Tổng thống Lee Jae-myung đã chỉ đạo thành lập một ban chuyên trách cấp cao để thúc đẩy cải cách thị trường vốn, trong bối cảnh chính phủ Hàn Quốc muốn đẩy nhanh việc sửa đổi toàn diện các cơ chế liên quan đến doanh nghiệp niêm yết, bảo vệ cổ đông, sàng lọc doanh nghiệp yếu kém và thúc đẩy hoạt động M&A.

Phát biểu tại “Tọa đàm chính sách thị trường vốn” diễn ra ngày 13/11 tại Sở Giao dịch Chứng khoán Hàn Quốc (KRX), ông Lee cho rằng cần có một đầu mối chuyên trách để đẩy mạnh cải cách và bình thường hóa thị trường. Ông đồng thời yêu cầu xúc tiến việc thành lập một tổ chức cấp cao phụ trách riêng nội dung này.

Theo Tổng thống, các nhiệm vụ cải cách thị trường vốn cần được rà soát một cách chuyên sâu, tách biệt với các cơ chế cải cách tài chính hiện hành. Ông đề xuất xây dựng một kênh tham vấn với sự tham gia của cơ quan quản lý tài chính, KRX, Quốc hội và các chuyên gia khu vực tư nhân, đồng thời chỉ định rõ người phụ trách để trực tiếp nhận báo cáo về các chính sách trọng điểm.

Ông Lee cũng yêu cầu trước hết phải khảo sát thực trạng, tổng hợp ý kiến, sau đó lựa chọn các nội dung ưu tiên để triển khai. Ông nhấn mạnh các bên cần thảo luận trên cơ sở bình đẳng, thay vì để chính phủ tự đưa ra kết luận; với những vấn đề còn nhiều ý kiến trái chiều, cần hệ thống lại các điểm then chốt và báo cáo trực tiếp. Phía chính phủ cho biết sẽ sớm chuẩn bị phương án thành lập bộ phận liên quan.

Một trong những nội dung đáng chú ý tại cuộc họp là kế hoạch mở rộng nghĩa vụ quan hệ nhà đầu tư (IR) đối với doanh nghiệp niêm yết.

Cơ quan Giám sát Tài chính và giới đầu tư tài chính nhận định nhiều doanh nghiệp niêm yết tại Hàn Quốc vẫn khá thụ động trong việc giao tiếp với nhà đầu tư. Theo đánh giá tại cuộc họp, không ít doanh nghiệp tích cực cung cấp thông tin trong giai đoạn lên sàn, nhưng sau niêm yết lại giảm tương tác, qua đó làm suy yếu niềm tin của thị trường.

Lee Seung-woo, Phó viện trưởng Cơ quan Giám sát Tài chính, đề xuất thúc đẩy mô hình “earning call”, theo đó doanh nghiệp trực tiếp trả lời câu hỏi của cổ đông khi công bố kết quả kinh doanh. Ông cho rằng doanh nghiệp cần chủ động truyền đạt không chỉ kết quả hiện tại mà cả triển vọng tăng trưởng và kế hoạch hoàn vốn cho cổ đông.

Về phía KRX, cơ quan này cũng quyết định thúc đẩy việc mở rộng nghĩa vụ IR với doanh nghiệp niêm yết. Định hướng được nêu ra là mở rộng nghĩa vụ hiện áp dụng cho doanh nghiệp mới niêm yết sang toàn bộ thời gian duy trì niêm yết, theo hướng yêu cầu doanh nghiệp tối thiểu mỗi năm một lần phải cập nhật với nhà đầu tư về tình hình quản trị và triển vọng kinh doanh.

Chủ tịch KRX Jung Eun-bo cho biết KRX đang tích cực xem xét phương án bắt buộc IR ngay cả trong giai đoạn duy trì niêm yết, đồng thời dự kiến phản ánh nội dung này vào các quy định liên quan.

Các bên tham dự cũng thảo luận việc mở rộng công bố thông tin bằng tiếng Anh nhằm cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài. Theo kế hoạch, KRX sẽ mở rộng nghĩa vụ công bố bằng tiếng Anh đang áp dụng tại thị trường niêm yết, sau đó từng bước mở rộng sang các doanh nghiệp trên KOSDAQ.

Sau khi nghe báo cáo về kết quả IR còn hạn chế của các doanh nghiệp niêm yết trong nước, Tổng thống Lee nhận xét tình trạng này chẳng khác nào doanh nghiệp hưởng lợi từ việc niêm yết rồi sau đó lơ là nghĩa vụ giao tiếp với thị trường, và yêu cầu cải thiện thể chế liên quan.

Một chủ đề khác được nêu ra là việc rà soát điều kiện duy trì niêm yết đối với các doanh nghiệp có cổ đông lớn nắm tỷ lệ sở hữu quá cao.

Tổng thống Lee cho rằng một số doanh nghiệp đang hưởng lợi từ tư cách niêm yết nhưng cơ cấu quản trị trên thực tế lại gần như bị chi phối tuyệt đối bởi cổ đông lớn. Khi tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn lên tới 70-80%, nhà đầu tư bên ngoài gần như không có khả năng cạnh tranh quyền kiểm soát; ngay cả khi doanh nghiệp bị định giá thấp, thị trường cũng thiếu công cụ để điều chỉnh.

