Ngành tài chính - fintech Hàn Quốc đang bước vào giai đoạn biến động trên nhiều mặt trận, từ siết quản trị tại các tập đoàn tài chính, gia tăng sự cố an ninh mạng, đến sức ép cải tổ thị trường vốn và tái cấu trúc mô hình tăng trưởng của các tổ chức tài chính.
Ngày 12/11, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc (FSC) công bố phương án tăng dần điều kiện thông qua tại đại hội đồng cổ đông theo số lần tái bổ nhiệm của chủ tịch công ty mẹ ngân hàng. Cơ quan này cũng yêu cầu ủy ban đề cử ứng viên điều hành phải gồm toàn bộ thành viên là giám đốc độc lập.
Động thái trên được đưa ra sau đợt kiểm tra đặc biệt đối với 8 công ty mẹ ngân hàng của Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc (FSS). Kết quả cho thấy trong 6.100 phiếu biểu quyết của hội đồng quản trị chỉ có một phiếu phản đối, phản ánh vai trò giám sát ban điều hành còn hạn chế. Dù vậy, một số ý kiến cho rằng nếu không bảo đảm được tính độc lập thực chất của hội đồng quản trị, việc siết điều kiện biểu quyết đơn thuần sẽ khó tạo ra thay đổi đáng kể.
Song song với cải cách thể chế, ngành cũng chứng kiến nhiều quyết định nhân sự đáng chú ý. Woori Financial Group tái đề cử Jeong Jin-wan, hiện là CEO của Woori Bank, cho nhiệm kỳ tiếp theo và quyết định gia hạn thêm một năm. Nội dung này dự kiến được chốt tại đại hội đồng cổ đông vào cuối tháng.
Liên đoàn Ngân hàng Hàn Quốc đã lựa chọn 5 ứng viên cho vị trí chủ tịch nhiệm kỳ tới, trong đó có Yoon Jong-kyu, cựu chủ tịch KB Financial, và Son Byeong-hwan, cựu chủ tịch NH NongHyup Financial. Trong khi đó, Sh Suhyup Bank vẫn chưa thể bổ nhiệm CEO mới do chưa thu hẹp được khác biệt quan điểm giữa Shin Hak-gi, lãnh đạo đương nhiệm, và Lee Hyeong-ju, người đứng đầu Đơn vị Tình báo Tài chính. Ngân hàng này dự kiến tổ chức phiên họp thứ năm vào ngày 1/12.
Giới chức Hàn Quốc dự kiến hoàn thiện dự thảo sửa đổi pháp luật về quản trị ngay trong năm nay. Vì vậy, tính độc lập của hội đồng quản trị và mức độ minh bạch trong quy trình thẩm định ứng viên nhiều khả năng sẽ tiếp tục là tâm điểm trong các đợt bổ nhiệm lãnh đạo sắp tới của ngành tài chính.
Ở một diễn biến khác, lo ngại về an ninh mạng trong lĩnh vực tài chính tiếp tục gia tăng sau khi Financial Security Institute, đơn vị hỗ trợ an ninh cho các tổ chức tài chính, xác nhận bị truy cập trái phép từ bên ngoài và xảy ra rò rỉ dữ liệu trên hệ thống đánh giá thường trực về bảo vệ thông tin.
Theo Financial Security Institute, sự cố được xác nhận vào ngày 9/11. Vụ việc xảy ra chỉ bốn ngày sau khi nhà chức trách công bố kế hoạch cải tổ toàn diện hệ thống bảo mật, làm dấy lên câu hỏi về năng lực triển khai chính sách cũng như độ tin cậy của cơ quan chuyên môn. Tại sự kiện FISCON 2026 ngày 12/11, Chủ tịch Park Sang-won đã công khai xin lỗi, đồng thời cam kết rà soát tổng thể hệ thống CNTT và xây dựng biện pháp ngăn tái diễn.
