Thị trường chứng khoán Hàn Quốc đi xuống đang gây áp lực mạnh lên nhóm cổ phiếu mới niêm yết. Dù các đợt IPO vẫn thu hút lượng tiền lớn ở giai đoạn đăng ký mua, phần lớn cổ phiếu sau khi lên sàn lại giảm sâu dưới giá chào bán, cho thấy khoảng cách ngày càng lớn giữa sức nóng ở thị trường sơ cấp và diễn biến giá trên sàn.

Ngày 15/11, Sàn giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX) và giới đầu tư tài chính cho biết, trong 48 cổ phiếu niêm yết trên KOSPI và KOSDAQ thông qua IPO từ đầu năm đến nay, không tính SPAC, có tới 44 mã đang giao dịch dưới giá chào bán tính theo giá đóng cửa ngày 12/11.

Tỷ lệ này tương đương 91,7%. Mức sinh lời bình quân của toàn nhóm ở mức âm 41,5%, trong đó 23 mã đã giảm từ 50% trở lên so với giá chào bán.

Xu hướng này cũng không khá hơn ở nhóm cổ phiếu mới lên sàn gần đây. Trong 16 mã niêm yết từ tháng 10 đến nay, không tính SPAC, có 13 mã giao dịch dưới giá chào bán tính đến sáng 13/11.

NexEye, niêm yết trên KOSDAQ ngày 12/11, được giao dịch ở mức 4.830 won, thấp hơn 39,62% so với giá chào bán 8.000 won. Baropharm, lên sàn ngày 11/11, cũng giảm 41,22%, từ 16.400 won xuống còn 9.640 won.

EST, niêm yết ngày 4/11, mất 51,85% giá trị, từ 12.400 won xuống 5.970 won. Creats, lên sàn ngày 30/10, cũng giảm 65,40% so với giá chào bán, cho thấy không ít mã ghi nhận mức lỗ lớn chỉ ít ngày sau niêm yết.

Ở chiều ngược lại, chỉ một số ít mã còn giữ được mức giá cao hơn giá chào bán. Intelivix tăng 46,78%, trong khi T&E Korea và Dongwon Parts lần lượt cao hơn 15,75% và 9,06%.

Diễn biến yếu của nhóm cổ phiếu mới niêm yết xuất hiện cùng lúc với nhịp điều chỉnh mạnh của thị trường chung. KOSPI giảm 23,72%, từ 7.003,74 điểm ngày 2/10 xuống 5.342,73 điểm ngày 12/11. Trong cùng giai đoạn, KOSDAQ mất 22,03%, từ 893,29 điểm xuống 696,53 điểm.

Thị trường IPO từng phát tín hiệu phục hồi vào cuối tháng 10, nhưng xu hướng này nhanh chóng đảo chiều trong tháng 11. Theo Eugene Investment & Securities, mức sinh lời bình quân so với giá chào bán của 9 cổ phiếu chủ chốt niêm yết trong tháng 10 đạt 11,1% vào ngày 30/10, nhưng đến 12/11 đã chuyển sang âm 23,0%, tức giảm 34,1 điểm phần trăm trong chưa đầy hai tuần.

Dù vậy, sức hút của các đợt IPO mới trên thị trường sơ cấp vẫn chưa hạ nhiệt.

Hana Aerodynamics, dự kiến niêm yết trên KOSDAQ ngày 20/11, ghi nhận tỷ lệ đăng ký mua công khai 1.851,14:1 trong hai ngày 10-11/11. Giá chào bán cũng được chốt ở mức cao nhất trong khung giá dự kiến, là 5.700 won.

Yeonggwang YKMC, dự kiến niêm yết ngày 16/11, đạt tỷ lệ đăng ký mua 1.342,66:1. Optronics, niêm yết ngày 17/11, ghi nhận tỷ lệ 1.343,32:1. AL Robot cũng đạt mức 834,73:1.

Tất cả các doanh nghiệp này đều chốt giá chào bán ở mức trần của khung giá dự kiến. Điều đó cho thấy dòng tiền vẫn tập trung vào một số thương vụ IPO mới, bất chấp thực tế nhiều cổ phiếu vừa niêm yết đang ghi nhận mức lỗ lớn.

Tuy nhiên, không phải thương vụ nào cũng được thị trường đón nhận mạnh. MBD, nhận đăng ký mua công khai đến ngày 13/11, chỉ ghi nhận tỷ lệ 187,10:1 trong quá trình khảo sát nhu cầu từ nhà đầu tư tổ chức. Vì vậy, giá chào bán được xác định ở mức 7.000 won, thấp hơn khung giá dự kiến 9.600-11.700 won.

NexEye và Baropharm trước đó cũng chỉ đạt tỷ lệ đăng ký mua công khai lần lượt 13,26:1 và 19,27:1. Điều này cho thấy sự phân hóa đã xuất hiện ngay từ giai đoạn huy động vốn, tùy theo kết quả kinh doanh và kỳ vọng tăng trưởng của từng doanh nghiệp.

Vấn đề được thị trường quan tâm là liệu sức nóng trong đăng ký mua có thể chuyển thành đà tăng giá sau niêm yết hay không. Trong bối cảnh biến động thị trường còn lớn, ngay cả những doanh nghiệp chốt giá chào bán ở mức cao cũng có thể chứng kiến cổ phiếu rơi xuống dưới giá IPO khi tâm lý nhà đầu tư thay đổi vào thời điểm lên sàn.

