Nhật Bản đang đẩy mạnh ứng dụng robot trí tuệ nhân tạo (AI) và hệ thống giám sát từ xa tại các cơ sở chăm sóc người cao tuổi trong bối cảnh tình trạng thiếu hụt nhân lực ngày càng nghiêm trọng do dân số già hóa. Mục tiêu là tự động hóa các công việc lặp đi lặp lại như dọn dẹp, giặt giũ và theo dõi vào ban đêm, qua đó giảm gánh nặng cho nhân viên chăm sóc.

Theo ITmedia ngày 12/11, startup robot Enactic có trụ sở tại Tokyo đang phát triển robot hình người hỗ trợ chăm sóc mang tên Ena. Robot này được thiết kế để đảm nhiệm các công việc phụ trợ, vốn chiếm khoảng 30% khối lượng công việc tại các cơ sở chăm sóc, gồm vệ sinh không gian sinh hoạt, giặt giũ và giám sát ban đêm.

Tháng trước, tại một cơ sở nghiên cứu, nhóm phát triển đã thử nghiệm cánh tay robot có khả năng lấy quần áo ra khỏi túi giặt và gấp từng món. Hệ thống này còn có thể được điều khiển từ xa, đồng thời truyền lại cho người vận hành cảm giác lực mà robot ghi nhận khi tiếp xúc với vật thể.

Enactic đặt mục tiêu thương mại hóa sản phẩm vào năm 2028. Hiện công ty đang huấn luyện AI để nhận diện các điều kiện khác nhau trong cơ sở chăm sóc, như cửa ra vào hay đường dốc, nhằm hỗ trợ di chuyển chính xác hơn.

Bên cạnh robot, các giải pháp giám sát từ xa cũng đang thu hút sự quan tâm. Tại tỉnh Hyogo, Techno's Japan đã phát triển eLive, một hệ thống kết hợp cảm biến giường và camera.

Hệ thống này có thể phát hiện khi người dùng thức dậy, rời giường hoặc vắng mặt, sau đó gửi thông tin tới smartphone hoặc máy tính cá nhân. Nhờ đó, nhân viên có thể kiểm tra tình hình qua camera và chỉ đến phòng khi thực sự cần thiết.

Theo báo cáo từ các cơ sở đã triển khai, số lần nhân viên phải trực tiếp tới phòng đã giảm một nửa, trong khi tai nạn do ngã hoặc rơi giảm 20%. Tuy nhiên, các số liệu này mới được ghi nhận tại từng cơ sở cụ thể và chưa thể hiện đầy đủ hiệu quả tổng thể khi mở rộng áp dụng.

Bộ Y tế, Lao động và Phúc lợi Nhật Bản ước tính đến năm 2040, nước này sẽ cần khoảng 2,72 triệu lao động chăm sóc. Con số này cao hơn khoảng 570.000 người so với năm 2022.

Mức lương thấp cũng là một rào cản lớn trong tuyển dụng. Theo thống kê năm 2025 của Bộ này, thu nhập bình quân tháng của lao động chăm sóc, bao gồm cả thưởng, ở mức 314.000 yen, tương đương 79,3% mức trung bình 396.000 yen của toàn bộ các ngành nghề.

Trong bối cảnh đó, ngành chăm sóc người cao tuổi tại Nhật Bản đang đứng trước yêu cầu vừa nâng hiệu quả vận hành nhờ AI và robot, vừa đồng thời cải thiện tiền lương và điều kiện làm việc.