Ba phần tư lao động trực tiếp trong ngành game cho biết họ lo ngại về sự ổn định việc làm khi AI ngày càng được đưa vào quy trình sản xuất. Tuy vậy, đối thoại chính thức giữa doanh nghiệp và công đoàn về vấn đề này mới chỉ diễn ra tại khoảng một phần tư nơi làm việc.

Thông tin được công bố ngày 15/4 tại tọa đàm chính sách do Ủy ban Đặc biệt về Game của Đảng Dân chủ phối hợp với Ủy ban CNTT thuộc Công đoàn Công nghiệp Hóa chất - Sợi - Thực phẩm toàn quốc, gọi tắt là Ủy ban IT, tổ chức tại phòng họp số 3, Tòa nhà Quốc hội. Chủ đề của tọa đàm là “K-game thời AI, nhìn từ góc độ người lao động”.

Sự kiện tập trung thảo luận tác động của dự thảo sửa đổi toàn diện Luật Công nghiệp Game, hiện đang được Quốc hội xem xét, đối với hoạt động phát triển game, đồng thời bàn giải pháp hoàn thiện thể chế trong giai đoạn chuyển đổi AI. Dự thảo này tái định vị game từ lĩnh vực bị quản lý sang một ngành công nghiệp cần được thúc đẩy, với các nội dung chính gồm chuyển thẩm quyền phân loại độ tuổi cho khu vực tư nhân, thành lập Viện Xúc tiến Game và áp dụng khấu trừ thuế cho chi phí sản xuất game.

Tham dự tọa đàm có các thành viên Ủy ban Đặc biệt về Game của Đảng Dân chủ cùng đại diện công đoàn tại nhiều công ty game lớn trong nước.

### Ủng hộ chính sách cao, nhưng mức độ hiểu biết còn thấp

Trong phần trình bày đầu tiên, Kim Sang-ho, Chủ tịch công đoàn Nexon, công bố kết quả khảo sát với 1.078 lao động đang làm việc tại các chi hội game trực thuộc Ủy ban IT.

Kết quả cho thấy mức độ ủng hộ định hướng chính sách rất cao. Cụ thể, 94,5% ủng hộ khấu trừ thuế cho chi phí sản xuất game, 93,1% đồng tình với việc ban hành luật liên quan đến AI và 91,3% ủng hộ thành lập Viện Xúc tiến Game.

Tuy nhiên, tỷ lệ người trả lời cho biết họ “thực sự nắm rõ chi tiết từng chính sách” chỉ dao động từ 12% đến 16%.

Khoảng cách giữa mức độ ủng hộ và niềm tin vào hiệu quả thực tế cũng thể hiện khá rõ. Chỉ 37,3% người được hỏi kỳ vọng ưu đãi thuế sẽ thực sự dẫn tới cải thiện đãi ngộ hoặc giúp duy trì việc làm. Điều này cho thấy nhiều lao động chưa tin rằng hỗ trợ về thuế sẽ được chuyển thành lợi ích cụ thể cho người lao động, thay vì chỉ cải thiện tình hình tài chính của doanh nghiệp.

Với đề xuất thành lập Viện Xúc tiến Game, 80,8% cho rằng công đoàn cần tham gia vào quá trình vận hành. Kết quả này phản ánh nhu cầu xây dựng một cơ chế có thể tiếp nhận tiếng nói của người lao động, thay vì chỉ bổ sung thêm một đầu mối tổ chức.

### AI làm tăng lo ngại về việc làm

Ở nhóm câu hỏi liên quan đến AI, tâm lý bất an của người lao động bộc lộ rõ hơn. Có 65,6% cho biết họ đang thường xuyên sử dụng AI trong công việc và 80,3% cảm nhận năng suất đã được cải thiện.

Khoảng 85% nhận định những thay đổi do AI gây ra đã bắt đầu xuất hiện hoặc sẽ tăng nhanh trong vài tháng tới. Dù vậy, 77,3% nói họ cảm thấy bất an về việc làm, trong khi 82,3% cho rằng cần có hướng dẫn về phân chia lợi ích.

