Sau khoảng 7 tuần xung đột Mỹ - Iran, nguồn cung dầu thô toàn cầu đã hụt hơn 500 triệu thùng, với giá trị hơn 50 tỷ USD. Dù một phần lưu thông qua eo biển Hormuz đã được khôi phục, thị trường vẫn lo ngại quá trình phục hồi chuỗi cung ứng năng lượng có thể kéo dài từ vài tháng đến vài năm.

Ngày 19/4 (giờ địa phương), Cryptopolitan cho biết cú sốc nguồn cung bắt đầu từ cuối tháng 2 và vẫn kéo dài đến nay. Theo đánh giá của thị trường, tác động lần này không chỉ dừng ở sản lượng bị thiếu hụt mà còn làm xáo trộn giá cả, tồn kho và dòng chảy thương mại năng lượng toàn cầu.

Dữ liệu từ Kpler cho thấy khối lượng không thể đưa ra thị trường bao gồm cả dầu thô và condensate. Các nhà phân tích xem đây là một trong những cú sốc nguồn cung lớn nhất của thị trường năng lượng hiện đại.

Để hình dung quy mô thiếu hụt, giới phân tích so sánh 500 triệu thùng với khoảng 10 tuần nhu cầu nhiên liệu hàng không toàn cầu, tương đương gần một tháng nhu cầu của Mỹ và hơn một tháng nhu cầu của châu Âu. Ian Mowat, chuyên gia của Wood Mackenzie, đưa ra phép đối chiếu này dựa trên mức tiêu thụ thực tế.

Rủi ro lớn nhất đối với giá dầu vẫn nằm ở eo biển Hormuz. Ngày 18/4, Ngoại trưởng Iran Abbas Araghchi cho biết sau thỏa thuận ngừng bắn, tuyến hàng hải này vẫn được mở. Tuy nhiên, Tổng thống Mỹ Donald Trump nói một thỏa thuận chấm dứt giao tranh có thể sớm được thiết lập nhưng không nêu thời điểm cụ thể, khiến thị trường tiếp tục cảnh giác với nguy cơ eo biển bị phong tỏa trở lại.

Trên các thị trường dự đoán, kịch bản Iran tái phong tỏa eo biển Hormuz đang được phản ánh với xác suất 44%, kéo theo khả năng giá dầu Mỹ trong tháng này vượt 100 USD/thùng. Ngày 19/4, ông Trump cáo buộc Iran tìm cách gây sức ép với Mỹ bằng lời đe dọa tái phong tỏa tuyến hàng hải này, đồng thời khẳng định Tehran đã tính đến phương án đó nhưng không thể dùng nó để đe dọa Washington.

Hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz đã phần nào được khôi phục. Dữ liệu theo dõi tàu cho thấy 5 tàu chở LNG rời Ras Laffan của Qatar đang hướng về eo biển này. Nếu vượt qua eo biển Hormuz, đây sẽ là những chuyến hàng LNG đầu tiên đi qua tuyến vận tải này kể từ khi xung đột bùng phát ngày 28/2. Sau thỏa thuận ngừng bắn Israel - Lebanon do Mỹ làm trung gian, Iran đã mở lại tuyến hàng hải từ ngày 18/4, và tới ngày 19/4 các đoàn tàu chở dầu cũng bắt đầu lưu thông trở lại.

Dù vậy, việc mở lại eo biển không đồng nghĩa thị trường lập tức trở về trạng thái bình thường. Trước khi xung đột bùng phát, Hormuz là tuyến vận chuyển năng lượng chiến lược, trung chuyển khoảng 1/5 khối lượng LNG giao dịch trên toàn cầu. Qatar hiện là nước xuất khẩu LNG lớn thứ hai thế giới, nhưng năng lực xuất khẩu đã giảm 17% sau các đợt tấn công. Một số dự báo cho rằng khoảng 12,8 triệu tấn nguồn cung mỗi năm có thể bị rút khỏi thị trường trong 3-5 năm do ảnh hưởng từ quá trình khôi phục.

Dữ liệu tồn kho và sản lượng cũng cho thấy mức độ gián đoạn ngày càng rõ. Theo Kpler, trong tháng 4, tồn kho dầu thô trên bờ toàn cầu đã giảm khoảng 45 triệu thùng. Từ cuối tháng 3, quy mô gián đoạn sản xuất đã lên tới khoảng 12 triệu thùng/ngày.

Các mỏ dầu nặng tại Kuwait và Iraq được dự báo cần 4-5 tháng để đưa sản lượng trở lại mức bình thường. Trong khi đó, thiệt hại tại các nhà máy lọc dầu và tổ hợp LNG Ras Laffan có thể tiếp tục siết chặt nguồn cung cho đến hết mùa hè. Quá trình khôi phục toàn bộ hệ thống năng lượng ở Trung Đông vì vậy có thể kéo dài thêm nhiều năm.