Làn sóng IPO dồn dập vào cuối năm được dự báo cũng sẽ chịu tác động từ xu hướng này. Theo lịch trình, Yeonggwang YKMC sẽ niêm yết ngày 16/11, tiếp theo là Optronics ngày 17/11, AL Robot ngày 18/11 và Hana Aerodynamics ngày 20/11.

Song song với đó, Ucast và SFC dự kiến tổ chức đăng ký mua công khai trong hai ngày 18-19/11, còn Adel dự kiến diễn ra vào ngày 23-24/11.

Trong bối cảnh này, từ ngày 13/11, cơ quan quản lý tài chính đã bắt đầu áp dụng cơ chế khảo sát nhu cầu trước và chế độ nhà đầu tư cornerstone, nhằm nâng tính hợp lý của định giá IPO và hỗ trợ ổn định giá cổ phiếu sau niêm yết.

Với cơ chế khảo sát nhu cầu trước, đơn vị bảo lãnh phát hành có thể thăm dò nhu cầu đầu tư từ nhà đầu tư tổ chức trước khi doanh nghiệp nộp bản cáo bạch.

Trước đây, doanh nghiệp và đơn vị bảo lãnh phát hành thường xác định trước khung giá chào bán rồi mới tiến hành khảo sát nhu cầu của nhà đầu tư tổ chức. Theo cơ chế mới, ý kiến của nhà đầu tư tổ chức có thể được phản ánh ngay từ giai đoạn xây dựng khung giá dự kiến.

Cụ thể, sau khi hoàn tất thẩm định doanh nghiệp, đơn vị bảo lãnh phát hành sẽ khảo sát các nhà đầu tư chuyên nghiệp đủ điều kiện về mức giá và khối lượng dự kiến mua.

Cơ quan quản lý kỳ vọng cách làm này sẽ thu hẹp chênh lệch giữa định giá doanh nghiệp và nhu cầu thực tế của thị trường, đồng thời hạn chế tình trạng chào bán ở mức giá quá cao.

Trong khi đó, chế độ nhà đầu tư cornerstone cho phép một số nhà đầu tư tổ chức được phân bổ trước một phần cổ phiếu IPO, đổi lại phải cam kết không bán ra trong một thời gian nhất định. Trong lượng cổ phiếu được phân bổ, 50% bị hạn chế chuyển nhượng trong 6 tháng, 30% trong 8 tháng và 20% còn lại trong 10 tháng.

Hạn mức phân bổ trước được tính trên lượng phân bổ cho nhà đầu tư tổ chức thông thường, ở mức 20% với KOSPI và 30% với KOSDAQ. Mục tiêu là khuyến khích dòng vốn dài hạn và giảm áp lực bán mạnh ngay sau niêm yết.

Tuy vậy, cùng với cải cách thể chế, thị trường cũng cho rằng cần bảo đảm nguồn cầu đầu tư ổn định sau khi doanh nghiệp lên sàn.

Tại cuộc tọa đàm về chính sách thị trường vốn do Tổng thống Lee Jae-myung chủ trì ngày 13/11, giới đầu tư mạo hiểm nhận định KOSDAQ hiện vẫn chủ yếu dựa vào nhà đầu tư cá nhân, có vòng quay giao dịch cao và nền tảng cung - cầu còn yếu.

Nhóm này đề xuất mở rộng sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức có khả năng đầu tư dài hạn, như quỹ hưu trí và các quỹ tương trợ, để doanh nghiệp khởi nghiệp sau IPO vẫn có thể tiếp tục huy động vốn phục vụ tăng trưởng.

Nhu cầu cải thiện cơ chế thẩm định niêm yết theo hướng ưu tiên công nghệ cũng được nêu ra. Yoon Seong-ho, CEO của Makinarocks, cho rằng khi đánh giá năng lực công nghệ của doanh nghiệp trí tuệ nhân tạo (AI), cần kiểm chứng đầy đủ tiềm năng tăng trưởng công nghệ trong trung và dài hạn, thay vì chỉ bám theo xu hướng ngắn hạn. Ông cũng đề xuất xây dựng cơ chế để chuyên gia AI bên ngoài tham gia thẩm định một cách thường xuyên.

Theo các ý kiến tại cuộc họp, điều quan trọng không chỉ là xác định mức giá chào bán hợp lý, mà còn là củng cố năng lực tăng trưởng của doanh nghiệp sau niêm yết và mở rộng nền tảng vốn đầu tư dài hạn.

Trong bối cảnh tâm lý đầu tư trên toàn thị trường đang suy yếu, giới quan sát cho rằng hiệu quả thực tế của các cơ chế mới sẽ nằm ở khả năng giảm méo mó giá trên thị trường IPO và hạn chế mức giảm sâu sau niêm yết.

Tại cuộc họp này, Tổng thống Lee Jae-myung cũng đề cập vấn đề phân bổ cổ phiếu IPO. Ông nói rằng “nếu là cổ phiếu thực sự tốt thì tỷ lệ cạnh tranh sẽ lên tới hàng trăm, hàng nghìn lần”, đồng thời chỉ ra thực tế nhà đầu tư cá nhân chỉ được phân bổ lượng rất nhỏ do mức cạnh tranh quá cao. Theo ông, cần xem xét các biện pháp để cơ hội đầu tư IPO được phân bổ đồng đều hơn.

Liên quan đến cải cách thể chế thị trường vốn, ông Lee cho biết “nếu cần, dù là biện pháp lập pháp, hành chính hay điều chỉnh quy tắc vận hành thị trường, cũng sẽ triển khai các biện pháp cần thiết”.