Nga sẽ chính thức cho phép thanh toán đối ngoại bằng tiền mã hóa từ ngày 1/7, theo giờ địa phương. Động thái này được xem là bước đi nhằm thiết lập khuôn khổ pháp lý cho một kênh thanh toán đối ngoại không phụ thuộc vào hệ thống tài chính dựa trên USD, trong bối cảnh Moscow tiếp tục chịu các lệnh trừng phạt từ phương Tây.

Theo BeInCrypto, Nga sẽ hợp thức hóa việc sử dụng Bitcoin và stablecoin trong thanh toán xuất nhập khẩu. Theo cơ chế mới, các doanh nghiệp xuất khẩu của Nga có thể nhận tiền từ đối tác nước ngoài bằng tiền mã hóa.

Cơ chế này do Ngân hàng Trung ương Nga và Bộ Tài chính Nga phối hợp xây dựng, trên cơ sở thể chế hóa mô hình thí điểm đã được triển khai từ năm 2024. Phạm vi áp dụng là các giao dịch thanh toán đối ngoại với những quốc gia vẫn duy trì thương mại với Nga sau các biện pháp trừng phạt tài chính của phương Tây. Nhà chức trách Nga cũng dự kiến từ giữa năm 2027 sẽ áp dụng chế tài tương đương hành vi “kinh doanh ngân hàng trái phép” đối với hoạt động môi giới tiền mã hóa bất hợp pháp.

Trọng tâm của chính sách là đưa một phương thức thanh toán mới vào hệ thống chính thức, không đi qua các mạng lưới thanh toán quốc tế dựa trên USD. Kể từ năm 2022, Nga bị hạn chế đáng kể trong việc tiếp cận SWIFT và các ngân hàng thanh toán chủ chốt, khiến nhu cầu tìm kênh thay thế trở nên cấp bách. Trong bối cảnh đó, tiền mã hóa nổi lên như một công cụ có thể giúp Nga vượt qua các rào cản thanh toán.

Quy mô thương mại quốc tế sử dụng tiền mã hóa của Nga trong năm 2025 được ước tính vào khoảng 1 nghìn tỷ ruble. Các doanh nghiệp xuất khẩu dầu mỏ, kim loại và ngũ cốc được cho là đã sử dụng hình thức thanh toán này trong giao dịch với Trung Quốc, Thổ Nhĩ Kỳ và Ấn Độ. Bộ trưởng Tài chính Nga Anton Siluanov cũng đã công khai ủng hộ việc đưa hoạt động này vào khuôn khổ quản lý chính thức.

Khi cơ chế mới được triển khai đầy đủ, thanh toán bằng tiền mã hóa sẽ chỉ được phép thực hiện trên 8 nền tảng đã được phê duyệt. Mọi giao dịch vượt 100 nghìn ruble phải được báo cáo cho ngân hàng trung ương và cơ quan chống rửa tiền Rosfinmonitoring. Những doanh nghiệp từng sử dụng các kênh phi chính thức sẽ buộc phải chuyển sang nền tảng được cấp phép, nếu không có thể đối mặt với chế tài từ năm 2027.

Phương tiện thanh toán được chấp nhận sẽ không chỉ giới hạn ở Bitcoin. Nhà chức trách Nga cho biết đang xem xét cả các stablecoin neo theo USD, đồng thời cân nhắc phát hành token neo theo ruble. Mục tiêu là xây dựng một hệ thống đa tài sản số có thể sử dụng để thanh toán hóa đơn ở nước ngoài.

Cùng với đó, các trường hợp stablecoin bị sử dụng để né tránh lệnh trừng phạt cũng đang thu hút sự chú ý trở lại. Liên minh châu Âu trước đó đã cấm stablecoin A7A5 phát hành tại Kyrgyzstan, sau khi xác định một phần dòng tiền có liên quan tới các đối tượng nằm trong danh sách trừng phạt.

Dù mở cửa cho thanh toán ngoại thương bằng tiền mã hóa, Nga vẫn duy trì lệnh cấm sử dụng loại tài sản này trong thanh toán nội địa. Ruble vẫn là phương tiện thanh toán hợp pháp duy nhất trong nước, nhằm hạn chế tác động của biến động giá tài sản số lên hệ thống tài chính. Nói cách khác, Nga đang áp dụng mô hình tách biệt: cho phép tiền mã hóa trong thanh toán đối ngoại nhưng không chấp nhận trong giao dịch trong nước.

Vấn đề then chốt trong giai đoạn tới là mức độ các lệnh trừng phạt của phương Tây có thể theo dõi dòng tiền đi qua kênh thanh toán mới này đến đâu. Về dài hạn, Nga đặt mục tiêu xây dựng một mạng lưới thanh toán thay thế bên ngoài SWIFT, trong khi tốc độ tham gia của các nước BRICS sau khi chính sách có hiệu lực từ tháng 7 sẽ là một biến số quan trọng.