuyển dụng ồ ạt trong giai đoạn đại dịch Covid-19, trước khi bước vào chu kỳ tinh gọn bộ máy trong vài năm gần đây. Nhiều doanh nghiệp cho rằng cắt giảm nhân sự sẽ không ảnh hưởng đáng kể đến vận hành. Trong bối cảnh doanh thu trên mỗi nhân viên ngày càng được coi là thước đo hiệu quả quan trọng, sa thải cũng được xem là tín hiệu tích cực hơn đối với nhà đầu tư.

Tuy nhiên, WSJ cho rằng chưa có gì đảm bảo các công ty công nghệ sẽ đạt đúng kết quả như mong muốn. Việc định vị các đợt cắt giảm như một bước đi đón đầu kỷ nguyên AI có thể tạo ra những rủi ro ngoài ý muốn.

Rủi ro đầu tiên là tinh thần nhân viên suy giảm, thậm chí khiến nhiều lao động tiếp tục rời công ty. Theo WSJ, dù AI có tiến bộ đến đâu, doanh nghiệp vẫn cần con người để hiểu mô hình kinh doanh, làm việc với khách hàng và quan trọng hơn là kiểm chứng mức độ an toàn của các công cụ AI.

Ngoài ra, sa thải còn có thể củng cố nhận thức trong công chúng rằng AI là nguyên nhân trực tiếp làm mất việc, từ đó làm gia tăng phản đối hoặc thúc đẩy các động thái siết quản lý. Với những công ty đang rót vốn khổng lồ để vượt lên đối thủ, một làn sóng phản ứng tiêu cực nhằm vào AI là kịch bản họ cần tránh nhất.

WSJ cũng lưu ý rằng kế hoạch chi tiêu vốn quy mô lớn không phải lúc nào cũng được thị trường đón nhận tích cực. Lo ngại của nhà đầu tư gần đây có xu hướng tăng lên. Chẳng hạn, sau khi Tesla nâng mục tiêu chi tiêu năm nay lên 25 tỷ USD, giá cổ phiếu của hãng đã giảm 4%.