OpenAI ngày 16/3 (giờ địa phương) cho biết đã mở rộng hợp tác với Bộ Quốc phòng Mỹ, cho phép sử dụng các mô hình AI của hãng trong những hệ thống và môi trường có tính chất mật. Đây là bước đi đáng chú ý so với định hướng trước đây vốn hạn chế ứng dụng quân sự, dù thời điểm cũng như phạm vi triển khai thực tế trên chiến trường vẫn chưa được làm rõ.

Theo Technology Review, OpenAI gần đây đã ký một thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ, qua đó mở đường cho AI của hãng được tích hợp vào các hệ thống mật.

CEO Sam Altman khẳng định công nghệ của OpenAI sẽ không được sử dụng trực tiếp để phát triển vũ khí tự hành. Dù vậy, một số ý kiến cho rằng cam kết này hiện chủ yếu dựa trên các hướng dẫn do quân đội tự đặt ra và còn tương đối lỏng. Việc hạn chế sử dụng cho mục đích giám sát trong nước cũng bị đặt dấu hỏi vì chưa có tiêu chí đủ rõ ràng, khiến hiệu lực thực tế của cam kết này chưa thực sự thuyết phục.

Ở mảng tác chiến, ứng dụng hiện mới dừng chủ yếu ở giai đoạn thử nghiệm năng lực, thay vì triển khai trên diện rộng. Theo một quan chức Bộ Quốc phòng Mỹ, kịch bản đang được thảo luận là các nhà phân tích nhập danh sách mục tiêu tiềm năng cùng dữ liệu liên quan, sau đó AI tổng hợp và đề xuất thứ tự ưu tiên. Kết quả cuối cùng vẫn phải do con người rà soát, còn AI chưa ở mức có thể tự đưa ra quyết định độc lập.

Khả năng tích hợp giao diện AI hội thoại vào các hệ thống phân tích video hiện có cũng đã được nhắc tới, nhưng phương án triển khai cụ thể vẫn chưa được chốt. Trong bối cảnh căng thẳng với Iran gia tăng, khả năng đưa công nghệ này vào hỗ trợ tác chiến cũng được đề cập. Cách tiếp cận phân tích đồng thời dữ liệu văn bản, hình ảnh và video được cho là có thể rút ngắn thời gian ra quyết định. Tuy nhiên, khi con người vẫn phải kiểm chứng đầu ra của AI, tranh luận về tốc độ xử lý và trách nhiệm cuối cùng nhiều khả năng sẽ tiếp diễn.

Với mảng phòng thủ drone, hợp tác giữa các bên hiện vẫn ở giai đoạn đầu. Cuối năm 2024, OpenAI bắt tay với công ty drone quân sự Anduril nhằm thúc đẩy ứng dụng AI trong nhận diện và đối phó drone tấn công. Khả năng tích hợp mô hình của OpenAI vào nền tảng điều phối quân sự Lattice của Anduril đã được đề cập, nhưng việc triển khai ngoài thực địa và phạm vi áp dụng đến nay vẫn chưa được công bố. Các bên liên quan cho rằng công nghệ này nhắm vào bản thân drone nên không xung đột với chính sách hiện hành, song tranh luận về ranh giới sử dụng vẫn chưa chấm dứt.

Trong khi đó, ở mảng hành chính, việc triển khai đã cụ thể hơn. Bộ Quốc phòng Mỹ đã đưa AI tạo sinh vào các nghiệp vụ hậu cần như hợp đồng, logistics và mua sắm thông qua nền tảng GenAI.mil. Các mô hình của OpenAI cũng đang được thử nghiệm để soạn thảo tài liệu chính sách và hỗ trợ công việc hành chính. Dù vậy, phạm vi ứng dụng hiện vẫn chủ yếu giới hạn ở các tác vụ không mật và ít liên quan trực tiếp đến quyết định tác chiến.

Giới quan sát đưa ra nhiều cách lý giải cho động thái mới của OpenAI. Một số phân tích cho rằng chi phí huấn luyện các mô hình lớn ngày càng tăng buộc công ty phải tìm thêm nguồn doanh thu. Một quan điểm khác nhận định bước đi này phản ánh cách nhìn của Sam Altman rằng các nước dân chủ cần tiếp cận những hệ thống AI mạnh hơn để duy trì lợi thế cạnh tranh.

Tổng thể, thỏa thuận với Bộ Quốc phòng Mỹ được xem là ví dụ ban đầu cho thấy AI có thể được đưa vào lĩnh vực quân sự theo hướng nào. Đến nay, ứng dụng vẫn mang tính hỗ trợ và thử nghiệm. Tuy nhiên, nếu công nghệ được tích hợp sâu hơn và phạm vi sử dụng tiếp tục mở rộng, tác động đối với hoạt động tác chiến và quy trình ra quyết định có thể sẽ tăng lên. Cùng với đó, tranh luận về cơ chế an toàn và trách nhiệm cũng được dự báo sẽ ngày càng lớn hơn.