Trước vấn đề này, Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính Lee Eok-won cho biết điều kiện duy trì niêm yết hiện đã có tiêu chí liên quan đến mức độ phân tán cổ phiếu, và cơ quan chức năng sẽ xem xét liệu các nội dung mà Tổng thống nêu có đang bị bỏ sót hoặc vận hành chưa hiệu quả hay không.

Chủ tịch KRX Jung Eun-bo cũng cho biết KRX hiện yêu cầu một tỷ lệ cổ phần nhất định do các cổ đông phổ thông nắm giữ tại thời điểm niêm yết mới. Tuy nhiên, trong một số trường hợp, sau khi lên sàn, tỷ lệ sở hữu của cổ đông lớn lại tiếp tục tăng lên.

Tổng thống Lee nhấn mạnh cần xem xét đồng thời điều kiện duy trì niêm yết và tiêu chí hủy niêm yết đối với những doanh nghiệp “hưởng toàn bộ lợi ích của niêm yết nhưng vận hành thực tế theo mô hình quản trị độc quyền”.

Bên cạnh đó, ông Lee cũng chỉ đạo rà soát tổng thể các rào cản thể chế đang cản trở các thương vụ thâu tóm thù địch. Mục tiêu là kiểm tra những trở ngại mang tính cấu trúc trong thị trường M&A, để các doanh nghiệp bị định giá thấp có thể được xác lập mức giá phù hợp hơn thông qua cạnh tranh quyền kiểm soát.

Tranh luận quanh cơ chế chào mua công khai bắt buộc cũng tiếp tục được đưa ra thảo luận. Nội dung trọng tâm là khi thâu tóm quyền quản trị, bên mua có phải chào mua công khai 100% số cổ phiếu, bao gồm cả phần do các cổ đông khác nắm giữ, hay chỉ cần đạt ngưỡng “50% cộng 1 cổ phiếu” để kiểm soát doanh nghiệp.

Tổng thống Lee bày tỏ đồng tình với nguyên tắc phải bảo đảm cơ hội thoái vốn công bằng cho các cổ đông khác, song ông cũng nhấn mạnh cần tính đến rủi ro thị trường M&A bị thu hẹp nếu quy định chào mua 100% khiến gánh nặng vốn tăng mạnh.

Ông Lee cho biết dù có thể vấp phải chỉ trích, ông nghiêng về hướng mở rộng dư địa cho hoạt động M&A để bình thường hóa thị trường nói chung, qua đó mọi cổ đông đều có thể được hưởng lợi. Tuy nhiên, theo ông, tỷ lệ mua và phương thức phân bổ cho các cổ đông khác cần được quyết định sau khi thảo luận thêm.

Tại cuộc họp, các bên cũng đề cập cơ chế hủy niêm yết trên thị trường KOSDAQ và bài toán thu hút dòng vốn đầu tư dài hạn. Tổng thống Lee cho rằng việc các doanh nghiệp yếu kém tồn tại quá lâu trên sàn đang làm suy giảm niềm tin của nhà đầu tư, đồng thời nhấn mạnh cần nâng hiệu quả của cơ chế sàng lọc.

Cơ quan quản lý và KRX hiện xem xét phương án cải tổ KOSDAQ theo hướng vừa đẩy nhanh việc đưa doanh nghiệp yếu kém ra khỏi sàn, vừa hỗ trợ tăng trưởng cho các doanh nghiệp đổi mới có chất lượng. Những nội dung chính gồm xây dựng mô hình phân nhóm doanh nghiệp KOSDAQ theo tốc độ tăng trưởng và mức độ lành mạnh, đồng thời mở rộng dòng vốn từ nhà đầu tư tổ chức.

Liên quan đến đợt giảm mạnh gần đây của thị trường chứng khoán, cuộc họp cũng thảo luận khả năng sử dụng quỹ bình ổn thị trường chứng khoán. Một số ý kiến cho rằng cần kích hoạt quỹ để giảm biến động, song phía chính phủ nhận định phải cân nhắc đồng thời tác dụng phụ của việc can thiệp thị trường và hiệu quả bình ổn trên thực tế.

Tổng thống Lee cho biết cần rà soát lại phương án để quỹ bình ổn có thể vận hành hiệu quả, cùng với quy mô phù hợp. Tuy nhiên, việc có kích hoạt quỹ hay không và mức can thiệp cụ thể hiện vẫn chưa được quyết định.

Chính phủ cho biết sẽ tổng hợp các ý kiến được nêu tại cuộc họp để hệ thống hóa các nhiệm vụ cải thiện thể chế thị trường vốn và triển khai các bước tiếp theo. Các chính sách riêng lẻ như công bố thông tin, bảo vệ cổ đông, sàng lọc doanh nghiệp yếu kém và thúc đẩy M&A sẽ được xem xét trong một khuôn khổ tổng thể.

Kết thúc cuộc họp, Tổng thống Lee nhấn mạnh nếu cần thiết, chính phủ sẽ thúc đẩy các biện pháp lập pháp, hành chính hoặc điều chỉnh quy tắc vận hành thị trường để triển khai những bước đi cần thiết. Ông khẳng định chính phủ sẽ nỗ lực mạnh hơn nữa để “nhất định bình thường hóa” thị trường chứng khoán, thị trường tài chính và thị trường vốn.