Những cảnh báo về nguy cơ điện toán lượng tử đe dọa hệ thống bảo mật của tiền mã hóa đang nóng lên trở lại, sau khi xuất hiện tranh luận quanh khả năng tái tạo mạch tấn công mà Google chưa công bố đầy đủ. Một số chuyên gia cho rằng thị trường đang phản ứng chậm với rủi ro này.

Ngày 1/4 (giờ địa phương), BeInCrypto dẫn lời Ben Goertzel, CEO của ASI Alliance, cho rằng mạch tấn công lượng tử mà Google không công bố vẫn có thể đã bị tái tạo. Theo ông, việc giữ bí mật công nghệ khó có thể trở thành một biện pháp phòng vệ thực chất. Goertzel nói thêm rằng nếu nhóm nghiên cứu độc lập có thể làm được điều đó, các quốc gia có năng lực công nghệ cao nhiều khả năng đã tiến xa hơn.

Tranh luận bùng lên sau một báo cáo gần đây của Google Quantum AI. Trong báo cáo này, Google phân tích rằng mạch dựa trên thuật toán Shor nhằm bẻ khóa hệ mật mã đường cong elliptic 256-bit, tức là ECC, có thể được triển khai với chưa đến 500.000 qubit vật lý. Tuy nhiên, do lo ngại nguy cơ bị lạm dụng, công ty không công bố mã mạch thực tế mà chỉ đưa ra bằng chứng theo phương pháp bằng chứng không tiết lộ, hay ZKP.

Goertzel cho rằng trong bối cảnh kỹ thuật đảo ngược và khả năng tự tái tạo công nghệ ngày càng phổ biến, việc che giấu chi tiết kỹ thuật chỉ có tác dụng trì hoãn trong thời gian ngắn. Ông đặc biệt cảnh báo về kịch bản tấn công on-spend nhằm vào Bitcoin, tức nhắm vào thời điểm khóa công khai bị lộ trong quá trình giao dịch rồi bẻ khóa trong khoảng 9 phút.

Với thời gian tạo khối trung bình của Bitcoin vào khoảng 10 phút, phép tính được dẫn trong bài cho thấy xác suất một cuộc tấn công như vậy thành công có thể lên tới 41%. Goertzel nhận định đây không còn là mức rủi ro có thể xem nhẹ, mà là một điểm yếu mang tính cấu trúc đối với một mạng lưới lưu trữ giá trị.

Một điểm gây tranh cãi khác là quy mô tài sản có thể đã phơi bày khóa công khai. Phân tích cho thấy khoảng 6,9 triệu Bitcoin có thể đối mặt rủi ro, trong đó khoảng 1,7 triệu Bitcoin đang bị khóa trong các ví P2PK từ giai đoạn đầu. Việc tái sử dụng địa chỉ ví hoặc một số cấu trúc nâng cấp nhất định cũng được nêu là yếu tố làm tăng nguy cơ lộ khóa công khai.

Bài viết cũng lưu ý rằng hiện chưa có phần cứng lượng tử đủ khả năng thực hiện kiểu tấn công này ngoài thực tế. Dù vậy, trong ngành ngày càng phổ biến quan điểm rằng vấn đề không còn nằm ở chỗ có xảy ra hay không, mà là phải chuẩn bị từ khi nào. Google đã đặt ra một mốc thời gian cho toàn ngành: hoàn tất quá trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử, hay PQC, trước năm 2029.

Theo Goertzel, vấn đề lớn nhất hiện nay là tốc độ ứng phó. Ông cho rằng Bitcoin vẫn thiếu một lộ trình phòng vệ trước rủi ro lượng tử mang tính hệ thống và có sự phối hợp đủ chặt chẽ để kịp mốc thời gian nói trên. Theo ông, quá trình chuyển đổi này không nên chỉ được nhìn như một bài toán kỹ thuật, mà là điều kiện then chốt để bảo vệ khả năng tồn tại lâu dài của mạng lưới.

Tranh luận về cách xử lý các đồng coin “ngủ đông” cũng được dự báo sẽ ngày càng gay gắt. Một số ý kiến đưa ra khái niệm thu hồi tài sản số bị bỏ quên, theo đó sử dụng công nghệ lượng tử để lấy lại những đồng coin không dịch chuyển trong thời gian dài. Goertzel phản đối đề xuất này, cho rằng việc trao khả năng can thiệp vào ví cho chính phủ sẽ tạo ra tiền lệ nguy hiểm và làm xói mòn quyền sở hữu tài sản số.

Quan điểm trong ngành hiện vẫn chia rẽ. Changpeng Zhao, đồng sáng lập Binance, cảnh báo không nên phóng đại nỗi sợ, đồng thời nhấn mạnh trọng tâm vẫn là nâng cấp sang các thuật toán có khả năng kháng lượng tử. Tuy nhiên, ông cũng cho rằng quá trình triển khai trên thực tế có thể vấp phải bài toán điều phối, kéo theo tranh cãi, khả năng fork và những lỗi phát sinh mới.

Trong khi đó, nhà đầu tư mạo hiểm Chamath Palihapitiya đánh giá phân tích của Google là khá hợp lý, đồng thời cho rằng thị trường cần chuẩn bị một lộ trình cụ thể trong vài năm tới.

Ở góc độ nhà đầu tư cá nhân, bài viết đề cập một số biện pháp như sử dụng hệ thống địa chỉ giúp trì hoãn thời điểm lộ khóa công khai và tránh tái sử dụng địa chỉ ví. Tuy nhiên, với Ethereum (ETH), một số ý kiến cho rằng do đặc điểm cấu trúc của mạng lưới, dư địa để người dùng tự bảo vệ mình là khá hạn chế.

Tâm điểm của cuộc tranh luận, theo bài viết, không nằm ở việc rủi ro lượng tử sẽ hiện thực hóa vào thời điểm nào, mà ở mức độ sẵn sàng của thị trường. Ngay cả khi điện toán lượng tử chưa phải mối đe dọa tức thời, việc chậm chuẩn bị vẫn có thể làm lung lay niềm tin của nhà đầu tư.