Chính phủ và đảng cầm quyền Hàn Quốc đang đẩy nhanh kế hoạch sửa Luật NongHyup nhằm hạn chế tình trạng quyền lực tập trung tại tổ chức này. Nội dung sửa đổi đáng chú ý là cho phép đình chỉ chức vụ đối với lãnh đạo bị tòa sơ thẩm tuyên có tội trong các vụ tham ô, lạm dụng tín nhiệm, nhận tiền hoặc lợi ích. Động thái này đồng thời làm gia tăng sức ép yêu cầu Chủ tịch NongHyup Kang Ho-dong từ chức.

Theo các nguồn tin trong ngành ngày 20/3, chính phủ và đảng cầm quyền đã công bố “phương án thúc đẩy giai đoạn 1 cải cách NongHyup”, trong đó quyết định xúc tiến sửa Luật NongHyup để quy định rõ các điều kiện đình chỉ chức vụ. Kế hoạch cũng đưa vào luật quy định cấm Chủ tịch Trung ương NongHyup kiêm nhiệm tại các công ty thành viên, đồng thời hạn chế việc can thiệp vào nhân sự và quản trị.

Dù trước đây đã có quy định về đình chỉ chức vụ, cơ chế này trên thực tế chưa từng được áp dụng. Vì vậy, lần sửa luật này được xem là bước đi nhằm tăng hiệu lực thực thi. Cùng với đó, nhà chức trách cũng thúc đẩy thành lập Ủy ban Kiểm toán NongHyup độc lập trực thuộc Bộ Nông nghiệp, Thực phẩm và Nông thôn. Phạm vi kiểm toán dự kiến được mở rộng từ trụ sở trung ương và các hợp tác xã sang cả mảng kinh doanh và các công ty con, qua đó siết toàn bộ hệ thống giám sát.

Nghi vấn quanh ông Kang hiện không còn dừng ở tranh cãi cá nhân mà đã chuyển thành vấn đề niềm tin đối với cả tổ chức. Kết quả thanh tra đặc biệt của chính phủ cho thấy có dấu hiệu 490 triệu won kinh phí dự án của Quỹ NongHyup đã được sử dụng để chuẩn bị quà đáp lễ liên quan bầu cử. Ông Kang cũng bị nêu nghi vấn nhận “chìa khóa vàng” nặng 10 don vàng, trị giá khoảng 5,8 triệu won vào thời điểm đó, nhân dịp kỷ niệm một năm nhậm chức, và đã bị đưa vào danh sách đề nghị điều tra.

Chính phủ đã chuyển vụ việc sang cảnh sát với các cáo buộc như tham ô và vi phạm quy định cấm nhận hối lộ. Nếu quá trình điều tra dẫn đến truy tố và có phán quyết có tội ở cấp sơ thẩm, khả năng ông Kang bị đình chỉ chức vụ theo luật sửa đổi là điều không thể loại trừ.

Dù vậy, ông Kang vẫn bác bỏ yêu cầu từ chức. Ông cho rằng một phần kết luận thanh tra không phù hợp với thực tế và tuyên bố không chấp nhận lời kêu gọi rời nhiệm sở. Việc xin lỗi nhưng không chấp nhận từ chức đã khiến phản ứng từ giới chính trị và các tổ chức nông dân tiếp tục gia tăng.

Nghị sĩ Jeon Jong-deok của Đảng Tiến bộ gia tăng sức ép khi tuyên bố: “Ông Kang là đối tượng phải bị cải cách, không phải chủ thể của cải cách. Ông ấy phải từ chức và chịu điều tra”. Đáp lại, ông Kang nói “không thể đồng ý”. Ông cũng khẳng định sẽ chịu trách nhiệm nếu phát sinh vấn đề pháp lý, đồng thời cho rằng trong kết quả thanh tra có phần có thể chấp nhận nhưng cũng có phần không đúng sự thật.

