Giá RAM tăng mạnh đang buộc nhiều doanh nghiệp phải điều chỉnh kế hoạch thay mới PC, thay cho mô hình thay đồng loạt theo chu kỳ 3-5 năm vốn phổ biến trước đây. Xu hướng mới là chỉ nâng cấp hoặc thay thiết bị cho những trường hợp thực sự cần thiết, dựa trên dữ liệu sử dụng thực tế.

Theo TechRadar ngày 9/4 (giờ địa phương), RAM hiện chiếm khoảng 35% giá thành sản xuất PC, tăng mạnh so với mức 15-18% của vài tháng trước. Diễn biến này khiến báo giá thay mới PC mà doanh nghiệp nhận được cao hơn 30-60% so với trước, trong khi thời hạn hiệu lực của báo giá từ nhà cung cấp hiện chỉ còn vài giờ, cho thấy mức độ biến động ngày càng lớn.

Các nhà phân tích cảnh báo nếu nhà sản xuất tiếp tục chuyển phần chi phí linh kiện tăng thêm do nhu cầu hệ thống AI sang người mua, giá PC có thể tăng tiếp 15-20% trong nửa cuối năm 2026.

Thay đổi rõ nhất là doanh nghiệp không còn ưu tiên thay mới đồng loạt theo niên hạn. Thay vào đó, họ sàng lọc thiết bị cần thay dựa trên mức sử dụng thực tế như tải CPU, nhu cầu bộ nhớ và cách sử dụng ứng dụng, thay vì chỉ căn theo thời điểm mua.

Quá trình rà soát này không còn là việc riêng của bộ phận CNTT. Tài chính, mua sắm và an ninh cũng ngày càng tham gia sâu hơn để xây dựng lại tiêu chí thay thế thiết bị.

Một số trường hợp cho thấy hiệu quả tiết giảm chi phí khá rõ. Một tổ chức tài chính từng lên kế hoạch thay khoảng 7.000 laptop mỗi năm, nhưng sau khi phân tích dữ liệu sử dụng, số thiết bị thực sự cần thay giảm xuống còn khoảng 600 máy.

Ở một doanh nghiệp khác, trong kế hoạch thay khoảng 5.000 thiết bị, hơn 1.400 người dùng được xác định vẫn có thể tiếp tục làm việc với cấu hình thấp hơn. Nhờ đó, doanh nghiệp này có thể tạo ra dư địa tiết kiệm khoảng 1 triệu USD.

Các phân tích cũng cho thấy nguyên nhân khiến hiệu năng suy giảm không phải lúc nào cũng đến từ phần cứng. Phần mềm hoạt động kém hiệu quả hoặc các tiến trình nền không cần thiết cũng có thể gây nghẽn hệ thống. Trong nhiều trường hợp, chỉ cần gỡ bỏ các chương trình không sử dụng là đã có thể vừa cải thiện hiệu năng, vừa giảm chi phí.

Kéo dài vòng đời thiết bị cũng được xem là một biện pháp ứng phó quan trọng. Phân tích của Forrester đối với một tổ chức tài chính đang vận hành 40.000 thiết bị cho thấy, nếu kéo dài tuổi thọ của khoảng 40% thiết bị từ 4 năm lên 5 năm, tỷ lệ thay mới hằng năm sẽ giảm từ 25% xuống 23%. Nếu lấy mốc 3 năm làm chuẩn, tổ chức này có thể tránh được khoảng 2 triệu USD chi phí phần cứng.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng đang thử điều chỉnh kiến trúc triển khai hạ tầng CNTT. Khi sử dụng hạ tầng desktop ảo (VDI) hoặc desktop dạng dịch vụ (DaaS) để chuyển phần lớn xử lý về máy chủ trung tâm, nhu cầu trang bị PC cấu hình cao cho toàn bộ nhân viên sẽ giảm bớt.

Tuy nhiên, mô hình này chỉ phù hợp trong phạm vi hạn chế với các vị trí cần hiệu năng xử lý cục bộ cao, như lập trình viên hoặc kỹ sư.

Chiến lược mua sắm vì thế cũng thay đổi. Thay vì thay mới số lượng lớn trong một đợt, doanh nghiệp chuyển sang phân bổ nâng cấp theo nhu cầu thực tế.

Việc triển khai AI PC cũng đang được xem xét thận trọng hơn trong bối cảnh hiện nay. Do hiệu quả cảm nhận có thể còn hạn chế ngoài một số tác vụ đòi hỏi hiệu năng cao, ngày càng nhiều doanh nghiệp chọn triển khai thử nghiệm trước khi quyết định mở rộng.

Giới công nghiệp gọi hiện tượng này là “RAMgeddon”. Khi giá bộ nhớ biến động mạnh, việc thay mới PC không còn có thể quản lý đơn thuần theo chu kỳ cố định; thay vào đó, vận hành linh hoạt dựa trên dữ liệu sử dụng thực tế đang trở thành yêu cầu cốt lõi.