Làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo đang kéo theo một xu hướng mới: dòng tiền dịch chuyển sang hạ tầng điện, lưu trữ năng lượng và thiết bị điện, khi nguồn cung cho các trung tâm dữ liệu không theo kịp tốc độ mở rộng của ngành AI.

Theo TechCrunch ngày 20/3 (giờ địa phương), vốn đầu tư mạo hiểm rót vào lĩnh vực AI trong 5 năm qua đã vượt 500 tỷ USD. Tuy nhiên, nút thắt về điện năng đang buộc thị trường phải nhìn sang những lĩnh vực hạ tầng hỗ trợ phía sau cơn sốt AI.

Báo cáo của Sightline Climate cho biết, trong tổng số 190 GW dự án trung tâm dữ liệu mà tổ chức này theo dõi, công suất thực sự đang được xây dựng chỉ vào khoảng 5 GW. Tối đa 50% số dự án đối mặt nguy cơ chậm tiến độ vì thiếu điện, trong khi khoảng 36% dự án dự kiến triển khai trong năm 2025 cũng đã bị lùi lịch.

Đây là vấn đề có thể ảnh hưởng trực tiếp tới toàn bộ ngành AI, bởi trung tâm dữ liệu là hạ tầng cốt lõi của các dịch vụ AI. Nếu không bảo đảm được nguồn điện, khả năng mở rộng công nghệ sẽ bị giới hạn.

Trước áp lực thiếu điện ngày càng lớn, các Big Tech như Google, Meta, Amazon và Oracle đang chủ động bảo đảm nguồn cung điện cho riêng mình. Các doanh nghiệp này tăng tốc đầu tư vào năng lượng tái tạo như điện mặt trời, điện gió và điện hạt nhân, đồng thời thúc đẩy mô hình phát điện tại chỗ gần trung tâm dữ liệu hoặc mô hình kết hợp với lưới điện.

Thực tế, các dự án đã bảo đảm được nguồn điện theo mô hình on-site và mô hình lai hiện chiếm chưa tới 25% về số lượng, nhưng lại chiếm 44% nếu tính theo tổng công suất. Điều này cho thấy ưu tiên hàng đầu của doanh nghiệp hiện nay là bảo đảm nguồn điện ổn định.

Dòng vốn cũng đang hướng vào các giải pháp lưu trữ năng lượng thời lượng dài. Một ví dụ là công nghệ pin 100 giờ của startup Mỹ Form Energy. Google hiện thúc đẩy phương án kết hợp điện gió, điện mặt trời với hệ thống pin quy mô 30 GWh cho trung tâm dữ liệu tại Minnesota.

Goldman Sachs dự báo mức tiêu thụ điện của các trung tâm dữ liệu có thể tăng tới 175% vào năm 2030 khi AI trở nên phổ biến hơn. Tình trạng thiếu hụt lưới điện cùng với hệ thống thiết bị cũ kỹ cũng làm gia tăng áp lực tăng giá điện.

Trong bối cảnh đó, sức ép chính sách tại Mỹ tiếp tục gia tăng. Chính phủ nước này đang yêu cầu các Big Tech hoặc tự xây dựng hạ tầng điện, hoặc chấp nhận mức giá điện cao hơn.

Không chỉ nguồn cung điện, việc quản lý điện năng bên trong trung tâm dữ liệu cũng nổi lên như một hướng rót vốn mới. Phần lớn công nghệ máy biến áp hiện nay vẫn dựa trên cấu trúc đã có hơn 100 năm, khó đáp ứng nhu cầu điện công suất cao trong kỷ nguyên AI. Vì vậy, dòng tiền đang chảy vào các startup phát triển máy biến áp trạng thái rắn, ứng dụng công nghệ điện tử công suất dựa trên silicon.

Bên cạnh đó, Amperesand, DG Matrix và Heron Power đang phát triển công nghệ chuyển đổi điện, còn Camus, GridBeyond và Texture tập trung vào phần mềm tối ưu dòng điện.

Giới chuyên môn cho rằng đầu tư vào hạ tầng điện đang trở thành một kênh phòng thủ rủi ro cho ngành AI. Quy mô thị trường có thể nhỏ hơn so với đầu tư trực tiếp vào AI, nhưng nhu cầu lại rõ ràng hơn, qua đó mở ra kỳ vọng về mức sinh lời ổn định. Trên thị trường, quan điểm cho rằng đầu tư vào điện để vận hành AI có thể khôn ngoan hơn đầu tư trực tiếp vào AI đang ngày càng được nhắc đến nhiều hơn.