Cổ phiếu Nvidia giảm mạnh sau khi xuất hiện thông tin hội đồng quản trị mở cuộc điều tra độc lập đối với CEO Jensen Huang. Diễn biến này không chỉ gây áp lực lên tâm lý nhà đầu tư mà còn làm nổi bật rủi ro quản trị doanh nghiệp và mức độ phụ thuộc lớn của hãng chip AI này vào vai trò của nhà sáng lập.

Theo CNBC, Decrypt và một số hãng tin quốc tế ngày 9/11 theo giờ địa phương, cổ phiếu Nvidia có lúc giảm tới 8% trong phiên, khiến vốn hóa thị trường tạm thời mất khoảng 350 tỷ USD. Động lực chính đến từ thông tin hội đồng quản trị Nvidia bắt đầu điều tra độc lập liên quan đến ông Huang.

Cuộc điều tra được khởi phát sau bài viết của The New York Times cho biết cơ quan tình báo Mỹ nghi ngờ một lãnh đạo doanh nghiệp có liên hệ với Bộ An ninh quốc gia Trung Quốc có quan hệ cá nhân với ông Huang. Trong thông điệp gửi nhân viên, ông Huang thừa nhận có quan hệ ngoài hôn nhân, gửi lời xin lỗi và cho biết sẽ hợp tác với cuộc điều tra.

Tuy nhiên, đến nay chưa có xác nhận cho thấy ông Huang làm lộ bí mật hoặc cố ý hợp tác với cơ quan tình báo nước ngoài. Hội đồng quản trị Nvidia cũng bày tỏ sự tin tưởng đối với CEO này, đồng thời cho rằng chưa có cơ sở để kết luận an ninh quốc gia hay bí mật của công ty đã bị xâm phạm.

Dù vậy, phản ứng mạnh của thị trường cho thấy Nvidia đang phụ thuộc đáng kể vào Jensen Huang. Ở tuổi 63, ông là đồng sáng lập và là nhân vật đưa Nvidia trở thành doanh nghiệp bán dẫn trung tâm trong làn sóng AI tạo sinh suốt 4 năm qua.

Bên trong lẫn bên ngoài công ty, Jensen Huang hiện giữ vai trò rất rộng. Với vị trí CEO, ông can dự sâu vào hoạt động điều hành trên nhiều mảng. Khoảng 60 lãnh đạo báo cáo trực tiếp cho ông, trong khi ông cũng là gương mặt đại diện của Nvidia tại các sự kiện trong ngành và các cuộc gặp với lãnh đạo nhiều quốc gia.

Điểm khiến nhà đầu tư lo ngại là Nvidia chưa cho thấy một gương mặt kế nhiệm đủ rõ ràng. Melius Research nhận định vấn đề của Nvidia nằm ở chỗ công ty chưa có người kế nhiệm cụ thể cho vị trí CEO của Jensen Huang.

Stacy Rasgon của Bernstein cũng đánh giá hình ảnh Nvidia hiện gần như gắn chặt với Jensen Huang, còn mô hình quản trị của công ty mang đậm tính điều hành tập trung quanh CEO. Dù ông Huang vẫn tiếp tục điều hành trong thời gian diễn ra điều tra, thị trường vẫn lo ngại kịch bản nghiêm trọng hơn có thể dẫn tới từ chức và làm gián đoạn hoạt động kinh doanh.

Đà suy yếu của cổ phiếu Nvidia thực tế không chỉ bắt đầu từ vụ việc lần này. Vốn hóa công ty đã giảm mạnh từ khoảng 5.780 tỷ USD vào ngày 6/10 xuống còn 4.510 tỷ USD vào ngày 6/11.

Trong bối cảnh ngày càng có nhiều nghi ngờ về tính bền vững của làn sóng đầu tư hạ tầng AI, thông tin điều tra càng trở thành áp lực bổ sung với Nvidia. Cùng ngày, chỉ số S&P 500 và Nasdaq lần lượt tăng 1,48% và 1,87%, trong khi nhiều cổ phiếu bán dẫn khác cũng đi lên, cho thấy thị trường đang tập trung vào rủi ro mang tính riêng lẻ của Nvidia hơn là xu hướng chung của toàn ngành.

Áp lực chính trị cũng gia tăng. Các nghị sĩ đảng Cộng hòa tại Quốc hội Mỹ đã yêu cầu tổ chức một cuộc họp kín về quy trình an ninh của Nvidia. Về phía đảng Dân chủ, các nhà lập pháp cho biết sẽ thúc đẩy điều tra và các biện pháp lập pháp nhằm ngăn chặn nguy cơ rò rỉ chip AI tiên tiến sang Trung Quốc.

Do Jensen Huang trước đó nhiều lần nhấn mạnh Nvidia cần tiếp tục bán chip cho khách hàng Trung Quốc, giới quan sát cho rằng tranh cãi hiện nay có thể ảnh hưởng đến các cuộc đàm phán của công ty với chính phủ Mỹ.

Cấu trúc quản trị của Nvidia cũng đang bị soi xét kỹ hơn. Tỷ lệ sở hữu của Jensen Huang chỉ nhỉnh hơn 3% số cổ phiếu lưu hành. Trong hội đồng quản trị gồm 11 thành viên, ông chỉ là một thành viên và không giữ chức chủ tịch hội đồng quản trị.

Trong các hồ sơ công bố thông tin, Nvidia từng cảnh báo rằng nếu không xây dựng được kế hoạch kế nhiệm cho đội ngũ điều hành chủ chốt và không bảo đảm quá trình chuyển giao diễn ra suôn sẻ, thành công kinh doanh dài hạn có thể bị ảnh hưởng. Công ty hiện có những lãnh đạo công nghệ như CTO Michael Kagan và nhà khoa học trưởng Bill Dally, song thị trường cho rằng họ khó có thể thay thế trọn vẹn vai trò mà Jensen Huang đang đảm nhiệm.

Tâm điểm lúc này nằm ở kết quả cuộc điều tra của hội đồng quản trị, đồng thời là khả năng Nvidia giảm bớt sự phụ thuộc vào cá nhân CEO. Nhà đầu tư cũng sẽ theo dõi báo cáo kết quả kinh doanh quý dự kiến công bố ngày 17/11 để kiểm chứng đà tăng trưởng của mảng AI.

Dù tương lai của Jensen Huang vẫn chưa rõ ràng, vụ việc lần này đang được xem là phép thử quan trọng đối với tính liên tục trong điều hành và năng lực kế nhiệm của Nvidia, doanh nghiệp đang dẫn dắt thị trường chip AI toàn cầu.