Jensen Huang là trường hợp mới nhất trong loạt nhà sáng lập rời quyền điều hành tại các công ty công nghệ lớn. Ảnh: Gemini

Việc Jensen Huang, đồng sáng lập Nvidia, rời ghế CEO đang làm dấy lên câu chuyện quen thuộc ở Thung lũng Silicon: nhiều nhà sáng lập cuối cùng vẫn mất quyền điều hành, thậm chí phải rời công ty do chính mình tạo ra.

Theo Business Insider ngày 15/11 (giờ địa phương), Jensen Huang từ chức trong lúc hội đồng quản trị tiến hành điều tra các cáo buộc liên quan đến quan hệ cá nhân ngoài hôn nhân và khả năng ông có thể trở thành mục tiêu thao túng của một cơ quan tình báo nước ngoài.

Jensen Huang đồng sáng lập Nvidia năm 1993 và dẫn dắt công ty suốt 33 năm, đưa doanh nghiệp bán dẫn này trở thành một gã khổng lồ AI có giá trị vốn hóa hàng nghìn tỷ USD. Tuy nhiên, lịch sử Thung lũng Silicon cho thấy vai trò nhà sáng lập không đồng nghĩa với việc có thể nắm quyền điều hành lâu dài.

Một trong những trường hợp điển hình nhất là Steve Jobs, đồng sáng lập Apple. Năm 1985, ông mất quyền điều hành do doanh số đi xuống và bất đồng về phong cách quản trị với hội đồng quản trị, trước khi rời công ty. Sau đó, Jobs thành lập Next và quay lại Apple trên cương vị CEO vào năm 1997, sau khi Apple mua Next năm 1996 với giá 427 triệu USD.

Sam Altman, đồng sáng lập OpenAI, cũng từng bị hội đồng quản trị sa thải vào năm 2023 với lý do mất niềm tin vào mức độ minh bạch trong trao đổi và năng lực điều hành. Tuy nhiên, trước phản ứng mạnh từ nhân viên và nhà đầu tư, ông đã trở lại chỉ sau bốn ngày.

Jerry Yang, đồng sáng lập Yahoo, chịu áp lực phải từ chức sau khi bác bỏ đề nghị mua lại trị giá 44 tỷ USD từ Microsoft. Thương vụ đổ vỡ sau đó kéo theo tranh cãi về trách nhiệm của ông đối với đà lao dốc của cổ phiếu Yahoo.

Jack Dorsey, đồng sáng lập Twitter, rời ghế CEO lần đầu vào năm 2008 rồi trở lại vị trí này vào năm 2015. Đến năm 2021, ông tiếp tục từ chức sau khi quỹ đầu tư chủ động Elliott Management đặt vấn đề về mức độ tập trung của ông đối với công việc điều hành.

Elon Musk, người sáng lập X.com - tiền thân của PayPal - cũng bị hội đồng quản trị đưa khỏi vị trí CEO vào năm 2000 sau các xung đột quản trị với Peter Thiel và những bên liên quan.

Trong lĩnh vực tiền số, Sam Bankman-Fried, nhà sáng lập sàn giao dịch FTX, rơi vào khủng hoảng sau khi xuất hiện thông tin cho thấy phần lớn tài sản của Alameda Research, công ty liên kết với FTX, được hình thành từ token do chính FTX phát hành. Làn sóng rút tiền quy mô lớn bùng phát, FTX phá sản và Sam Bankman-Fried bị tuyên án 25 năm tù vào năm 2024.

Tại Tesla, Martin Eberhard, một trong các đồng sáng lập, rời ghế CEO năm 2007 theo quyết định của hội đồng quản trị. Sau đó, ông kiện Elon Musk với cáo buộc bị phỉ báng và cho rằng Musk phải chịu trách nhiệm cho việc ông bị loại khỏi công ty, nhưng vụ việc kết thúc bằng một thỏa thuận dàn xếp.

Travis Kalanick, đồng sáng lập Uber, từ chức năm 2017 sau hàng loạt tranh cãi liên quan đến bắt nạt nơi làm việc, quấy rối tình dục và văn hóa doanh nghiệp. Quyết định này được đưa ra sau một cuộc điều tra độc lập.

Eduardo Saverin, đồng sáng lập Facebook, mất ảnh hưởng trong bộ máy điều hành vào năm 2005 khi tỷ lệ sở hữu của ông bị pha loãng từ 30% xuống dưới 10% do công ty phát hành thêm cổ phiếu. Sau quá trình kiện tụng, ông giành lại tư cách đồng sáng lập vào năm 2009. Khi Facebook IPO, giá trị cổ phần Saverin nắm giữ đã vượt 2 tỷ USD.

Andrew Mason, nhà sáng lập Groupon, bị hội đồng quản trị sa thải năm 2013 sau giai đoạn kinh doanh sa sút, trong bối cảnh cổ phiếu công ty giảm khoảng 90% so với đỉnh sau niêm yết.

Palmer Luckey, nhà sáng lập Oculus, rời Facebook năm 2017 sau khi bị phát hiện đã quyên góp cho một tổ chức ủng hộ Donald Trump. Dù vậy, Mark Zuckerberg phủ nhận việc ông bị sa thải vì quan điểm chính trị.

Nhìn tổng thể, lý do khiến các nhà sáng lập rời ghế điều hành rất khác nhau, từ xung đột quyền lực, kết quả kinh doanh yếu kém, tranh cãi về văn hóa doanh nghiệp đến tranh chấp cổ phần hay phá sản. Trường hợp của Jensen Huang một lần nữa cho thấy danh xưng nhà sáng lập không phải lúc nào cũng đi kèm quyền lực điều hành thực tế.

Từ khóa

#Nvidia #Jensen Huang #Apple #Steve Jobs #OpenAI #Sam Altman #Twitter #Jack Dorsey #Elon Musk #FTX #Tesla #Uber #Facebook #Groupon #Oculus
Copyright © DigitalToday. All rights reserved. Unauthorized reproduction and redistribution are prohibited.