Đáng chú ý, chỉ 26,7% cho biết doanh nghiệp và công đoàn tại nơi làm việc đang có thảo luận chính thức về AI. Tỷ lệ cho rằng việc xây dựng tiêu chuẩn thưởng công bằng theo mức đóng góp của AI là “khó hoặc không thể” cũng lên tới 64%.

Kim Sang-ho nhận định vấn đề AI không còn chỉ là câu chuyện nâng năng suất, mà đã trở thành bài toán về ổn định việc làm, bảo vệ quyền sáng tạo và phân chia thành quả một cách công bằng. Theo ông, phát triển công nghiệp và bảo vệ người lao động không phải là hai mục tiêu loại trừ lẫn nhau, mà cần được thúc đẩy song song.

### Kêu gọi thiết lập cơ chế đối thoại ba bên thường trực

Trong tham luận thứ hai, Noh Young-ho, Chủ tịch công đoàn Webzen và cũng là ủy viên tiểu ban phát triển công nghiệp thuộc Ủy ban Đặc biệt về Game của Đảng Dân chủ, nhận định đây là “thời điểm vàng” của K-game. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh điều kiện tiên quyết là phải khôi phục niềm tin của người lao động.

Theo Noh Young-ho, kết quả khảo sát cho thấy rõ mức độ bất an trong ngành, và điều cần thiết lúc này là xây dựng một cấu trúc thể chế đủ sức giải tỏa những lo ngại đó.

Ủy ban IT vì vậy đã chính thức kêu gọi thiết lập cơ chế đối thoại ba bên thường trực. Lập luận của tổ chức này là ý kiến của người lao động cần được phản ánh trực tiếp vào quá trình xây dựng luật để nâng mức độ chấp nhận chính sách.

Ủy ban cũng cho rằng AI đã được ứng dụng trên toàn bộ quy trình phát triển game, nhưng những người hiểu rõ nhất AI đang được sử dụng ở đâu và theo cách nào chính là đội ngũ phát triển tại doanh nghiệp. Vì vậy, cần có sự phối hợp ba bên để xây dựng các hướng dẫn và tiêu chuẩn phù hợp. Theo Ủy ban IT, một cơ chế tham vấn định kỳ cũng là cần thiết trước khi khác biệt về cách tiếp cận AI giữa ban lãnh đạo và nhà phát triển chuyển thành xung đột thực tế.

Phần thảo luận sau đó cũng chỉ ra giới hạn của mô hình hiện nay, vốn chủ yếu dựa vào công đoàn ở các tập đoàn lớn. Oh Se-yoon, Chủ tịch Ủy ban IT, cho rằng để giải quyết bất an việc làm của lao động tại các studio vừa, nhỏ và các nhà phát triển game indie chưa có công đoàn, cần có thương lượng ở cấp độ toàn ngành thay vì chỉ theo từng doanh nghiệp.

Ông cho rằng đây là ngành phụ thuộc lớn vào thành công của từng dự án, trong khi tỷ lệ thất bại cao, nên cần một “lưới an toàn” ở quy mô ngành để người lao động có thể bắt đầu lại sau thất bại.

Song Ga-ram, Chủ tịch công đoàn NC, nói lao động ngành game đồng thời là người phát triển, người sử dụng và nhóm dẫn dắt xu hướng. Theo ông, để ngành này tăng trưởng bền vững, điều quan trọng là phải tạo được môi trường giúp nhân lực có thể làm việc ổn định.

Oh Se-yoon cũng nhấn mạnh Ủy ban IT hiện đại diện cho khoảng 20.000 đoàn viên đang trực tiếp làm việc trong ngành. Ông cho rằng nếu tổ chức này tham gia vào quá trình thiết kế chính sách, mức độ chấp nhận chính sách có thể được nâng lên, đồng thời tiếp tục kêu gọi thiết lập cơ chế đối thoại ba bên thường trực.