Việc Jensen Huang, CEO Nvidia và là gương mặt biểu tượng của cơn sốt trí tuệ nhân tạo, từ chức sau bê bối đời tư đang gây chấn động Phố Wall. Không chỉ cổ phiếu Nvidia giảm mạnh, giới quan sát còn lo ngại biến động này có thể ảnh hưởng tới dòng vốn đang nâng đỡ toàn bộ hệ sinh thái AI, thậm chí lan rộng ra nền kinh tế Mỹ.

Nvidia cho biết hội đồng quản trị đang tìm kiếm CEO kế nhiệm cả trong lẫn ngoài công ty. Trong thời gian chuyển giao, Giám đốc tài chính Colette Kress sẽ giữ vai trò CEO tạm quyền cho đến khi có người thay thế chính thức.

Thị trường phản ứng gần như ngay lập tức. Trong phiên 12/11 theo giờ địa phương, cổ phiếu Nvidia có lúc giảm tới 10% ở đầu phiên. Đà bán tháo tiếp diễn sau khi xuất hiện thông tin hội đồng quản trị điều tra mối quan hệ giữa Huang và Alice Huang. Tính trong khoảng một tháng gần đây, mã này đã mất khoảng 30% giá trị.

Sự ra đi đột ngột của Jensen Huang đặt ra bài toán lớn cho Nvidia, đặc biệt khi công ty dường như chưa chuẩn bị một kế hoạch kế nhiệm rõ ràng. The Wall Street Journal cho biết khoảng 60 lãnh đạo báo cáo trực tiếp cho Huang, trong khi ông từ lâu theo đuổi quan điểm không cần chỉ định sẵn người kế nhiệm.

Theo lập luận của Huang, nếu kiến thức quản trị và điều hành được chia sẻ liên tục với đội ngũ lãnh đạo, công ty không nhất thiết phải xây dựng riêng một “người kế vị”. Tuy nhiên, trong tài liệu gửi đại hội cổ đông gần đây, chính Nvidia cũng cảnh báo việc phụ thuộc lớn vào đội ngũ điều hành gắn bó lâu năm có thể ảnh hưởng đến chiến lược và hiệu quả dài hạn nếu thiếu một kế hoạch kế nhiệm hiệu quả.

Ở mảng kinh doanh cốt lõi, Nvidia hiện nắm khoảng 90% thị trường chip tiên tiến dùng để huấn luyện và vận hành mô hình AI. Dù các đối thủ như AMD và Intel có thể tận dụng giai đoạn xáo trộn để gia tăng sức ép cạnh tranh, năng lực phát triển và sản xuất chip mà Nvidia đã cam kết với khách hàng được đánh giá là chưa dễ bị lung lay trong ngắn hạn.

Tuy vậy, điểm nhạy cảm hơn nằm ở vai trò tài chính của Nvidia đối với hệ sinh thái AI. Trong thời gian qua, công ty tham gia hàng loạt giao dịch phức tạp với khách hàng và nhà cung cấp, qua đó trở thành một mắt xích then chốt trong việc thu xếp vốn cho làn sóng mở rộng hạ tầng AI.

Tháng 8 vừa qua, khi OpenAI ký hợp đồng thuê trung tâm dữ liệu 10 gigawatt tại bang Ohio, Nvidia đã đứng ra bảo lãnh khoản vay trị giá 105 tỷ USD. Chỉ vài ngày sau, hãng tiếp tục cùng một số công ty Phố Wall thành lập quỹ hạ tầng AI quy mô 500 tỷ USD.

Nvidia cũng đang nắm hơn 10% cổ phần tại CoreWeave, công ty neocloud nổi lên như một đối tác hạ tầng quan trọng của làn sóng AI tạo sinh.

Theo The New York Times, Ryan Cummings thuộc Viện Nghiên cứu Chính sách Kinh tế Stanford ước tính rằng nếu xét theo quy mô các cam kết tín dụng và hợp đồng tài chính, Nvidia có thể tương đương ngân hàng lớn thứ 10 tại Mỹ. Ông cho rằng Nvidia đang nằm ở trung tâm của vòng tuần hoàn tài chính này, còn Jensen Huang là hạt nhân kết nối. Khi thiếu ông, vai trò đó có thể thay đổi và chưa có gì bảo đảm một doanh nghiệp khác sẽ nhanh chóng lấp đầy khoảng trống.

