Starship trong chuyến bay thử nghiệm lần thứ 15 của SpaceX. Ảnh: SpaceX

Starship, tàu vũ trụ cỡ lớn do SpaceX phát triển, vừa tiến thêm một bước trong mục tiêu tái sử dụng khi tầng trên được thu hồi thành công bằng tháp phóng. Dù vậy, theo giới quan sát, nhiệm vụ có người lái đầu tiên của Starship nhiều khả năng sẽ là đổ bộ Mặt Trăng, thay vì cất cánh từ Trái Đất rồi đưa phi hành đoàn quay về hạ cánh. Kịch bản này được dự báo chỉ có thể diễn ra sau năm 2030, thậm chí muộn hơn, vào giữa thập niên 2030.

Ngày 16/11 (giờ địa phương), Ars Technica cho biết tầng trên của Starship đã được cánh tay cơ khí trên tháp phóng bắt lại sau khi hoàn thành chuyến bay. Đây được xem là cột mốc quan trọng đối với tham vọng xây dựng hệ thống Starship có thể tái sử dụng nhanh.

Tuy nhiên, tên lửa đẩy Super Heavy trong cùng chuyến bay không được thu hồi tại tháp phóng mà rơi xuống Vịnh Mexico. Điều đó cho thấy SpaceX vẫn chưa thể thu hồi đồng thời cả tàu vũ trụ và tên lửa đẩy trong một nhiệm vụ.

Theo đánh giá của bài viết, nhiệm vụ có người lái đầu tiên của Starship nhiều khả năng sẽ gắn với chương trình thám hiểm Mặt Trăng của NASA. Trong kịch bản này, các phi hành gia sẽ rời Trái Đất bằng tàu Orion của NASA, sau đó ghép nối với Starship trên quỹ đạo.

Sau khi chuyển sang Starship, phi hành đoàn sẽ đáp xuống Mặt Trăng, rồi cất cánh trở lại để quay về tàu Orion trước khi trở lại Trái Đất.

NASA đã ký hợp đồng với SpaceX từ năm 2021 để phát triển Starship thành tàu đổ bộ Mặt Trăng trong khuôn khổ chương trình Human Landing System. Mục tiêu đổ bộ Mặt Trăng có người lái từng được đặt ra cho năm 2024, nhưng sau đó đã lùi sang 2028 và hiện vẫn còn nhiều yếu tố chưa chắc chắn.

Bài viết cho rằng việc thu hồi thành công tầng trên gần đây có thể giúp SpaceX tăng nhịp độ phóng, qua đó mở ra khả năng hiện thực hóa sứ mệnh đổ bộ Mặt Trăng có người lái bằng Starship ngay trong thập niên 2020.

Dù vậy, tiến độ còn phụ thuộc vào mức độ ưu tiên mà SpaceX dành cho phiên bản tàu đổ bộ Mặt Trăng có người lái. Hiện công ty được cho là tập trung nhiều hơn vào các mảng tạo doanh thu như phóng vệ tinh Starlink và những dự án thương mại tương lai như dự án vệ tinh trung tâm dữ liệu Starmind.

So với nhiệm vụ đổ bộ Mặt Trăng, việc đưa người quay về và hạ cánh an toàn trên Trái Đất phức tạp hơn đáng kể. Tàu đổ bộ Mặt Trăng không phải chịu nhiệt độ cực cao khi tái nhập khí quyển, cũng không cần thực hiện thao tác lật thân tàu và hạ cánh bằng động cơ như khi trở về Trái Đất.

Với phiên bản Starship chở người quay về Trái Đất, SpaceX phải chứng minh toàn bộ quy trình này có thể vận hành an toàn khi phi hành đoàn vẫn ở trên tàu.

Bên cạnh đó, bài toán an toàn vẫn là thách thức lớn. Starship hiện không có hệ thống thoát hiểm khi phóng để tách phi hành đoàn khỏi tên lửa trong tình huống khẩn cấp.

NASA áp dụng các yêu cầu chứng nhận an toàn rất nghiêm ngặt đối với tàu vũ trụ chở phi hành gia. Trong khi đó, Cục Hàng không Liên bang Mỹ (FAA) không trực tiếp chứng nhận độ an toàn cho hành khách trên tàu vũ trụ thương mại. Cơ quan này chủ yếu quản lý theo hướng yêu cầu doanh nghiệp thông báo rõ rủi ro, có sự đồng thuận của hành khách và bảo đảm an toàn cho những người không tham gia chuyến bay.

Nếu đạt được khả năng phóng lặp lại Starship một cách ổn định, SpaceX cũng có thể thúc đẩy các chuyến bay có người lái do chính công ty triển khai. Theo các khách hàng tiềm năng, SpaceX hiện cũng phát triển một biến thể Starship dành cho các sứ mệnh có người lái, có thể đưa hàng chục người lên Mặt Trăng.

Bài viết cho biết không gian sinh hoạt có áp suất bên trong một tàu đổ bộ Mặt Trăng Starship được cho là lớn hơn tổng không gian có áp suất của toàn bộ Trạm Vũ trụ Quốc tế (ISS).

Dù vậy, kinh doanh du hành vũ trụ có người lái đòi hỏi thời gian phát triển và vận hành dài hơn, trong khi khả năng sinh lời có thể thấp hơn mảng phóng vệ tinh Starlink. Nguy cơ tai nạn gây thiệt hại về người cũng là gánh nặng lớn đối với doanh nghiệp.

Một số đơn vị phát triển trạm vũ trụ tư nhân từng đề xuất sử dụng Starship để vận chuyển phi hành đoàn, nhưng theo bài viết, SpaceX không tỏ ra mặn mà với hướng đi này.

Tổng hợp các yếu tố trên, thời điểm Starship thực hiện nhiệm vụ chở người quay về và hạ cánh trên Trái Đất nhiều khả năng sẽ chỉ đến sau năm 2030.

Từ khóa

#SpaceX #Starship #NASA #Orion #FAA #Starlink #đổ bộ Mặt Trăng #tàu vũ trụ có người lái
Copyright © DigitalToday. All rights reserved. Unauthorized reproduction and redistribution are prohibited.