Sự cố rò rỉ dữ liệu cũng tiếp diễn tại nhiều tổ chức tài chính. KB Capital bị lộ thông tin cá nhân của 1.811 người, gồm khách hàng, nhân viên và nhân sự đối tác. FSS đã bắt đầu kiểm tra tại chỗ để xác định liệu vụ việc này có liên quan đến chuỗi tấn công mạng xảy ra liên tiếp tại các công ty thuộc Mirae Asset Group hay không. Daishin Securities cũng đưa ra gói hỗ trợ cho khách hàng bị lộ thông tin, bao gồm bảo hiểm bồi thường thiệt hại do phishing và miễn phí giao dịch.
Ở mảng tài sản số, một nhà thầu cung cấp dịch vụ tư vấn khách hàng cho Coinone cũng bị tấn công, dẫn đến rò rỉ dữ liệu cá nhân. Sau vụ chiếm đoạt tài sản quy mô lớn tại Binance, các điểm yếu trong cơ chế phân quyền ký nội bộ và kiểm soát truy cập của sàn giao dịch càng trở thành vấn đề nổi bật. Khi rủi ro lan từ các công ty tài chính sang cả cơ quan chuyên môn và nhà thầu bên ngoài, yêu cầu tăng cường quản trị rủi ro tại các điểm tiếp xúc ngoại vi và hệ thống kiểm soát nội bộ đang trở nên cấp bách hơn.
Trước làn sóng sự cố lặp lại, nhiều tổ chức tài chính Hàn Quốc đang đẩy nhanh đầu tư vào công nghệ bảo mật dựa trên trí tuệ nhân tạo. BNK Financial Group đã quyết định kiểm tra đặc biệt hệ thống bảo mật tại toàn bộ công ty thành viên, triển khai quản lý lỗ hổng dựa trên AI và xây dựng hệ thống giám sát an ninh tích hợp hoạt động 24/7. Tập đoàn này cũng dự kiến thành lập hội đồng CISO để điều phối ứng phó trên toàn hệ sinh thái.
Khối fintech cũng mở rộng ứng dụng công nghệ bảo mật. KakaoPay Securities phát triển hệ thống phát hiện giao dịch bất thường (FDS) dựa trên AI, mở rộng phạm vi giám sát từ nộp và rút tiền sang bán cổ phiếu, đổi ngoại tệ, nhập và xuất cổ phiếu. Trong khi đó, Kocon ra mắt dịch vụ xác thực tên chủ thẻ và trạng thái sở hữu thực trong quá trình thanh toán nhằm giảm rủi ro gian lận và đánh cắp thông tin thẻ.
Trên thị trường quốc tế, xu hướng thử nghiệm công nghệ bảo mật thế hệ mới cũng đang tăng tốc. Cơ quan Quản lý Tài chính Anh (FCA) phối hợp với các tổ chức tài chính và đơn vị nghiên cứu để kiểm chứng khả năng ứng dụng điện toán lượng tử vào chống rửa tiền và phát hiện gian lận. Điều này cho thấy phản ứng của ngành đang dịch chuyển từ mô hình xử lý sự cố sang phát hiện sớm và phòng ngừa bằng AI cùng các công nghệ mới.
Trên thị trường vốn, Chính phủ Hàn Quốc đang thúc đẩy cải tổ trong bối cảnh chứng khoán biến động mạnh. Tại cuộc họp trao đổi chính sách về thị trường vốn ngày 13/11, Tổng thống Lee Jae-myung chỉ đạo thành lập một cơ quan cấp cao chuyên trách cải cách, đồng thời yêu cầu sửa đổi thể chế theo hướng bắt buộc hoạt động quan hệ nhà đầu tư (IR) đối với doanh nghiệp niêm yết và đẩy nhanh việc loại bỏ các doanh nghiệp yếu kém khỏi KOSDAQ.
Tại cuộc họp này, các chuyên gia nêu ba nhiệm vụ trọng tâm để nâng thêm dư địa tăng trưởng cho thị trường gồm: cải thiện định giá của các doanh nghiệp đang bị chiết khấu, tái cấu trúc KOSDAQ và mở rộng nguồn vốn đầu tư dài hạn. Theo đánh giá được đưa ra, để đà tăng vốn đang tập trung ở nhóm bán dẫn lan tỏa ra toàn thị trường, Hàn Quốc cần cải thiện quản trị doanh nghiệp và mở rộng vai trò của nhà đầu tư tổ chức.
