Để nâng cao năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực AI tạo sinh, chính sách cần chuyển từ trọng tâm hỗ trợ công nghiệp và hạ tầng sang cách tiếp cận lấy người dùng làm trung tâm. Theo một báo cáo của Viện Nghiên cứu Chính sách Thông tin và Truyền thông Hàn Quốc (KISDI), việc mở rộng ứng dụng AI trong công nghiệp và khu vực công là cần thiết, nhưng song song với đó phải gia tăng số người dùng thực tế và hoàn thiện các cơ chế bảo vệ an toàn, dữ liệu và đạo đức.

KISDI vừa công bố báo cáo mang tên “Nghiên cứu thăm dò về các yếu tố tiên quyết trong việc chấp nhận dịch vụ trí tuệ nhân tạo tạo sinh”. Báo cáo do nghiên cứu viên Joo Seong-hee phụ trách, dựa trên khảo sát 2.000 người dân và 34 chuyên gia nhằm phân tích hành vi sử dụng AI tạo sinh cũng như nhu cầu chính sách liên quan.

Theo báo cáo, khả năng cạnh tranh của AI tạo sinh không chỉ phụ thuộc vào việc mở rộng triển khai trong các ngành liên quan và khu vực công, mà còn nằm ở việc mở rộng tệp người dùng thực tế.

Kết quả khảo sát cho thấy 62% người được hỏi đang sử dụng AI tạo sinh. Trong nhóm này, 25,3% sử dụng hằng ngày và 37,2% sử dụng từ 2 đến 3 lần mỗi tuần. ChatGPT là dịch vụ được dùng nhiều nhất với tỷ lệ 90,6%, tiếp theo là Gemini với 43,6%. Mục đích phổ biến nhất là giải đáp nhu cầu tìm hiểu cá nhân và tra cứu kiến thức, chiếm 49%.

Tuy nhiên, tỷ lệ sử dụng cao không đồng nghĩa với mức độ tin tưởng cao. Chỉ 44% người tham gia đồng ý rằng AI tạo sinh “cung cấp kết quả đáng tin cậy”. Có 33,8% cho biết từng trực tiếp gặp trải nghiệm tiêu cực như tạo thông tin sai lệch, vi phạm bản quyền hoặc làm rò rỉ dữ liệu nhạy cảm. Phân tích thống kê cũng cho thấy mức độ tin cậy là yếu tố có tác động nhất quán đến tần suất sử dụng AI tạo sinh.

Khi được yêu cầu chọn các chính sách cần thiết để thúc đẩy AI tạo sinh theo thứ tự ưu tiên từ 1 đến 3, phương án “tăng cường bảo vệ dữ liệu và quy định đạo đức” đứng đầu với 50,6% nếu tính gộp cả 3 mức ưu tiên. Trong đó, 19,8% xem đây là ưu tiên số một. Xếp sau là “phát triển giải pháp kỹ thuật nhằm giảm tác dụng phụ và rủi ro” với 18,4%, và “tăng cường quy định, xử phạt đối với hành vi lạm dụng” với 17,7%. Ngược lại, các chính sách thiên về hỗ trợ doanh nghiệp và công nghệ như “hỗ trợ R&D cho doanh nghiệp” chỉ chiếm 0,1%.

Xét theo độ tuổi, nhóm thanh thiếu niên và nhóm ở độ tuổi 50 và 60 ưu tiên số một cho “giải pháp kỹ thuật nhằm giảm tác dụng phụ và rủi ro”. Trong khi đó, nhóm 20-30 tuổi có xu hướng ưu tiên cao hơn đối với việc tăng cường quy định và xử phạt hành vi lạm dụng. Báo cáo cũng cho thấy nhóm tuổi càng trẻ càng đồng thuận nhiều hơn với các chính sách liên quan đến chủ quyền dữ liệu cá nhân và cơ chế bồi hoàn.

KISDI nhận định rằng, trong nhận thức của người dân, tiến bộ công nghệ không nằm trong nhóm ưu tiên chính sách hàng đầu đối với AI tạo sinh.

