Cisco nhận định sự trỗi dậy của AI và điện toán lượng tử đang làm thay đổi nền tảng của ngành điện toán, từ mô hình quyết định luận sang mô hình xác suất. Theo hãng, sự chuyển dịch này sẽ buộc hạ tầng Internet, kiến trúc mạng và hệ thống bảo mật phải được thiết kế lại.

Phát biểu trong cuộc trao đổi với báo chí ngày 9/4, Vijoy Pandey, Phó chủ tịch cấp cao phụ trách Outshift thuộc Cisco Innovation Incubator, cho biết AI agent và điện toán lượng tử đều là những “cỗ máy xác suất”, có khả năng suy luận và đưa ra phán đoán thay vì chỉ xử lý lệnh theo cách truyền thống. Ông nói Cisco sẽ theo đuổi cơ hội này thông qua chiến lược Internet of Cognition.

Dưới đây là nội dung trao đổi về tác động của AI và điện toán lượng tử đối với thị trường hạ tầng IT, cũng như định hướng của Cisco.

- Ở góc độ hạ tầng điện toán, AI đang thay đổi điều gì?

Cho đến nay, hạ tầng điện toán chủ yếu vận hành theo mô hình quyết định luận, tức cùng một đầu vào sẽ tạo ra cùng một đầu ra. Nhưng với AI, ngành đang chuyển sang mô hình xác suất, nơi kết quả không còn cố định tuyệt đối. Khi mô hình điện toán thay đổi, hạ tầng bên dưới cũng phải thay đổi theo.

Internet hiện nay được vận hành dựa trên bốn trụ cột gồm discovery, identity, protocol, và telemetry kết hợp observability. Trong kỷ nguyên AI agent, cả bốn trụ cột này đều cần được điều chỉnh. Chẳng hạn, discovery trước đây chủ yếu dựa vào DNS sẽ phải chuyển sang cơ chế tìm kiếm theo năng lực và mức độ liên quan của từng agent. Với identity, mô hình kiểm soát truy cập cũng cần chuyển từ phân quyền theo vai trò sang phân quyền theo tác vụ mà AI agent đảm nhiệm.

Ở lớp protocol, thị trường sẽ cần các giao thức cho phép agent giao tiếp và phối hợp với nhau, thay vì chỉ đơn thuần thiết lập kết nối. Còn với observability, yêu cầu không dừng ở giám sát hệ thống mà phải đánh giá được liệu AI agent có đang hoạt động đúng mục tiêu hay không.

- Vì sao Cisco nhấn mạnh Internet of Cognition vào thời điểm này?

Mô hình và AI agent ngày càng thông minh, nhưng vẫn đang bị phân mảnh. Khi nhiều agent có thể phối hợp theo nhóm, chất lượng kết quả và hiệu năng đều được cải thiện. Internet of Cognition là một lớp kiến trúc mở được xây dựng cho mục tiêu đó.

Kiến trúc này bao gồm các giao thức giúp các agent thống nhất ý định chung, cùng với một lớp fabric để duy trì ‘trí nhớ tập thể’ ở cấp hệ thống. Nhờ vậy, các agent có thể cùng suy luận vượt qua ranh giới tổ chức và tạo ra giá trị mới.

- Điều đó có đồng nghĩa kiến trúc mạng hiện nay cũng phải thay đổi?

Mô hình OSI 7 lớp không còn đủ cho giai đoạn mới. Nếu muốn kết nối trí tuệ và năng lực suy luận, cần thêm những lớp mới, có thể coi là lớp 8 và lớp 9. Mạng hiện tại có thể truyền tải dữ liệu, nhưng chưa đủ khả năng diễn giải và hiểu ngữ cảnh.

Những lớp mới này phải nắm bắt được trạng thái tổng hợp của toàn mạng, thay vì chỉ phản ánh góc nhìn riêng lẻ của từng agent.

- Internet of Cognition đang ở giai đoạn nào và lộ trình sắp tới ra sao?

Đây không còn là khái niệm quá xa vời. Việc thương mại hóa đã bắt đầu. Cisco hiện phát triển hạ tầng xoay quanh cả bốn trụ cột của Internet.