Tuy nhiên, tranh luận về tính nhất quán trong điều hành cũng nổi lên khi nhà chức trách thay đổi cách ứng phó với đà giảm mạnh của thị trường. Sau khi cảnh báo sẽ kiềm chế việc mở rộng cho vay ký quỹ, chỉ 13 ngày sau đợt lao dốc của chứng khoán, cơ quan quản lý lại quyết định tạm thời miễn nghĩa vụ duy trì tỷ lệ tài sản bảo đảm nhằm giảm áp lực bán giải chấp.
Những biến số được thị trường theo dõi trong thời gian tới gồm kết quả kinh doanh của Nvidia, hiệu quả sinh lời của đầu tư AI, lợi suất dài hạn của Mỹ và dòng vốn ngoại. Trong đó, báo cáo kết quả của Nvidia ngày 17/11 và kết quả niêm yết của Anthropic ngày 19/11 được dự báo sẽ ảnh hưởng đáng kể đến tâm lý đối với nhóm cổ phiếu AI. Viện Nghiên cứu Tài chính Hàn Quốc nhận định bất định liên quan đến chu kỳ ngành bán dẫn và dòng vốn nước ngoài có thể kéo dài tới nửa đầu năm 2027, trước khi thị trường dần ổn định từ nửa cuối năm.
Sau giai đoạn bùng nổ trong nửa đầu năm, kết quả kinh doanh của các công ty chứng khoán lớn đã suy yếu rõ rệt trong quý III. Tổng lợi nhuận ròng quý III của 5 công ty gồm Mirae Asset, Korea Investment, NH Investment, Samsung và Kiwoom đạt 851,2 tỷ won, giảm 81,1% so với quý trước. Theo phân tích, nguyên nhân chủ yếu đến từ thanh khoản thị trường suy giảm và khoản lỗ định giá trái phiếu do lãi suất thị trường tăng.
FSS cũng yêu cầu các công ty môi giới kiêm ngân hàng đầu tư tổng hợp tăng cường quản lý an toàn vốn, thanh khoản và kiểm soát nội bộ để ứng phó với việc mở rộng thị trường thương phiếu do công ty chứng khoán phát hành và tài khoản đầu tư tổng hợp (IMA). Bên cạnh đó, cơ quan này tiến hành rà soát thực trạng bảo vệ người tiêu dùng sau khi 12 công ty chứng khoán thu 67,1 tỷ won phí từ dịch vụ cung cấp thông tin cổ phiếu trả phí trong năm ngoái, tập trung vào cách thông báo mức phí và quy trình chuyển đổi sang dịch vụ có thu phí.
Một diễn biến khác gây chấn động thị trường là quyết định của Ủy ban Thương mại Công bằng Hàn Quốc (KFTC) áp tổng mức phạt 1.626,5 tỷ won đối với 15 ngân hàng và công ty chứng khoán vì hành vi thông đồng trong quá trình đấu thầu trái phiếu Chính phủ.
Theo KFTC, 10 công ty chứng khoán và 5 ngân hàng trong giai đoạn từ tháng 1/2020 đến tháng 6/2023 đã thỏa thuận trước lãi suất dự thầu, khối lượng hoặc trao đổi thông tin liên quan tại 150 phiên đấu thầu trái phiếu Chính phủ. Cơ quan này cho rằng các hành vi trên đã đẩy lãi suất trúng thầu lên một cách nhân tạo và đã chuyển hồ sơ của 7 công ty sang cơ quan điều tra.
Hiệp hội Đầu tư Tài chính Hàn Quốc phản đối quyết định này, cho rằng mức phạt và cách tính tiền phạt là quá nặng, có thể ảnh hưởng đến thanh khoản và hoạt động kinh doanh của các công ty chứng khoán. Hiệp hội cũng bày tỏ lo ngại rằng nếu dẫn tới đình chỉ hoặc hủy tư cách nhà tạo lập thị trường trái phiếu Chính phủ, hoạt động phát hành có thể bị gián đoạn, đồng thời cho biết sẽ hỗ trợ ngành ứng phó bằng các thủ tục pháp lý, trong đó có kiện hành chính.