Ở câu hỏi về mức độ phù hợp của phản ứng chính phủ đối với chính sách AI, tỷ lệ đánh giá tiêu cực là 26,4%, cao hơn mức đánh giá tích cực 23,2%. Hơn một nửa số người được hỏi, tương đương 50,5%, chọn mức “bình thường”. Điểm trung bình đạt 2,95, thấp hơn nhẹ so với mốc trung lập 3 điểm.

Với câu hỏi liệu ý kiến của công dân có được phản ánh đầy đủ trong quá trình hoạch định chính sách AI hay không, tỷ lệ phản hồi tiêu cực lên tới 32%, cao hơn phản hồi tích cực 19,3% tới 12,7 điểm phần trăm. Điểm trung bình cho tiêu chí này là 2,84.

Nhóm chuyên gia cũng đưa ra đánh giá tương tự. Giới học thuật và các tổ chức xã hội dân sự cho rằng Luật Cơ bản về trí tuệ nhân tạo liên quan đến thúc đẩy phát triển và xây dựng nền tảng dựa trên niềm tin, được ban hành năm 2025, vẫn nghiêng về thúc đẩy ngành nhiều hơn, trong khi các cơ chế bảo vệ người dùng và bảo đảm an toàn đạo đức còn tương đối thiếu. Nhóm này đề xuất cần cụ thể hóa các hướng dẫn chi tiết, có thể dự báo được, đồng thời bổ sung các biện pháp bảo vệ người dùng.

Nhiều dự luật bổ sung đang được đưa ra sau khi Luật Cơ bản về AI được ban hành, nhưng số dự luật trực tiếp nhắm đến bảo vệ người dùng vẫn khá ít.

Theo Hệ thống Thông tin Dự án Luật của Quốc hội, từ đầu năm đến nay đã có 9 dự luật liên quan đến AI được đề xuất. Trong số này, chỉ 2 dự luật gắn trực tiếp với bảo vệ người dùng. Dự luật sửa đổi một phần Luật Cơ bản về AI do nghị sĩ Jeong Chun-saeng của Đảng Đổi mới Tổ quốc chủ trì đề xuất yêu cầu các dịch vụ AI, khi cung cấp kết quả trong những lĩnh vực chuyên môn như y tế, pháp lý và tài chính, phải thông báo rõ rằng kết quả đó “không thể thay thế phán đoán của chuyên gia”. Dự luật này cũng yêu cầu áp dụng biện pháp bảo vệ kỹ thuật đối với dịch vụ dành cho thanh thiếu niên.

Trong khi đó, dự luật do nghị sĩ Lee Sang-hwi của Đảng Quyền lực Nhân dân đề xuất cấm hành vi làm hư hại, giả mạo hoặc chỉnh sửa nhãn nhận diện đối với nội dung do AI tạo ra, đồng thời quy định mức phạt hành chính tối đa 30 triệu won.

Các dự luật còn lại chủ yếu đi theo hướng hỗ trợ ngành và hạ tầng. Riêng nhóm dự luật đặc biệt nhằm hỗ trợ xây dựng và vận hành trung tâm dữ liệu đã có 3 dự thảo được đưa ra bởi các nghị sĩ Park Chung-kwon, Kim Jang-gyeom và Lee Hae-min. Ngoài ra còn có các nội dung như tăng cường hệ thống cung cấp dữ liệu huấn luyện do Kim Hyun đề xuất, hỗ trợ giáo dục và nâng cao năng lực AI do Heo Young và Kim Woo-young đề xuất, hay đưa kế hoạch cơ bản ứng phó với thay đổi của môi trường việc làm vào chính sách theo đề xuất của Choi Eun-seok.

KISDI đánh giá khoảng cách giữa nhu cầu của người dùng và định hướng lập pháp vẫn chưa được thu hẹp. Viện này nhấn mạnh rằng mức độ lan tỏa của AI tạo sinh trong xã hội phụ thuộc chặt chẽ vào trải nghiệm thực tế, niềm tin và hệ thống bảo vệ người dùng, đồng thời kêu gọi thiết kế chính sách theo hướng lấy nhu cầu người dùng làm trung tâm.