Thời điểm diễn ra biến cố cũng đặc biệt nhạy cảm. Trong vài tháng gần đây, ngày càng nhiều nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu làn sóng rót vốn vào AI có tạo ra lợi nhuận tương xứng hay không. Kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ tuần trước, với chiến thắng áp đảo của đảng Dân chủ, cũng làm gia tăng khả năng các quy định đối với hoạt động xây dựng trung tâm dữ liệu sẽ bị siết chặt hơn.

The New York Times nhận định rằng trong những thời điểm câu chuyện AI chao đảo trước đây, Jensen Huang thường là người giúp trấn an thị trường bằng các kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng hoặc những gói hỗ trợ tài chính quy mô lớn. Lần này, câu hỏi đặt ra là ai sẽ đảm nhận vai trò đó.

Aaron Klein, chuyên gia về quy định tài chính tại Brookings Institution, cho rằng vụ việc có thể trở thành điểm khởi đầu cho sự xì hơi của bong bóng AI. Theo ông, rủi ro càng lớn khi một doanh nghiệp giữ vị trí trung tâm như Nvidia. Ông cũng chỉ trích cấu trúc tài chính đan xen quanh AI có thể đe dọa ổn định tài chính, trong khi các cơ quan giám sát đang bỏ lỡ những tín hiệu cảnh báo sớm.

Cùng quan điểm thận trọng, Pooja Sriram, nhà kinh tế tại Barclays, nhận định nếu dòng vốn đầu tư vào AI đột ngột chững lại và sức nóng của nhóm cổ phiếu liên quan suy giảm, nguy cơ suy thoái sẽ tăng lên. Theo bà, cú sốc trên thị trường chứng khoán có thể lan sang tâm lý tiêu dùng; một khi hộ gia đình và doanh nghiệp cùng bị ảnh hưởng, suy thoái có thể đến rất nhanh.

Dù vậy, vẫn có những ý kiến phản biện đáng kể. Không nhiều người tin rằng chỉ một vụ từ chức có thể chấm dứt cơn sốt AI hoặc trực tiếp đẩy kinh tế Mỹ vào suy thoái.

The New York Times dẫn quan điểm cho rằng làn sóng đầu tư hạ tầng AI tăng quá nóng đã góp phần đẩy lạm phát và chi phí vay vốn đi lên. Vì vậy, việc làm chậm nhịp mở rộng theo hướng có kiểm soát có thể lại là tín hiệu tích cực đối với nền kinh tế.

Ngoài câu chuyện thị trường, các cuộc điều tra của chính phủ và Quốc hội Mỹ liên quan đến bê bối của Jensen Huang cũng là một biến số lớn.

Theo The Wall Street Journal, Bộ Tư pháp Mỹ đang tiến hành nhiều cuộc điều tra liên quan đến Alice Huang, người bị nghi có liên hệ với cơ quan tình báo Trung Quốc. Chủ tịch Ủy ban Đối ngoại Hạ viện cùng một số nghị sĩ khác cũng đang trao đổi với Jensen Huang về khả năng tham gia một phiên điều trần kín vào tuần tới. Trước đó, họ từng cân nhắc phương án phát lệnh triệu tập.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Elizabeth Warren tuyên bố việc Jensen Huang từ chức không đồng nghĩa ông có thể né tránh trách nhiệm liên quan đến rủi ro an ninh quốc gia hoặc các khả năng vi phạm pháp luật. Bà đồng thời kêu gọi siết chặt kiểm soát xuất khẩu chip AI.

Chính sách chip của chính quyền Tổng thống Donald Trump đối với Trung Quốc cũng đang bị xem xét lại. Đầu tuần này, ông Trump nói rằng Huang không biết đối phương là người bị nghi làm gián điệp và gọi ông là “người đáng kính”.

Tuy nhiên, The Wall Street Journal cho biết Tổng thống Trump từng phê duyệt xuất khẩu chip Nvidia sang Trung Quốc bất chấp các lo ngại an ninh, đồng thời chấp nhận nhiều đề xuất chính sách do Huang đưa ra. Những quyết định này hiện đã trở thành đối tượng rà soát của các nghị sĩ và giới chức khác.

Trong email nội bộ gửi nhân viên, CEO tạm quyền Colette Kress thừa nhận Nvidia đang bước vào giai đoạn rất khó khăn. Dù vậy, bà nhấn mạnh công ty vẫn giữ vai trò trung tâm trong việc phát triển công nghệ nền tảng cho cuộc cách mạng AI, đồng thời cho biết sẽ tổ chức cuộc họp toàn thể vào ngày 18/11.