Ở lĩnh vực ngân hàng, Viện Nghiên cứu Tài chính Hàn Quốc dự báo ngành này vẫn có thể duy trì tăng trưởng nhẹ đến năm 2027, chủ yếu nhờ tín dụng doanh nghiệp lớn, song dư địa cải thiện lợi nhuận là khá hạn chế.
Tại hội thảo triển vọng kinh tế - tài chính ngày 10/11, viện này nhận định biên lãi ròng sẽ chững lại do cạnh tranh giữa các ngân hàng trong việc thu hút khách hàng chất lượng cao và chi phí huy động tăng. Tỷ trọng dư nợ doanh nghiệp thuộc các ngành dễ tổn thương như xây dựng, hóa dầu, sản phẩm kim loại, bán buôn - bán lẻ và bất động sản hiện lên tới 46,8%, khiến rủi ro nợ xấu do lãi suất tăng trở thành gánh nặng lớn.
Trong bối cảnh tỷ lệ nợ quá hạn và nợ xấu tại các ngân hàng địa phương xấu hơn nhóm ngân hàng thương mại lớn, yêu cầu trích lập dự phòng tổn thất và quản lý tỷ lệ an toàn vốn ngày càng được nhấn mạnh. FSS cho biết sẽ tập trung kiểm tra việc trích lập dự phòng trước mùa quyết toán cuối năm, trong khi FSC yêu cầu vừa bảo đảm an toàn vốn, vừa duy trì cung tín dụng cho khu vực sản xuất, bao gồm doanh nghiệp vừa và nhỏ.
Đối với thị trường tài sản số, stablecoin neo theo won tiếp tục là chủ đề thảo luận lớn. Trọng tâm tranh luận không chỉ nằm ở chủ thể phát hành mà còn ở cơ chế quản lý tài sản dự trữ và việc hoàn thiện hạ tầng thanh toán - chuyển tiền.
Tại một hội thảo ở Quốc hội ngày 12/11, nhiều ý kiến cho rằng cần tách biệt việc lưu ký tài sản dự trữ, thiết lập cơ chế kiểm chứng độc lập từ bên thứ ba và tạo cơ sở pháp lý để ngân hàng, công ty thẻ và doanh nghiệp thanh toán có thể xử lý stablecoin. Với chuyển tiền quốc tế, các ưu tiên được nêu gồm kết nối mạng lưới ngân hàng hiện hữu với hạ tầng thanh toán số, hoàn thiện quy định ngoại hối và xây dựng hệ thống chống rửa tiền.
FSC cũng cho biết sẽ đưa vào luật nghĩa vụ bảo đảm an toàn CNTT và trách nhiệm bồi thường thiệt hại nhằm nâng tiêu chuẩn an ninh của sàn giao dịch tài sản số lên tương đương doanh nghiệp tài chính. Cơ quan này đồng thời dự kiến sửa quy định để có thể chủ động chặn nạp và rút tiền ngay từ giai đoạn nghi ngờ bị tấn công.
Tại Mỹ, nguy cơ ngân hàng mất khách khi stablecoin mở rộng phạm vi sử dụng cũng đang nổi lên như một thách thức mới đối với các định chế tài chính truyền thống. Theo các phân tích được đưa ra, để stablecoin vượt khỏi phạm vi tài sản số và trở thành phương tiện thanh toán thực sự, yếu tố cốt lõi vẫn là độ tin cậy của tài sản dự trữ, cơ chế bảo vệ người dùng và khả năng tích hợp với hệ thống tài chính hiện hữu.
Liên quan đến cấu trúc cạnh tranh trên thị trường tài sản số, quá trình thẩm định thương vụ sáp nhập giữa Naver Financial và Dunamu đã bước vào giai đoạn chính thức. Ngày 10/11, KFTC nộp báo cáo thẩm định sáp nhập của hai bên lên ủy ban và bắt đầu quy trình xem xét.