Tại địa phương, tâm lý khủng hoảng niềm tin đang lan rộng. Các tổ chức nông dân tại Jeonbuk và Gyeongnam liên tiếp tổ chức họp báo, yêu cầu ông Kang từ chức ngay và tiến hành cải cách toàn diện. Theo các tổ chức này, đây không đơn thuần là hành vi sai lệch của cá nhân, mà là hệ quả của cơ cấu đặc quyền được tích lũy qua nhiều đời lãnh đạo trung ương cùng cách vận hành thiếu minh bạch. Việc ngay trong nội bộ giới nông dân cũng xuất hiện chỉ trích rằng NongHyup đang vận hành như một “trung tâm quyền lực” thay vì phục vụ nông dân cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình hình.

Tác động của vụ việc cũng đã lan sang mảng tài chính. NH Investment & Securities đã rút nội dung bổ nhiệm CEO khỏi chương trình họp hội đồng quản trị và tạm hoãn quy trình lựa chọn CEO kế nhiệm. Công ty cho biết sẽ ưu tiên thảo luận phương án cải tổ cơ chế quản trị. Do NongHyup Financial nằm trong cấu trúc sở hữu 100% của trụ sở trung ương, động thái này được xem là phù hợp với định hướng chính sách nhằm chặn ảnh hưởng nhân sự từ cấp trung ương. Khả năng rà soát lại toàn bộ mạng lưới nhân sự thân cận được hình thành dưới thời ông Kang cũng đang được nhắc tới.

Vấn đề nhân sự tại Nongmin Newspaper cũng trở thành tâm điểm tranh cãi. Trong bối cảnh chính phủ và đảng cầm quyền thúc đẩy cấm Chủ tịch Trung ương NongHyup kiêm nhiệm, Nongmin Newspaper được cho là sẽ sửa điều lệ để chuẩn bị quy trình bổ nhiệm CEO mới. Tuy nhiên, việc Ủy ban Đề cử nhân sự chốt ông Yoo Chan-hyung, cựu Phó chủ tịch NongHyup và được xem là người thân cận với ông Kang, làm ứng viên cuối cùng đã làm dấy lên tranh cãi mới về tính công bằng. Một số ý kiến cho rằng nếu quy trình bổ nhiệm không được bảo đảm minh bạch, niềm tin vào toàn bộ chương trình cải cách có thể bị tổn hại.

Bên trong NongHyup, các cuộc thảo luận cải cách cũng đang diễn ra song song. Trụ sở trung ương hiện thông qua một ủy ban cải cách nội bộ để bàn về việc cải thiện chế độ bầu cử, tăng tính công bằng trong nhân sự và củng cố kiểm soát nội bộ, đồng thời dự kiến sớm chốt lộ trình triển khai. Tuy nhiên, nếu các nội dung cốt lõi như thu hẹp quyền lực của Chủ tịch Trung ương NongHyup và ngăn can thiệp nhân sự tại các công ty thành viên không được phản ánh đầy đủ, chương trình này có nguy cơ chỉ dừng ở mức “tự cải cách” mang tính hình thức.

Xét cho cùng, bản chất của vụ việc không chỉ là nghi vấn sai phạm của một cá nhân, mà là câu hỏi liệu NongHyup có thể xử lý được các vấn đề cơ cấu hay không. Trong bối cảnh những vấn đề như tập trung quyền lực vào Chủ tịch Trung ương NongHyup, thiếu minh bạch trong chi tiêu ngân sách, ảnh hưởng đến nhân sự tại các công ty thành viên và sự thất bại lặp lại của cơ chế kiểm soát nội bộ liên tiếp bị phơi bày, việc chỉ bổ sung từng phần cơ chế quản trị khó có thể tạo ra thay đổi thực chất. Nhiều ý kiến cho rằng nếu không đồng thời giải quyết bài toán nhân sự quanh ông Kang và thúc đẩy phân tán quyền lực, tăng cường hệ thống giám sát, cải cách NongHyup nhiều khả năng sẽ lại chỉ mang tính hình thức.

Một nguồn tin trong ngành tài chính đặt vấn đề: “Trong tình huống hiện nay, liệu có thể chỉ cải cách thể chế mà không thay đổi nhân sự hay không?”. Người này nhận định thêm rằng chừng nào bộ máy điều hành hiện tại vẫn được duy trì, nguy cơ cải cách chỉ dừng ở bề nổi là rất lớn.