Quyết định xử phạt đối với vụ bán sai quy định sản phẩm chứng khoán liên kết cổ phiếu (ELS) gắn với chỉ số H của Hong Kong trong hệ thống ngân hàng Hàn Quốc nhiều khả năng sẽ được chốt tại cuộc họp thường kỳ ngày 15/4 của Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc.

Theo giới tài chính, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc sẽ họp trong ngày 15/4 để xem xét các nội dung được trình lên, trong đó có thể bao gồm hồ sơ liên quan đến vụ ELS Hong Kong. Sau nhiều tháng chưa thống nhất về mức xử phạt, thị trường đang nghiêng về khả năng cơ quan này sẽ đưa ra kết luận ngay trong kỳ họp lần này.

Trong trường hợp chưa thể ra quyết định, kết luận cuối cùng có thể bị lùi sang tháng sau. Tuy nhiên, việc tiếp tục trì hoãn cũng sẽ làm gia tăng áp lực lên cơ quan quản lý, nên khả năng chốt phương án trong cuộc họp ngày 15/4 được đánh giá là khá cao.

Mức phạt dự kiến trong vụ việc này đã giảm mạnh so với ước tính ban đầu. Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc trước đó tính toán quy mô xử phạt vào khoảng 4 nghìn tỷ won, nhưng sau khi qua khâu xem xét chế tài, con số này đã giảm xuống còn khoảng 1.400 tỷ won.

Theo Luật Bảo vệ người tiêu dùng tài chính, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc, cơ quan đưa ra phán quyết cuối cùng, vẫn có thể giảm thêm tối đa 75%. Vì vậy, mức độ giảm nhẹ trong giai đoạn cuối sẽ có ảnh hưởng lớn đến khoản phạt thực tế mà các ngân hàng phải gánh.

Nguồn tin trên thị trường cho biết trong nội bộ Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc hiện tồn tại hai luồng quan điểm. Một bên cho rằng nên tiếp tục giảm nhẹ do các ngân hàng đã chủ động bồi thường phần lớn thiệt hại cho nhà đầu tư. Bên còn lại cho rằng không nên nới thêm nhiều, vì mức phạt đã được điều chỉnh giảm một lần trước đó.

Phía ngân hàng thời gian qua liên tục nhấn mạnh yếu tố tự nguyện bồi thường như căn cứ để xin giảm nhẹ. Các ngân hàng phân phối chính cho biết đã bồi thường cho khoảng 95-97% khách hàng bị thiệt hại.

Trước đó, cơ quan giám sát cũng từng đề cập khả năng nới chế tài đối với các trường hợp chủ động bồi thường, qua đó làm tăng kỳ vọng về một đợt giảm nhẹ nhất định. Ngoài ra, xu hướng phán quyết dân sự gần đây nhấn mạnh nguyên tắc nhà đầu tư tự chịu trách nhiệm cũng được xem là cơ sở hỗ trợ lập luận của các ngân hàng.

Không chỉ liên quan đến khoản phạt, vụ ELS còn buộc các ngân hàng phải xem lại chiến lược sản phẩm. Từ cuối năm 2023, nhiều ngân hàng thương mại lớn gần như đã dừng bán ELS, trong khi một số tổ chức thậm chí cân nhắc rút khỏi mảng này thay vì mở bán trở lại.

Nguyên nhân chủ yếu đến từ chi phí tuân thủ tăng lên do quy định bán hàng chặt chẽ hơn, rủi ro phát sinh từ bán sai sản phẩm và áp lực đối với an toàn vốn sau khi mức phạt được chốt. Với các ngân hàng, khoản phạt không chỉ là chi phí một lần mà còn kéo theo gánh nặng về vốn.

Nếu mức phạt được xác định, trong một khoảng thời gian nhất định các ngân hàng sẽ phải phản ánh khoản này với hệ số nhất định vào tài sản có trọng số rủi ro (RWA), từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả sử dụng vốn. Ngược lại, nếu ngừng kinh doanh ELS, sau một thời gian gánh nặng RWA có thể giảm xuống. Vì thế, quy mô án phạt cuối cùng sẽ là yếu tố quan trọng để các ngân hàng quyết định có duy trì mảng ELS hay không.

Trong khi đó, các sản phẩm có cấu trúc đơn giản hơn như quỹ hoán đổi danh mục (ETF) đang nhanh chóng phổ biến, khiến sức cạnh tranh của ELS suy giảm. Tác động đối với thị trường ELS vì vậy cũng sẽ thay đổi tùy theo kết luận cuối cùng của Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc.

Giới tài chính cho rằng mức phạt cuối cùng có thể quyết định việc các ngân hàng có khởi kiện hay không, đồng thời ảnh hưởng đến tốc độ tái cơ cấu hoạt động liên quan đến ELS. Đây cũng được xem là phép thử quan trọng đối với mức độ hiện thực hóa định hướng bảo vệ người tiêu dùng tài chính của cơ quan quản lý.

Xét rộng hơn, quyết định của Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc không chỉ dừng ở việc ấn định tiền phạt. Kết luận này nhiều khả năng sẽ tác động đến chiến lược phân phối các sản phẩm rủi ro cao của ngân hàng, định hướng giám sát của nhà chức trách và cả hệ thống bảo vệ người tiêu dùng tài chính.

Một đại diện ngành ngân hàng cho biết: “Mức chế tài cuối cùng có thể quyết định việc tranh chấp pháp lý có mở rộng hay không. Quy mô khoản phạt gắn trực tiếp với tính chính đáng của quyết định quản trị, vì vậy chúng tôi buộc phải theo dõi và ứng phó một cách thận trọng.”