KFTC đưa 10 thị trường vào phạm vi thẩm định, bao gồm sàn giao dịch tài sản số, thanh toán tiện lợi, tìm kiếm và mua sắm. Cơ quan này cũng xem xét khả năng hạn chế cạnh tranh tại thị trường stablecoin won, dù lĩnh vực này vẫn chưa hình thành rõ ràng. Dù mục tiêu là hoàn tất đánh giá trong năm nay, các biến số như quy định hạn chế sở hữu cổ phần của cổ đông lớn tại sàn giao dịch trong dự luật tài sản số dự kiến công bố trong tháng này, cùng quy định về phát hành stablecoin, có thể tác động đến cấu trúc kinh doanh của thương vụ.
Trong bối cảnh đó, Dunamu nhấn mạnh nhu cầu sớm hoàn thiện thể chế để nâng sức cạnh tranh toàn cầu của ngành tài sản số. Phó chủ tịch Kim Hyeong-nyeon cho rằng các nhiệm vụ trọng tâm gồm triển khai tài sản token hóa, đưa stablecoin won vào hệ thống và mở rộng khả năng tiếp cận sàn giao dịch trong nước đối với nhà đầu tư nước ngoài. CEO Oh Gyeong-seok cũng nhận định blockchain cần được kết nối với nền kinh tế thực để hình thành các dịch vụ và hạ tầng tài chính mới. Gần đây, Dunamu liên tiếp nộp đơn đăng ký nhãn hiệu như “UPTIDE” và “UIS”, song cho biết động thái này nhằm bảo vệ tên gọi hiện có và bảo đảm vận hành ổn định, không phải để khởi động dự án mới.
Ở mảng kết quả kinh doanh doanh nghiệp fintech, Hecto Financial cho biết tăng trưởng ở mảng thanh toán tiền mặt tiện lợi và dịch vụ trung gian thanh toán điện tử (PG) đã giúp công ty ghi nhận kết quả lũy kế 9 tháng cao nhất từ trước đến nay. Doanh thu lũy kế đến hết quý III đạt 160,2 tỷ won, còn lợi nhuận hoạt động đạt 18,5 tỷ won, tăng lần lượt 17,6% và 54,4% so với cùng kỳ năm trước.
Theo doanh nghiệp, tỷ trọng ngày càng cao của dịch vụ “thanh toán qua tài khoản của tôi” - mảng có biên lợi nhuận cao dựa trên nền tảng hội viên do công ty tự vận hành - là yếu tố kéo cải thiện hiệu quả sinh lời. Một số công ty chứng khoán cũng dự báo lợi nhuận quý IV của Hecto Financial có thể tiếp tục đi lên nếu đà tăng ở mảng thanh toán chủ lực được duy trì. Eugene Investment & Securities nhấn mạnh công ty đã có 8 quý liên tiếp tăng trưởng doanh thu hai chữ số, trong khi Heungkuk Securities đưa ra khuyến nghị mua với giá mục tiêu 23.000 won.
Hecto Financial cho biết đang mở rộng từ nền tảng thanh toán hiện có sang các lĩnh vực mới như đối soát xuyên biên giới, stablecoin và thanh toán bằng AI agent.
Xu hướng ứng dụng AI trong ngành tài chính Hàn Quốc cũng đang mở rộng nhanh, từ công cụ hỗ trợ công việc sang các nghiệp vụ cốt lõi như thẩm định tín dụng, tư vấn khách hàng và bán hàng.
PFCT đã phát triển “AI agent builder” chuyên cho lĩnh vực tài chính, cho phép tự động hóa xuyên suốt từ xây dựng chiến lược tín dụng đến ra quyết định cho vay và quản trị rủi ro. Giải pháp này dự kiến được áp dụng đầu tiên tại Koryo Savings Bank. Trong khi đó, Woori Bank triển khai công nghệ nhận diện giọng nói AI trên kiosk thông minh, cho phép khách hàng xử lý bằng lời nói hơn 100 nghiệp vụ, trong đó có cấp giấy xác nhận và báo mất sổ tiết kiệm.
