Những tranh cãi liên quan đến CEO Nvidia Jensen Huang, cùng kết quả bầu cử giữa kỳ tại Mỹ, có thể trở thành chất xúc tác để Washington tiếp tục siết kiểm soát xuất khẩu chip sang Trung Quốc, đồng thời thu hẹp các kẽ hở liên quan đến truy cập điện toán từ xa.

Theo SCMP, ngày 10/11 (giờ địa phương), hai yếu tố này có thể thúc đẩy Quốc hội Mỹ đẩy mạnh nỗ lực hoàn thiện cơ chế kiểm soát xuất khẩu hiện hành. Trọng tâm là ngăn chip được chuyển qua nước thứ ba và chặn các doanh nghiệp Trung Quốc sử dụng tài nguyên điện toán đám mây đặt ở nước ngoài.

Giới quan sát cho rằng tranh cãi hiện nay, kết hợp với kết quả bầu cử giữa kỳ, có thể làm gia tăng sức ép đòi Washington mở rộng phạm vi và tăng cường thực thi các biện pháp kiểm soát xuất khẩu. Hoạt động vận động chính sách của Jensen Huang và Nvidia nhằm nới lỏng hạn chế với GPU bán sang Trung Quốc cũng có thể bị xem xét kỹ hơn, trong bối cảnh xuất hiện nghi vấn về khả năng chịu tác động từ một chính phủ nước ngoài.

Vụ việc cũng tạo thêm cơ sở để Quốc hội Mỹ xem xét liệu mức độ tiếp cận Nhà Trắng của lãnh đạo doanh nghiệp có ảnh hưởng đến các quyết định về chính sách xuất khẩu, cũng như cách chính quyền xử lý các vấn đề an ninh quốc gia hay không. Trước bầu cử, xu hướng lưỡng đảng ủng hộ siết chuyển giao công nghệ sang Trung Quốc đã hình thành tương đối rõ; diễn biến mới được cho là có thể tiếp tục củng cố xu hướng này.

Trong bối cảnh đó, một số dự luật như Remote Access Security Act và AI OVERWATCH Act có thể được thúc đẩy nhanh hơn. Remote Access Security Act đề xuất đưa việc một số tổ chức nước ngoài truy cập từ xa vào công nghệ điện toán của Mỹ vào diện kiểm soát xuất khẩu. Dự luật này đã được Hạ viện thông qua từ tháng 1 nhưng đến nay vẫn chưa được Thượng viện xử lý.

Nếu quyền tiếp cận năng lực tính toán ở nước ngoài bị siết lại, hoạt động phát triển AI của Trung Quốc có thể chịu tác động đáng kể. Sau khi bị chặn nhập khẩu trực tiếp các bộ xử lý tiên tiến nhất của Mỹ, nhiều tập đoàn công nghệ lớn của Trung Quốc đã tận dụng các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài để huấn luyện mô hình AI tiên tiến.

Institute for Progress tại Washington cho biết hiện có 4 kênh chính giúp doanh nghiệp Trung Quốc tiếp cận năng lực tính toán tiên tiến, gồm chip sản xuất trong nước, chip Mỹ cấu hình thấp được nhập khẩu hợp pháp, chip buôn lậu và truy cập từ xa tới các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài.

Năng lực tính toán là yếu tố tác động trực tiếp đến hiệu suất và tốc độ phát triển của các mô hình AI. Tình trạng thiếu tài nguyên này được xem là một trong những nguyên nhân khiến Trung Quốc tụt lại phía sau các phòng thí nghiệm AI hàng đầu của Mỹ. Một số phân tích cũng cho rằng, dù nhu cầu vẫn cao, nhiều doanh nghiệp đám mây quy mô lớn của Trung Quốc đã cắt giảm đầu tư vì thiếu năng lực tính toán.

Dòng chip Ascend của Huawei dù đã có tiến triển vẫn khó bù đắp khoảng trống trong ngắn hạn. Nếu Mỹ tiếp tục chặn thêm các kênh tiếp cận nói trên, nhu cầu có thể tăng mạnh, nhưng Huawei được cho là khó có đủ công suất dự phòng để đáp ứng.

Dù vậy, việc Mỹ chặn toàn bộ các đường vòng hiện có không phải nhiệm vụ dễ dàng. Li Zhi C. Li, nhà nghiên cứu kinh tế Trung Quốc tại Trung tâm Phân tích Trung Quốc thuộc Asia Society Policy Institute, cho rằng chuỗi cung ứng toàn cầu quá phức tạp, với sự tham gia đan xen của nhà phân phối, bên trung gian tại nước thứ ba và các đơn vị bán lại, khiến việc truy vết người dùng cuối của chip trở nên khó khăn.

Để hạn chế việc sử dụng dịch vụ đám mây ở nước ngoài, Mỹ cũng cần phối hợp với các quốc gia đặt trung tâm dữ liệu như Singapore, Malaysia và Các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất. Tuy nhiên, các nước này đều có lợi ích kinh tế riêng.

Ở diễn biến liên quan, hội đồng quản trị Nvidia cho biết sẽ mở một cuộc điều tra độc lập về thông tin cho rằng Jensen Huang trở thành mục tiêu của một cơ quan tình báo nước ngoài. The New York Times đưa tin tình báo Mỹ nghi ngờ một phụ nữ có quan hệ với ông Huang có thể đã thu thập thông tin cho Trung Quốc.

Phía Trung Quốc bác bỏ cáo buộc và cho rằng đây là thông tin bôi nhọ vô căn cứ. Nvidia khẳng định không có cơ sở để kết luận an ninh quốc gia hoặc bí mật công ty đã bị xâm phạm, đồng thời cho biết Jensen Huang sẽ hợp tác với cuộc điều tra.