Tình trạng thiếu hụt bảng mạch in đa lớp (MLB, Multi-Layer Board) do nhu cầu AI bùng nổ đang lan sang cả quốc phòng và hàng không vũ trụ, mở ra thêm dư địa tăng trưởng cho ngành nhưng đồng thời làm gia tăng áp lực nguồn cung.

MLB là loại bo mạch gồm nhiều lớp xếp chồng lên nhau, thuộc nhóm sản phẩm đòi hỏi độ tin cậy cao. Loại linh kiện này phải vận hành ổn định trong thời gian dài, kể cả trong môi trường khắc nghiệt, nên đặc biệt quan trọng đối với bộ tăng tốc AI và thiết bị mạng xử lý dữ liệu tốc độ cao.

Theo giới công nghiệp, nhu cầu MLB hiện không còn giới hạn trong lĩnh vực AI mà đang mở rộng rõ rệt sang quốc phòng và hàng không vũ trụ. Bo mạch dùng cho khí tài quân sự phải hoạt động hàng chục năm trong điều kiện nhiệt độ khắc nghiệt, rung lắc và va đập. Trong khi đó, bo mạch dùng cho vệ tinh phải chịu được bức xạ vũ trụ, chênh lệch nhiệt độ lớn và vận hành hơn 10 năm mà không thể sửa chữa. Đây là lý do thị trường quốc phòng và hàng không vũ trụ đang nổi lên như một động lực tăng trưởng mới của MLB.

Mảng hàng không vũ trụ được dự báo sẽ tăng tốc từ năm nay. Theo Hanwha Investment & Securities, số vụ phóng vệ tinh siêu nhỏ và vệ tinh cỡ nhỏ trong nước, tính theo tiêu chí của Cơ quan Hàng không Vũ trụ Hàn Quốc, sẽ tăng từ 14 vệ tinh của năm ngoái lên 100 vệ tinh vào năm 2028 và 185 vệ tinh vào năm 2030.

Với các vệ tinh cỡ nhỏ quỹ đạo thấp (LEO), tuổi thọ chỉ khoảng 3-5 năm, nên nhu cầu sản xuất lặp lại để vận hành theo cụm là yếu tố mang tính cấu trúc. Tính cả thời gian chuẩn bị và chế tạo kéo dài 1-2 năm, các đơn hàng sản xuất hàng loạt nhiều khả năng sẽ bắt đầu xuất hiện từ giai đoạn 2026-2027.

Nhu cầu từ lĩnh vực quốc phòng cũng đang tăng lên. Quân đội Hàn Quốc đang thúc đẩy kế hoạch triển khai tối đa khoảng 130 vệ tinh do thám quỹ đạo thấp vào đầu thập niên 2030, đồng thời triển khai tiếp các chương trình sau dự án 425 và dự án hệ thống vệ tinh siêu nhỏ. Dựa trên thành tích xuất khẩu các hệ thống vũ khí như Cheongung-II, khả năng mở rộng xuất khẩu quốc phòng sang vệ tinh và các hệ thống ISR (tình báo, giám sát, trinh sát) cũng được đánh giá tích cực.

Nguồn cung hạn chế, nhu cầu bùng nổ

Vấn đề nằm ở chỗ nhu cầu mới gia tăng trong khi thị trường MLB vốn đã thiếu nguồn cung. Sự bùng nổ của bộ tăng tốc AI và thiết bị mạng đã đẩy thị trường vào tình trạng thiếu hụt mang tính cấu trúc.

Các bộ tăng tốc AI như Nvidia H100 và B200 tiêu thụ điện từ vài trăm đến vài nghìn watt, đồng thời xử lý tín hiệu ở tốc độ rất cao. Điều này buộc bo mạch phải đáp ứng đồng thời kết cấu trên 20 lớp, khả năng kiểm soát trở kháng chính xác và truyền tải dòng điện lớn. Khi nhu cầu từ quốc phòng và hàng không vũ tr trụ tiếp tục chồng lên, tình trạng thiếu hụt được dự báo sẽ còn nghiêm trọng hơn.

Giới công nghiệp đánh giá mức độ khan hiếm trong chuỗi giá trị vật liệu bo mạch theo thứ tự: “MLB > BVH HDI > sợi thủy tinh > CCL > lá đồng mạch”. Trong đó, MLB là khâu thiếu hụt nghiêm trọng nhất do số lượng nhà cung cấp hạn chế, còn việc mở rộng công suất và hoàn tất chứng nhận cho các sản phẩm độ tin cậy cao thường mất nhiều năm.

Một khi đã có lịch sử cung ứng, khách hàng cũng khó thay đổi nhà cung cấp. Điều này khiến lợi thế của các doanh nghiệp hiện hữu càng được củng cố trong giai đoạn thị trường khan hàng.

Nếu tình trạng thiếu MLB tiếp tục trầm trọng hơn, giá tăng gần như là điều khó tránh khỏi. Khi cầu vượt cung trong thời gian dài, nhà cung cấp sẽ nắm ưu thế trong đàm phán giá, qua đó kéo giá bán bình quân (ASP) đi lên và cải thiện biên lợi nhuận. Đặc biệt, MLB dùng cho bộ tăng tốc AI, quốc phòng và vệ tinh rất khó tìm nguồn thay thế, nên khách hàng gần như buộc phải chấp nhận mức giá cao hơn.

Ở chiều ngược lại, bên mua sẽ phải đối mặt với rủi ro “nút thắt cổ chai”. Với cả nhà sản xuất máy chủ AI lẫn nhà chế tạo vệ tinh, khả năng bảo đảm nguồn MLB có thể trở thành biến số quyết định tiến độ sản xuất. Nếu giao hàng bị chậm, tiến độ xây dựng trung tâm dữ liệu có thể bị lùi lại, còn kế hoạch sản xuất vệ tinh hàng loạt cũng có nguy cơ gián đoạn.

Xu hướng ký hợp đồng cung ứng dài hạn (LTA), vốn phổ biến ở các mặt hàng khan hiếm như bộ nhớ băng thông cao (HBM), nhiều khả năng sẽ lan sang cả thị trường bo mạch. Một nguồn tin trong ngành nhận định, do rào cản gia nhập cao, thị trường này sẽ ngày càng tập trung vào các doanh nghiệp bo mạch hiện hữu.