T-Mobile cho biết đã cùng Nokia và Nvidia thực hiện thành công cuộc gọi AI-RAN đầu tiên trên một trạm 5G thương mại tại Mỹ. Dù vậy, các bên chưa công bố những chỉ số then chốt như thông lượng, độ trễ hay mức cải thiện hiệu quả phổ tần.

Theo thông tin T-Mobile công bố ngày 27/10 theo giờ địa phương, cuộc gọi được thực hiện tại một trạm phát sóng thương mại ở Bellevue, bang Washington. Điểm đáng chú ý là thử nghiệm diễn ra trên mạng lõi 5G độc lập (SA) đang khai thác thực tế của T-Mobile, sử dụng smartphone thương mại để thực hiện cuộc gọi.

Hệ thống thử nghiệm dùng thiết bị vô tuyến Massive MIMO của Nokia, phần mềm 5G anyRAN và máy chủ dựa trên nền tảng Aerial RAN Computer (ARC) của Nvidia. Mấu chốt của thử nghiệm là chuyển xử lý RAN từ kiến trúc dựa trên chip chuyên dụng sang nền tảng tăng tốc bằng GPU.

Theo mô tả của các bên, phần mềm vô tuyến dựa trên CUDA của Nokia chạy trên GPU Nvidia để tối ưu kết nối vô tuyến, đồng thời tận dụng phần năng lực tính toán còn dư cho các tác vụ AI khác.

Mục tiêu cốt lõi của AI-RAN là nâng hiệu quả sử dụng phổ tần, qua đó truyền tải nhiều dữ liệu hơn trên cùng băng tần. Nokia đặt mục tiêu tăng gấp đôi hiệu quả phổ tần nhờ AI-RAN. Với nền tảng được công bố hồi tháng 7/2026, hãng cho biết đã đạt mức cải thiện hơn 20%, đồng thời đặt mục tiêu 50% vào năm 2027 và trên 100% vào năm 2028. Tuy nhiên, Nokia không công bố điều kiện thử nghiệm chi tiết.

Trong thử nghiệm lần này, ba công ty cũng không đưa ra các thông số như thông lượng dữ liệu thực tế, độ trễ hay mức cải thiện hiệu quả phổ tần. Vì vậy, kết quả hiện chủ yếu cho thấy phần mềm vô tuyến của Nokia có thể chạy trên phần cứng Nvidia trong một mạng thương mại, còn AI đã cải thiện chất lượng cuộc gọi đến đâu vẫn chưa được kiểm chứng.

Một số kết quả cải thiện hiệu năng với các công nghệ liên quan trước đó cũng đã được công bố. Deutsche Telekom cho biết trong các thử nghiệm giai đoạn đầu tại Bonn và Oulu, thông lượng đường lên tăng khoảng 10-15% nhờ công nghệ ước lượng kênh dựa trên AI. Tuy nhiên, đây vẫn là kết quả trong phòng lab và quá trình kiểm chứng trên mạng thực tế chưa hoàn tất.

T-Mobile cũng đang thử nghiệm AI-RAN theo hướng không dùng GPU của Nvidia. Một ngày trước khi công bố thử nghiệm này, hãng cho biết đã thử công nghệ beamforming AI dựa trên nền tảng bán dẫn do Ericsson phát triển tại New York, giúp tăng 16% thông lượng đường xuống cho người dùng vào giờ cao điểm và cải thiện 12% hiệu quả phổ tần. Trước đó, vào tháng 5, T-Mobile cũng thông báo hiệu quả phổ tần tăng khoảng 10% nhờ một bộ lập lịch AI hoạt động mà không cần GPU. Dù vậy, toàn bộ số liệu đều do doanh nghiệp tự công bố và T-Mobile không nêu số lượng trạm tham gia thử nghiệm.

Ông Gabriel Brown, nhà phân tích cấp cao tại Omdia, đánh giá đây là một “khoảnh khắc đáng kinh ngạc”. Theo ông, điểm đáng chú ý là khả năng nâng hiệu năng thông qua cập nhật phần mềm trên hạ tầng đang hiện diện ngoài thực địa.

T-Mobile cho biết hãng đã thành lập Trung tâm đổi mới AI-RAN cùng Nvidia, Ericsson và Nokia từ năm 2024, đồng thời kiểm chứng công nghệ của cả hai nhà cung cấp. Ông Ankur Kapoor, Giám đốc mạng của T-Mobile, nói AI-RAN “không phải một sản phẩm đơn lẻ mà là một phổ liên tục”, và công ty đang phát triển phần mềm liên quan cùng hai đối tác.

Bài toán thương mại hóa và hiệu quả chi phí vẫn là vấn đề cần kiểm chứng thêm. Nokia dự kiến bắt đầu các thử nghiệm sản phẩm AI-RAN vào cuối năm 2026 và hướng tới cung cấp thương mại trong năm 2027. Ông John Saw, Giám đốc công nghệ của T-Mobile, cho biết công ty sẽ đánh giá tổng chi phí sở hữu (TCO) thông qua các thử nghiệm thực địa, đồng thời nhấn mạnh những mục tiêu cải thiện hiệu quả phổ tần do Nokia đưa ra cần được chứng minh bằng kết quả thực tế.

Ngay cả khi được thương mại hóa, người dùng cuối cũng có thể chưa cảm nhận ngay khác biệt về chất lượng cuộc gọi. Vấn đề quan trọng hơn là liệu công nghệ này có giúp tăng dung lượng mạng tại các khu vực quá tải hay không. Với Nvidia, thử nghiệm lần này cũng mang ý nghĩa lớn vì việc đưa GPU vào trạm phát sóng có thể mở ra thêm nguồn doanh thu mới. Ông Jensen Huang, CEO của Nvidia, nói rằng nếu trước đây mạng viễn thông được xây dựng chủ yếu để phục vụ hội thoại, thì trong tương lai nó sẽ “chở cả trí tuệ của thế giới”.