Ở mảng discovery, công nghệ này đã được tích hợp vào Webex. Cisco cũng cung cấp AI Canvas để hỗ trợ quản trị hạ tầng bằng AI agent. Với identity, giải pháp xác thực và bảo mật Duo đã hỗ trợ AI agent. Ở mảng lượng tử, chúng tôi cũng sẽ sớm giới thiệu sản phẩm chính thức. Trước mắt là các giải pháp bảo mật hậu lượng tử, sau đó là công nghệ mạng lượng tử.

- Điện toán xác suất đồng nghĩa rủi ro sai lệch cao hơn. Cisco nhìn nhận vấn đề này thế nào?

Điện toán xác suất sẽ không thay thế hoàn toàn mô hình quyết định luận hiện nay, mà bổ sung cho nó. Do đó, doanh nghiệp có thể kết hợp cả hai cách tiếp cận tùy theo từng bài toán.

Có những lĩnh vực phù hợp hơn với điện toán xác suất, ví dụ như dự báo khí hậu. Cisco cũng cung cấp năng lực đánh giá mô hình thông qua nền tảng phân tích dữ liệu Splunk. Cách tiếp cận này có điểm tương đồng với observability, nhưng trọng tâm là kiểm tra xem mô hình có đang vận hành đúng hay không, đồng thời cải thiện mô hình dựa trên phản hồi.

- Vì sao Cisco cho rằng triển khai PQC là việc cấp bách, trong khi điện toán lượng tử vẫn chưa được thương mại hóa rộng rãi?

Hệ mật mã RSA hiện nay có thể bị phá vỡ khi điện toán lượng tử đạt đến ngưỡng đủ mạnh. Số qubit cần để giải mã đang giảm dần. Thậm chí có quan điểm cho rằng chỉ cần khoảng 10.000 qubit là đã có thể phá được hệ mã này.

Hiện đã xuất hiện máy tính lượng tử ở quy mô 1.000 qubit. Nếu kết nối 10 máy như vậy, về lý thuyết có thể hình thành một hệ thống ở mức 10.000 qubit. Vì thế, cũng có dự báo cho rằng đến năm 2029, máy tính lượng tử có thể giải mã các hệ mật mã hiện tại.

Trong bối cảnh đó, thị trường cần một kiến trúc phần mềm mới và các tổ chức nên triển khai PQC như một phần trong lộ trình chuyển đổi. Cisco đang đầu tư mạnh cho bảo mật hậu lượng tử, cơ chế phân phối khóa lượng tử, đồng thời theo đuổi lộ trình xây dựng mạng lượng tử. Đây sẽ là một mô hình mạng hoàn toàn khác, đòi hỏi phải xây dựng lại từ đầu.

- Trước làn sóng cạnh tranh hạ tầng AI, Cisco đang tập trung vào đâu?

Trước yêu cầu của agentic AI và bài toán sẵn sàng cho điện toán lượng tử, Cisco cho rằng không chỉ cần scale up theo chiều dọc, mà còn phải scale out theo chiều ngang, và tiếp tục scale across để kết nối các trung tâm dữ liệu được xây trên kiến trúc scale out.

Cisco không chỉ là một công ty networking. Chúng tôi xem mình là công ty hệ thống phân tán. Vì vậy, Cisco có thể phát huy lợi thế trong các môi trường scale out và scale across.

- Doanh nghiệp nên tiếp cận Internet of Cognition như thế nào?

Điều quan trọng nhất là tìm ra các trường hợp sử dụng thực tế. Cisco hiện cũng đã công bố 8 kịch bản kết nối nhiều agent để cộng tác với nhau. Doanh nghiệp nên tham khảo những ví dụ đó, bắt đầu từ các bài toán nhỏ và thử nghiệm từng bước, thay vì kỳ vọng vào một bước nhảy quá lớn ngay từ đầu.

Ngoài ra, doanh nghiệp cũng có thể tham gia trực tiếp vào các dự án mã nguồn mở liên quan đến AI agent.

- Cisco ứng phó thế nào khi các cuộc tấn công dùng AI ngày càng tinh vi?

Khi hacker cũng sử dụng AI, cuộc đua giữa tấn công và phòng thủ sẽ tiếp tục tăng tốc. Cisco hỗ trợ doanh nghiệp ứng phó rủi ro bằng cách học từ cả dữ liệu công khai lẫn dữ liệu riêng mà doanh nghiệp sở hữu.

Cisco cũng đang tham gia dự án Glasswing do Anthropic giới thiệu, liên quan đến Mythos, mô hình thế hệ tiếp theo.