Các chính phủ châu Âu đang đẩy nhanh nỗ lực giảm phụ thuộc vào phần mềm và dịch vụ điện toán đám mây của Mỹ, đồng thời chuyển sang các giải pháp “công nghệ chủ quyền” do khu vực này phát triển.

Theo TechCrunch ngày 27/4 (giờ địa phương), Pháp đã bắt đầu giảm mức độ lệ thuộc vào Windows, trong khi Ủy ban châu Âu trao các hợp đồng đám mây chủ quyền cho những nhà cung cấp châu Âu.

Một trong những động lực lớn nhất là CLOUD Act của Mỹ, có hiệu lực từ năm 2018. Đạo luật này buộc các công ty công nghệ có trụ sở tại Mỹ phải đáp ứng yêu cầu từ cơ quan thực thi pháp luật, kể cả với dữ liệu được lưu trữ ở nước ngoài. Vì vậy, ngay cả khi máy chủ đặt tại châu Âu, dữ liệu công nhạy cảm vẫn khó hoàn toàn nằm ngoài phạm vi tác động của luật Mỹ.

Pháp đã bắt đầu chuyển đổi hạ tầng dữ liệu y tế. Cách đây một năm, chính phủ nước này thông báo sẽ chuyển Health Data Hub từ Microsoft Azure sang một nền tảng đám mây chủ quyền, với hợp đồng được giao cho Scaleway.

Scaleway là công ty điện toán đám mây của Pháp, thuộc tập đoàn viễn thông Iliad, hiện đang mở rộng mạng lưới trung tâm dữ liệu trên khắp châu Âu.

Ở cấp độ EU, Ủy ban châu Âu đã chọn Scaleway, CleverCloud, OVHcloud và STACKIT trong gói thầu đám mây chủ quyền trị giá 180 triệu euro. Trong khi đó, “AWS European Sovereign Cloud” của Amazon Web Services (AWS), dịch vụ được đưa ra nhằm đáp ứng các quan ngại từ châu Âu, lại không có tên trong danh sách.

Dù vậy, theo một số ý kiến, mức độ phụ thuộc vào công nghệ Mỹ vẫn chưa được xóa bỏ hoàn toàn do một số nhà cung cấp có sử dụng S3NS, liên doanh giữa Thales và Google Cloud.

Xu hướng tương tự cũng xuất hiện trong lĩnh vực tìm kiếm. Qwant, công cụ từng được xem là lựa chọn mặc định tiềm năng cho khu vực công tại Pháp, đã có thời điểm phụ thuộc vào Microsoft Bing.

Sau đó, Qwant hợp tác với tổ chức phi lợi nhuận Ecosia của Đức để phát triển “Staan”, một chỉ mục tìm kiếm chú trọng quyền riêng tư và được xây dựng trên nền tảng châu Âu. Tuy nhiên, quy mô người dùng của dịch vụ này vẫn còn hạn chế so với Google và Bing.

Quá trình chuyển sang các giải pháp nội khối cũng kéo theo tranh cãi. Cơ quan kiểm toán Pháp đã nêu vấn đề về chi phí liên quan đến công cụ họp trực tuyến Visio, sản phẩm được thúc đẩy như phương án thay thế Zoom và Microsoft Teams.

Trong hệ sinh thái công nghệ Pháp, một số ý kiến cho rằng nếu chính phủ không đi đầu, quá trình lan tỏa sang khu vực tư nhân sẽ càng khó khăn hơn.

Tuy nhiên, nỗ lực cắt giảm phụ thuộc vào công nghệ Mỹ của châu Âu chưa lập tức chuyển thành tăng trưởng cho doanh nghiệp nội địa. Khối tư nhân vẫn có xu hướng đưa ra những lựa chọn khác nhau.

Lufthansa và Air France đã chọn Starlink cho dịch vụ Wi-Fi trên máy bay, trong khi Tổng công ty Đường sắt Quốc gia Pháp SNCF cũng cân nhắc phương án tương tự.

Pháp hiện thúc đẩy việc chuyển từ Windows sang Linux. Các cơ quan công quyền tại Áo, Đan Mạch, Italy và Đức cũng đang xem xét sử dụng các công cụ mã nguồn mở như LibreOffice.

Yếu tố chính trị cũng được cho là đang tiếp thêm động lực cho xu hướng này. Sau khi Tổng thống Mỹ Donald Trump bày tỏ ý định kiểm soát Greenland, các ứng dụng kêu gọi tẩy chay sản phẩm Mỹ đã vươn lên nhóm xếp hạng cao trên kho ứng dụng tại Đan Mạch.

Tại châu Âu, yêu cầu rà soát lại các hợp đồng công nghệ với doanh nghiệp Mỹ cũng đang ngày càng lan rộng.

Cách làm của Ủy ban châu Âu khi chọn nhiều nhà cung cấp giúp giảm lệ thuộc vào một doanh nghiệp duy nhất, nhưng cũng bị cho là có thể hạn chế khả năng nhanh chóng hình thành các tập đoàn công nghệ lớn của châu Âu. Cùng với đó, quan điểm yêu cầu khu vực công ưu tiên mua công nghệ nội địa vẫn tiếp tục được nhắc lại.

Ở chiều ngược lại, Mistral AI được cho là đã hưởng lợi về doanh thu nhờ nhu cầu tìm kiếm lựa chọn thay thế OpenAI gia tăng. Chính phủ Canada và Đức cũng đang hỗ trợ kế hoạch sáp nhập giữa Cohere và Aleph Alpha.