Nhiều công ty AI lớn đang nghiêng trở lại mô hình đóng, giữa lúc thị trường ngày càng phổ biến quan điểm cho rằng AI open-weights khó mang lại doanh thu bền vững. Trong bối cảnh đó, Lightricks lại chọn hướng đi ngược dòng khi tuyên bố tăng tốc chiến lược open-weights.

Diễn biến này càng thu hút chú ý sau khi nhóm Qwen của Alibaba ra mắt mô hình mới chưa đầy 24 giờ thì giám đốc công nghệ cùng hai nhà nghiên cứu cấp cao rời đi. Thông tin lập tức tác động tới thị trường, đồng thời làm dấy lên thêm tranh luận về khả năng thương mại hóa của các mô hình AI mở.

Trên mạng xã hội X, Zeev Farbman, đồng sáng lập kiêm CEO Lightricks, gần đây liên tục nhấn mạnh giá trị chiến lược của AI cục bộ vận hành trên nền tảng open-weights.

Theo Farbman, việc Google và OpenAI tập trung vào mô hình đóng không có nghĩa mã nguồn mở không thể kiếm tiền. Vấn đề nằm ở chỗ mô hình đóng giúp các công ty này xây dựng cấu trúc phần mềm độc quyền và thu phí ở mọi khâu, từ từng pixel đến từng quy trình làm việc.

Ông cho rằng giới hạn của API đóng đặc biệt rõ trong nhóm khách hàng chuyên nghiệp. Farbman dẫn ví dụ Weta Digital, đơn vị thực hiện hiệu ứng hình ảnh cho phim Avatar, cho biết họ đã phải xây lại toàn bộ pipeline dựng hình thay vì mua phần mềm dựng sẵn. Với những nhu cầu như tích hợp trực tiếp tính toán ánh sáng vật lý vào công cụ hiện có, doanh nghiệp cần khả năng can thiệp sâu vào bên trong mô hình, điều mà API dạng “hộp đen” không đáp ứng được.

Vị CEO này cũng nhấn mạnh rằng chỉ riêng việc tải các bản concept art chưa công bố lên máy chủ bên ngoài đã là một rủi ro bảo mật. Vì vậy, với các nhà sản xuất chuyên nghiệp, triển khai on-premise không phải là lựa chọn, mà là yêu cầu bắt buộc.

Farbman đồng thời cảnh báo rủi ro khi xây dựng sản phẩm trên API đóng của một công ty khác. Theo ông, khi đó doanh nghiệp thực chất đang đi vay năng lực cốt lõi. Nếu nhà cung cấp tăng giá, biên lợi nhuận sẽ bị bào mòn; còn nếu mô hình thay đổi sau mỗi lần cập nhật, toàn bộ sản phẩm cũng có thể bị ảnh hưởng theo.

Ông so sánh cấu trúc này với giai đoạn các hệ điều hành đóng trong thập niên 1990 tìm cách kiểm soát toàn bộ chuỗi công nghệ, qua đó tạo ra khoảng trống để Red Hat phát triển thành doanh nghiệp trị giá hàng tỷ USD dựa trên Linux.

Theo Farbman, Lightricks hiện cũng đang đi theo hướng tương tự. Công ty công bố công nghệ nền tảng để biến nó thành tiêu chuẩn ngành, đồng thời tạo doanh thu từ triển khai cho doanh nghiệp và cấp phép nền tảng cho bên thứ ba.

Ông giải thích rằng càng nhiều nhà phát triển xây công cụ riêng trên nền công nghệ của Lightricks, nền tảng kinh doanh của công ty càng được củng cố.

Phù hợp với chiến lược này, Lightricks gần đây đã phát hành mô hình LTX-2.3 theo hướng open-weights, công khai cả trọng số mô hình.

Theo Farbman, LTX-2.3 là mô hình đa phương thức với 20,9 tỷ tham số, có thể xử lý đồng thời văn bản, hình ảnh, âm thanh và video. Nhờ kiến trúc xử lý dữ liệu nén cao, mô hình có thể chạy hoàn toàn cục bộ trên phần cứng tiêu dùng và tạo video độ phân giải 4K.

Ông cho biết vận hành cục bộ giúp người dùng không phải phụ thuộc vào đám mây, đồng thời chi phí không tăng theo mức sử dụng. Các tài sản được tạo ra cũng không rời khỏi hệ thống nội bộ.

Trong lĩnh vực phần mềm sáng tạo, Farbman cho rằng rào cản gia nhập lâu nay nằm ở các giao diện nặng và phức tạp. Tuy nhiên, các công cụ AI hỗ trợ lập trình đang giúp những nhóm nhỏ cũng có thể dựng lại các giao diện như vậy chỉ trong vài tuần.

Theo ông, giao diện không còn là yếu tố tạo khác biệt mang tính phòng thủ. Lợi thế bền vững giờ chuyển sang chính mô hình nền tảng, bởi để huấn luyện một mô hình đa phương thức chất lượng cao cần hàng chục triệu USD cùng nhiều năm nghiên cứu.

Farbman cho biết Lightricks đã đưa trọng số mô hình lên Hugging Face, cho phép bất kỳ ai cũng có thể tự thiết kế pipeline của riêng mình. “Động cơ do Lightricks xây, còn pipeline là phần việc của người dùng”, ông nói.