Charles Hoskinson, nhà sáng lập Cardano, đã lên tiếng chỉ trích đề xuất ứng phó rủi ro từ máy tính lượng tử do các nhà phát triển Bitcoin đưa ra, cho rằng đây thực chất là một hard fork trá hình. Theo ông, cơ chế này cũng không thể bảo vệ lượng Bitcoin đời đầu, bao gồm cả số BTC được cho là thuộc về Satoshi Nakamoto.

Ngày 16/4 giờ địa phương, Cryptopolitan đưa tin tranh cãi bùng phát quanh đề xuất BIP-361 do các nhà phát triển cốt lõi của Bitcoin đưa ra. Đề xuất này đặt mục tiêu đóng băng theo từng giai đoạn số BTC nằm tại các địa chỉ có nguy cơ bị máy tính lượng tử tấn công, sau đó cho phép khôi phục tài sản bằng một cơ chế mới.

Trọng tâm của cơ chế này là cho phép người dùng lấy lại số BTC đã bị đóng băng thông qua bằng chứng không tiết lộ (zero-knowledge proof), gắn với cụm từ seed phrase theo chuẩn BIP-39. Nếu được áp dụng, cấu trúc địa chỉ hiện nay sẽ từng bước được thay thế bằng mô hình an toàn hơn.

Tuy nhiên, Hoskinson cho rằng cách tiếp cận này không thể được triển khai chỉ bằng soft fork. Theo ông, một khi cơ chế chữ ký hiện tại của người dùng bị vô hiệu hóa, điều đó đồng nghĩa với việc các quy tắc cốt lõi của mạng lưới đã thay đổi, và cuối cùng sẽ phải dẫn đến hard fork. Ông cũng nhấn mạnh cộng đồng Bitcoin từ lâu vẫn tránh hard fork với lý do bảo toàn tính bất biến của mạng lưới.

Tranh cãi không chỉ nằm ở phương thức nâng cấp. Hoskinson cho rằng đề xuất lần này không thể bảo vệ nhóm tài sản Bitcoin lâu đời nhất, bởi chuẩn BIP-39 chỉ được đưa vào từ năm 2013. Điều đó đồng nghĩa số Bitcoin được tạo trước mốc này sẽ không thể chứng minh quyền sở hữu theo cách mà đề xuất yêu cầu.

Hoskinson cho biết khoảng 1,7 triệu BTC đã được tạo ra trước khi BIP-39 xuất hiện, trong đó khoảng 1 triệu BTC được ước tính là số coin khai thác ban đầu của Satoshi Nakamoto. Do các ví đời đầu không dựa trên seed phrase mà tạo khóa cục bộ, lượng tài sản này sẽ không thể khôi phục theo cơ chế được đề xuất và có nguy cơ bị đóng băng vĩnh viễn.

Jameson Lopp, đồng tác giả đề xuất BIP-361 và là nhà phát triển Bitcoin Core, cũng thừa nhận cơ chế trên có những giới hạn nhất định. Ông mô tả đây là “ý tưởng cho tình huống khẩn cấp, không phải đặc tả cuối cùng”, đồng thời nói rằng ông hy vọng đề xuất này sẽ không phải đi đến bước được chấp nhận chính thức.

Dù vậy, Lopp vẫn cho rằng việc đóng băng trước vẫn tốt hơn kịch bản lượng lớn Bitcoin không hoạt động trong thời gian dài bị tung trở lại thị trường do một cuộc tấn công lượng tử. Ông ước tính hiện có khoảng 5,6 triệu BTC đang ở trạng thái không hoạt động.

Cuộc tranh luận cũng đang mở rộng sang vấn đề quản trị mạng lưới. Hoskinson cho rằng Bitcoin không có một cấu trúc ra quyết định on-chain chính thức, khiến việc thông qua các nâng cấp nhạy cảm như vậy trở nên đặc biệt khó khăn. Theo ông, mô hình đồng thuận phi chính thức, vốn nghiêng nhiều về phía nhóm phát triển, khó có thể giải quyết xung đột giữa yêu cầu an toàn trước rủi ro lượng tử và nguyên tắc bất biến của mạng.

Vì vậy, tranh luận về BIP-361 không còn chỉ là câu chuyện của một bản vá bảo mật. Vấn đề đặt ra lúc này là Bitcoin sẽ thay đổi luật chơi theo cách nào và hệ thống mới rốt cuộc sẽ bảo vệ tài sản của ai. Nếu lượng BTC đời đầu, bao gồm cả phần được cho là của Satoshi Nakamoto, bị loại khỏi phạm vi bảo vệ, mô hình an ninh cho kỷ nguyên lượng tử có thể sẽ phải được thiết kế lại.