AI đang nhanh chóng tự động hóa khâu viết mã trong phát triển phần mềm, kéo theo sự thay đổi trong yêu cầu kỹ năng đối với kỹ sư phần mềm. Bên cạnh năng lực lập trình, khả năng kiểm chứng đầu ra do AI tạo ra, đưa ra quyết định kỹ thuật và phối hợp với khách hàng để phản ánh đúng yêu cầu vào sản phẩm đang trở nên quan trọng hơn.
Business Insider ngày 16/11 (giờ địa phương) cho biết các công ty công nghệ tại Mỹ hiện yêu cầu kỹ sư phần mềm đảm nhiệm phạm vi công việc rộng hơn, từ quản lý AI agent viết mã, rà soát code đến phối hợp trực tiếp với khách hàng.
Michael Irwin, kỹ sư phần mềm cấp cao tại Docker, gần đây mang tới một hội nghị, một chiếc tay cầm chơi game bằng gỗ do chính ông chế tạo. Tại đây, Irwin trao đổi với người tham dự về cách sử dụng AI agent thông qua thiết bị kết nối với một trò chơi do AI viết. Theo ông, AI giúp rút ngắn thời gian dành cho các chi tiết lập trình, từ đó cho phép kỹ sư tập trung vào những công việc khác. Ông cũng cho rằng lập trình viên cần một cách tư duy mới.
Cách doanh nghiệp phát triển phần mềm cũng đang thay đổi. Amazon Web Services (AWS) gần đây cho biết toàn bộ mã nguồn của công cụ thử nghiệm nội bộ AWS Emulator được AI agent tự động viết, trước khi được đưa vào hệ thống thông qua quy trình kiểm thử và thẩm định tự động.
Nhóm người dùng các công cụ lập trình bằng AI cũng đang mở rộng. OpenAI cho biết trong tháng 6, khoảng 20% người dùng Codex không phải là lập trình viên. Điều này đồng nghĩa kỹ sư phần mềm không chỉ cần chuyên môn để đánh giá lỗi và rủi ro bảo mật trong mã do AI tạo ra, mà còn phải có khả năng giao tiếp với các bộ phận phi kỹ thuật.
Khảo sát nội bộ do Anthropic công bố tháng trước cho thấy thời lượng họp của nhân sự kỹ thuật tăng 16% so với cùng kỳ một năm trước. Tỷ lệ giữa kỹ sư và quản lý sản phẩm cũng tăng lên khoảng 17:1, phản ánh xu hướng lập trình viên tham gia trực tiếp hơn vào các quyết định liên quan đến sản phẩm.
Xu hướng tuyển dụng cũng thay đổi theo. Công ty nhân sự Robert Half cho biết tỷ lệ tin tuyển dụng trong khối kỹ thuật yêu cầu nhân sự làm việc tại văn phòng đã tăng từ 63% vào đầu năm 2024 lên 84% vào mùa thu năm nay.
Khảo sát của hiệp hội ngành IT Mỹ CompTIA cũng ghi nhận tỷ lệ tin tuyển kỹ sư phần mềm nêu rõ yêu cầu về kỹ năng giao tiếp tăng từ 47% đầu năm 2020 lên khoảng 60% gần đây. Tuy vậy, chưa thể kết luận việc gia tăng yêu cầu làm việc tại văn phòng hoàn toàn là hệ quả của AI, do biến động của thị trường tuyển dụng và chính sách đưa nhân sự trở lại văn phòng của doanh nghiệp cũng có thể là yếu tố tác động.
Dù vậy, chưa có cơ sở để cho rằng nhu cầu việc làm của kỹ sư phần mềm sẽ sụt giảm mạnh. Cục Thống kê Lao động Mỹ cho biết năm 2025 có khoảng 1,9 triệu người làm việc trong các vị trí phát triển phần mềm, đảm bảo chất lượng và kiểm thử, đồng thời dự báo việc làm trong nhóm này sẽ tăng 10% đến năm 2035.
Ở chiều ngược lại, rào cản gia nhập với nhân sự mới có thể cao hơn. Trong tuyển dụng kỹ thuật tại Anthropic, tỷ trọng vị trí junior đã giảm từ 27% vào tháng 3 năm ngoái xuống 9% vào tháng 5 năm nay. Một số ý kiến lo ngại rằng khi AI đảm nhận các tác vụ coding cơ bản, cơ hội tích lũy kinh nghiệm của nhân sự trẻ sẽ bị thu hẹp.
Theo phân tích, lợi thế cạnh tranh của kỹ sư phần mềm trong kỷ nguyên AI không còn nằm chủ yếu ở tốc độ viết code, mà ở năng lực kiểm chứng độ chính xác của đầu ra, đưa ra phán đoán kỹ thuật để xử lý các vấn đề phức tạp và phối hợp hiệu quả với các bên liên quan.