Bộ Quốc phòng Mỹ đã chấm dứt dự án OCX (Operational Control Segment), hệ thống điều khiển mặt đất thế hệ mới dành cho mạng định vị vệ tinh GPS quân sự, sau 16 năm triển khai, nhiều lần chậm tiến độ và đội vốn lên 6,27 tỷ USD nhưng vẫn chưa thể đưa vào vận hành.

Theo Ars Technica, ngày 20/4 (giờ địa phương), U.S. Space Force cho biết quyết định dừng dự án đã được Bộ Quốc phòng Mỹ đưa ra từ ngày 17/4, sau thời gian dài OCX gặp các vấn đề kỹ thuật.

OCX được phát triển để trở thành hệ thống điều hành và kiểm soát GPS thế hệ mới, bao gồm phần mềm, các trung tâm điều khiển mặt đất phục vụ xử lý tín hiệu mới từ vệ tinh GPS III, năng lực chỉ huy và kiểm soát chòm vệ tinh, cùng chương trình nâng cấp các trạm giám sát trên toàn cầu.

Năm 2010, Bộ Quốc phòng Mỹ giao Raytheon, nay là RTX, triển khai dự án này với mục tiêu hoàn tất vào năm 2016 và tổng kinh phí 3,7 tỷ USD. Tuy nhiên, đến thời điểm bị dừng, số tiền chính phủ Mỹ đã chi cho OCX tăng lên khoảng 6,27 tỷ USD, trong khi chi phí để hoàn thiện toàn bộ hệ thống có thể lên gần 8 tỷ USD.

Không chỉ vượt ngân sách, dự án còn liên tục trễ hẹn. Mãi đến năm 2025, RTX mới bàn giao hệ thống cho Space Force. Tuy nhiên, các đợt thử nghiệm tích hợp sau đó cho thấy OCX vẫn chưa sẵn sàng để vận hành thực tế.

Đại tá Stephen Hobbs, thuộc Mission Delta 31, đơn vị vận hành chòm vệ tinh GPS, cho biết dự án xuất hiện “lỗi hệ thống trên diện rộng”. Theo ông, dù đã nhiều lần khắc phục, việc đưa OCX vào vận hành theo đúng kế hoạch gần như không khả thi.

Space Force cho rằng vấn đề không chỉ dừng ở việc chậm tiến độ. Cơ quan này đã phát hiện các rủi ro có thể ảnh hưởng tới cả chức năng quân sự lẫn dân sự của hệ thống GPS hiện hành. Đại tá Hobbs nói những lỗi đã được xác nhận ở một số hạng mục có thể đe dọa năng lực vận hành GPS đang có.

Trước tình hình đó, Bộ Quốc phòng Mỹ và Space Force quyết định chuyển trọng tâm sang nâng cấp, hiện đại hóa hệ thống điều khiển GPS hiện hữu, vốn đã được sử dụng trong nhiều thập kỷ, thay vì tiếp tục theo đuổi OCX.

Space Force cho biết đã triển khai một số cải tiến theo “kế hoạch phát triển kiến trúc” và sẽ tiếp tục dựa trên nền tảng này để từng bước khai thác các tính năng mới của vệ tinh, trong đó có tín hiệu quân sự M-code với khả năng chống gây nhiễu và chống giả mạo tín hiệu.

Quyết định dừng OCX cũng cho thấy sự thay đổi trong chiến lược mua sắm của Space Force. Thay vì rót vốn dài hạn cho một chương trình lớn theo mô hình trọn gói, cơ quan này đang chuyển sang cách làm theo từng giai đoạn, tách nhỏ chức năng để đẩy nhanh tiến độ triển khai.

Tom Ainsworth, Trợ lý Thứ trưởng Không quân Mỹ phụ trách mua sắm và tích hợp không gian, nhấn mạnh nhu cầu đưa năng lực mới vào sử dụng nhanh hơn so với các hệ thống phức tạp theo kiểu “all-in-one”.

Các chương trình thay thế cũng đã bắt đầu được triển khai. Đầu tháng này, Space Force ký hợp đồng trị giá 105 triệu USD với Lockheed Martin để khởi động nâng cấp hệ thống mặt đất, phục vụ vận hành ban đầu cho dòng vệ tinh GPS IIIF thế hệ mới.

Theo kế hoạch, các vệ tinh GPS IIIF sẽ bắt đầu được phóng từ năm sau, trong khi vệ tinh cuối cùng thuộc dòng GPS III cũng đang trong giai đoạn chuẩn bị phóng.

OCX từ lâu được xem là một trong những chương trình chậm tiến độ điển hình của Bộ Quốc phòng Mỹ. Năm 2016, cơ quan này từng cân nhắc hủy dự án, nhưng sau khi tái cơ cấu vẫn quyết định tiếp tục triển khai.

Khi đó, Văn phòng Kiểm toán Chính phủ Mỹ từng chỉ ra một số nguyên nhân chính, gồm quy trình mua sắm thiếu chặt chẽ và tỷ lệ lỗi phần mềm duy trì ở mức cao. Sau 16 năm, dự án khép lại mà không bàn giao được một hệ thống điều khiển chuyên dụng cho các vệ tinh mới; thay vào đó, Mỹ buộc phải kéo dài vòng đời và nâng cấp hệ thống hiện có.