Các doanh nghiệp trong ngành cũng đẩy mạnh tuyển dụng để xây dựng tổ chức và quy trình lấy AI làm trung tâm. Finda triển khai đợt tuyển dụng công khai đầu tiên sau khi thâu tóm một ngân hàng tiết kiệm, hướng tới mô hình “AI native bank”, nơi AI agent phối hợp trực tiếp với nhân sự. BankSalad Financial Service cũng đang tuyển chuyên gia giải pháp tài chính phụ trách tư vấn và bán hàng dựa trên AI, với kế hoạch mở rộng mô hình trong đó mỗi nhân sự sử dụng AI agent để hỗ trợ phân tích dữ liệu và chuẩn bị tư vấn, từ đó cung cấp giải pháp tài chính cá nhân hóa hơn.
Trên bình diện toàn cầu, AI đang lan rộng trong ngành tài chính nhưng tốc độ triển khai và cách sử dụng giữa các tổ chức vẫn còn khác biệt đáng kể. Theo khảo sát do nền tảng quản lý đầu tư Aladdin của BlackRock đặt hàng, 87% tổ chức tài chính trong ngành đầu tư toàn cầu đã triển khai hoặc sử dụng AI, nhưng chỉ 33% cho biết đã xây dựng được chiến lược hoặc năng lực đầu tư mới dựa trên công nghệ này.
Tại Mỹ, các ngân hàng vừa và nhỏ vẫn thận trọng do lo ngại rò rỉ dữ liệu và rủi ro an ninh, dù đã mở rộng ứng dụng trong phạm vi hạn chế như tự động hóa quy trình nội bộ và phát hiện dấu hiệu khách hàng rời bỏ. Trong khi đó, JPMorgan Chase đang hợp tác với OpenAI để đưa AI vào phát triển phần mềm và an ninh mạng.
Về hạ tầng, các ngân hàng quốc tế cũng đang tìm cách tích hợp công nghệ mới nhưng vẫn duy trì sự ổn định của hệ thống hiện hữu. Khảo sát với 63 ngân hàng tại Thụy Sĩ và Liechtenstein cho thấy 65% dự kiến tiếp tục duy trì hệ thống lõi hiện tại trong 10 năm tới, ưu tiên mở rộng chức năng thông qua kết nối phần mềm bên ngoài thay vì thay thế toàn bộ. Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cũng cho phép các tổ chức thanh toán đủ điều kiện và tổ chức tiền điện tử tham gia trực tiếp vào hệ thống thanh toán đồng euro T2 và TIPS, qua đó mở rộng quyền tiếp cận hạ tầng thanh toán cho các định chế phi ngân hàng.
Bên cạnh các chuyển động về quản trị, công nghệ và thị trường, nhiều ngân hàng và công ty fintech Hàn Quốc cũng tiếp tục tung ra sản phẩm mới nhằm tăng tiện ích cho khách hàng.
KB Kookmin Bank triển khai dịch vụ cho phép nộp hồ sơ chi trả tiền gửi thừa kế dưới 10 triệu won qua di động mà không cần đến quầy. Shinhan Bank ra mắt “BankPlus”, kết nối thanh toán bằng thẻ và khoản vay vốn mua hàng trong giao dịch doanh nghiệp với doanh nghiệp (B2B).
Hana Bank cung cấp dịch vụ cho phép tái đầu tư ngay trong ngày sau khi bán ETF từ tài khoản hưu trí. KakaoBank giới thiệu dịch vụ tái cấp vốn giúp hộ kinh doanh cá thể hợp nhất tối đa 5 khoản vay hiện có thành một khoản vay thế chấp bất động sản.
Toss Bank mở rộng danh mục của dịch vụ quỹ có thể đầu tư từ 1.000 won, bổ sung thêm 17 sản phẩm bao gồm cổ phiếu, trái phiếu và vàng tại thị trường trong nước và quốc tế. Finnik cũng bổ sung sản phẩm liên kết với stock loan vào dịch vụ so sánh và khuyến nghị sản phẩm đầu tư trong mảng cho vay ngang hàng trực tuyến (P2P).
Theo số liệu được công bố, 6 công ty P2P tham gia đầu tư liên kết với các tổ chức tài chính đã cung cấp tổng cộng 811,4 tỷ won các khoản vay tín chấp cá nhân trong giai đoạn từ tháng 5 năm ngoái đến hết tháng 9 năm nay. Tỷ lệ nợ quá hạn tính đến cuối tháng 9 ở mức 1,09%.