Thị trường chứng khoán Trung Quốc đã mất khoảng 2,4 nghìn tỷ USD vốn hóa kể từ tháng 5, trong bối cảnh giới đầu tư ngày càng nghi ngờ khả năng các doanh nghiệp AI có thể sớm chuyển hóa tăng trưởng công nghệ thành lợi nhuận thực tế.

Ngày 27/10, Decrypt cho biết tâm lý hoài nghi đối với triển vọng kiếm tiền từ AI tại Trung Quốc đang lan rộng, qua đó châm ngòi cho làn sóng bán ra trên thị trường.

Theo Goldman Sachs, trong nhóm cổ phiếu niêm yết tại Trung Quốc đại lục và Hong Kong, các doanh nghiệp liên quan đến AI chiếm 42% tổng vốn hóa và 57% thanh khoản giao dịch. Tỷ trọng lớn này khiến thị trường trở nên nhạy cảm hơn mỗi khi nhóm AI điều chỉnh.

Chỉ số CSI 300, đại diện cho 300 doanh nghiệp niêm yết lớn của Trung Quốc, đã giảm hơn 20% so với đỉnh ngày 22/10, qua đó rơi vào thị trường gấu. Nhóm công nghệ và bán dẫn chịu áp lực mạnh nhất. Chỉ số Shanghai STAR 50 đã mất 40% chỉ trong chưa đầy bốn tháng, tương đương khoảng 480 tỷ USD vốn hóa bị xóa sổ.

Dù đã điều chỉnh sâu, áp lực định giá vẫn chưa giảm đáng kể. Hệ số P/E của STAR 50 từ mức khoảng 250 lần tại đỉnh đã hạ xuống quanh 100 lần, nhưng vẫn cao hơn nhiều so với Nasdaq100, chỉ số thiên về công nghệ của Mỹ, hiện ở mức khoảng 30 lần.

Diễn biến của các mô hình AI do Trung Quốc phát triển cũng làm gia tăng biến động thị trường. Tháng 1/2025, startup DeepSeek ra mắt chatbot giá rẻ nhưng có hiệu năng cao, khiến vốn hóa Nvidia bốc hơi khoảng 600 tỷ USD chỉ trong một phiên. Đến tháng 7, sau khi mô hình Kimi K3 của viện nghiên cứu AI MoonshotAI xuất hiện, nhóm cổ phiếu bán dẫn tiếp tục lao dốc.

Chính sách thúc đẩy ngành bán dẫn nội địa của Trung Quốc cũng ảnh hưởng đáng kể đến thị trường. Financial Times cho biết vào tháng 9/2025, cơ quan quản lý internet của Trung Quốc đã yêu cầu các doanh nghiệp, trong đó có ByteDance và Alibaba, ngừng mua chip Nvidia. Trong khi đó, viện nghiên cứu AI Z.ai tại Bắc Kinh cho biết đã huấn luyện mô hình GLM-5.2 chỉ bằng chip Huawei.

Ngoài ra, nhu cầu tiêu dùng suy yếu tại Trung Quốc và nghi ngờ về khả năng hoàn vốn của các khoản đầu tư AI cũng là những yếu tố kéo giá cổ phiếu đi xuống. Một nhà quản lý quỹ tại Bắc Kinh nhận định đợt tăng trước đó của thị trường thực chất là một nhịp tăng đầu cơ quá nóng và hiện nay thị trường đang bước vào giai đoạn bong bóng xì hơi.

Trường hợp của Unitree phản ánh rõ tâm lý này. Trong đợt IPO hồi tháng 8, cổ phiếu của nhà sản xuất robot này được nhà đầu tư cá nhân đăng ký mua vượt hơn 8.000 lần lượng chào bán. Tuy nhiên, sau khi niêm yết, thị giá đã giảm gần một nửa, dù có phục hồi trong tuần này.

Áp lực còn đến từ các biện pháp siết chặt của Mỹ. Hồi tháng 7, Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) cấm nhập khẩu các robot hình người mới từ nước ngoài với lý do an ninh quốc gia. Washington cũng đang thúc đẩy phương án cấm sử dụng linh kiện quang viễn thông sản xuất tại Trung Quốc trong các trung tâm dữ liệu nội địa. Cổ phiếu của các doanh nghiệp liên quan như Zhongji Innolight và Eoptolink đã giảm khoảng 60% so với đỉnh.

Trong bối cảnh đó, biến động trên thị trường tài chính toàn cầu tiếp tục gây sức ép lên các tài sản rủi ro. Giá dầu Brent đã vượt 111 USD/thùng, lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm tiến sát 5%, còn Bitcoin có thời điểm rơi xuống dưới 80.000 USD trước quyết định ngày 28/10 của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed).

Theo đánh giá, đà suy yếu của cổ phiếu công nghệ Trung Quốc là kết quả của nhiều yếu tố cộng hưởng, gồm nghi ngờ về khả năng sinh lời của doanh nghiệp AI, rủi ro từ các biện pháp kiểm soát của Mỹ và điều kiện tài chính toàn cầu ngày càng thắt chặt.