Nỗ lực cải tổ thị trường KOSDAQ của Hàn Quốc đang đối mặt nhiều trở ngại khi các biện pháp loại bỏ doanh nghiệp yếu liên tiếp vướng tranh chấp pháp lý. Sau nhóm doanh nghiệp không đạt yêu cầu về vốn hóa, đến lượt kế hoạch hủy niêm yết các cổ phiếu dưới 1.000 won, thường được gọi là “cổ phiếu đồng xu”, cũng bị đình lại vì kiện tụng.

Ngày 27/10, Sàn giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX) cho biết chỉ số KOSDAQ chốt phiên tăng 16,62 điểm, tương đương 2,29%, lên 743,83 điểm. Dù hồi phục trong phiên, chỉ số này vẫn giảm 12,98% kể từ đầu tháng 10.

Trước đó, KOSDAQ đã tăng 15,91% trong tháng 8 và thêm 2,59% trong tháng 9. Tuy nhiên, bước sang tháng 10, biến động từ cả thị trường trong nước lẫn quốc tế gia tăng đã xóa đi phần lớn đà tăng trước đó.

Đáng chú ý, trong phiên 15/10, KOSDAQ lao dốc 7,65%, khiến cơ chế sidecar bán và circuit breaker được kích hoạt liên tiếp. Dù chỉ số bật tăng trở lại 4,46% ngay phiên sau, diễn biến thất thường vẫn kéo dài, làm tâm lý nhà đầu tư chưa thể ổn định.

Trong bối cảnh đó, chương trình tái cấu trúc KOSDAQ với trọng tâm là sàng lọc doanh nghiệp yếu và hỗ trợ nhóm doanh nghiệp chất lượng cũng chưa thể tăng tốc.

Gần đây, KRX đã quyết định hủy niêm yết 5 doanh nghiệp trên KOSDAQ, gồm TKG A-Kang, New Intech, Hyungji Global, Barunson E&A và Icecream Edu, do không đáp ứng tiêu chí về giá cổ phiếu. Đây là những trường hợp đầu tiên bị áp dụng quy định hủy niêm yết theo tiêu chí “cổ phiếu đồng xu” sau khi điều kiện này được siết lại từ tháng 7.

Tuy nhiên, New Intech, Hyungji Global và Barunson E&A đã nộp đơn lên Tòa án Quận Nam Seoul, đề nghị áp dụng biện pháp khẩn cấp nhằm tạm dừng hiệu lực quyết định hủy niêm yết. Động thái này khiến quy trình xử lý bị đình lại. KRX cho biết sẽ tạm hoãn các bước tiếp theo đối với ba doanh nghiệp này cho tới khi có diễn biến mới, bao gồm phán quyết của tòa án.

Trước đó, kế hoạch hủy niêm yết đối với các doanh nghiệp không đạt tiêu chí vốn hóa cũng đã bị chặn bởi quyết định của tòa án. Ngày 2/10, Tòa án Quận Nam Seoul chấp thuận đơn của Joo Yeon Tech và KM Pharm, tạm dừng hiệu lực quyết định hủy niêm yết mà hai công ty này khởi kiện đối với KRX.

Sau phán quyết trên, KRX quyết định vẫn duy trì việc đưa các doanh nghiệp không đạt chuẩn vốn hóa vào diện cảnh báo, nhưng tạm thời không triển khai các thủ tục hủy niêm yết tiếp theo.

Theo giới quan sát, tòa án không bác bỏ bản thân tiêu chí vốn hóa, mà tập trung vào việc bảo đảm quyền tham gia thủ tục của doanh nghiệp, như quyền phản đối, cũng như vấn đề đẩy sớm thời điểm áp dụng quy định. KRX cũng nhấn mạnh rằng tiêu chuẩn hủy niêm yết không bị phủ nhận.

Hiện tại, doanh nghiệp niêm yết trên KOSDAQ sẽ bị đưa vào diện cảnh báo nếu vốn hóa duy trì dưới 20 tỷ won hoặc giá cổ phiếu dưới 1.000 won trong 30 phiên liên tiếp. Nếu không khôi phục được các điều kiện này trong 90 phiên tiếp theo, doanh nghiệp sẽ trở thành đối tượng bị hủy niêm yết.

Các tiêu chí siết chặt cũng đang tác động rõ đến cách doanh nghiệp ứng phó. Theo Viện Nghiên cứu Thị trường Vốn, tính đến ngày 4/9, có 60 doanh nghiệp trên KOSDAQ bị đưa vào diện cảnh báo do không đáp ứng các điều kiện liên quan.

Trong số này, 38 doanh nghiệp không đạt yêu cầu vốn hóa 20 tỷ won, còn 30 doanh nghiệp có giá cổ phiếu dưới 1.000 won. Có 8 doanh nghiệp đồng thời rơi vào cả hai trường hợp.

Trong nhóm bị cảnh báo, 27 doanh nghiệp đã triển khai các biện pháp như tăng vốn, gộp cổ phiếu, giảm vốn và mua cổ phiếu quỹ. Đáng chú ý, số trường hợp doanh nghiệp KOSDAQ quyết định gộp cổ phiếu trong năm nay tăng vọt lên 220 tính đến ngày 4/9, cao hơn rất nhiều so với 15 doanh nghiệp của cả năm ngoái.

Dù vậy, giới phân tích cho rằng việc tạm thời đáp ứng tiêu chí giá cổ phiếu nhờ gộp cổ phiếu không đồng nghĩa với việc lợi nhuận hay cấu trúc tài chính của doanh nghiệp thực sự được cải thiện.

Một trụ cột cải tổ khác của KOSDAQ, bên cạnh việc loại bỏ doanh nghiệp yếu, là cơ chế phân khúc thị trường.

KRX đang xem xét tách riêng nhóm doanh nghiệp tiêu biểu có tăng trưởng và năng lực cạnh tranh, tạm gọi là “KOSDAQ Select”, đồng thời phân loại riêng nhóm doanh nghiệp cần quản lý. Mô hình này tham khảo hệ thống phân hạng của Nasdaq tại Mỹ, với mục tiêu giúp nhà đầu tư nhận diện rõ hơn đặc điểm và sức cạnh tranh của từng doanh nghiệp.

Tuy nhiên, tiến độ triển khai đang chậm hơn kế hoạch ban đầu. KRX từng dự kiến công bố cơ chế này vào tháng 7 nhưng sau đó lùi lịch. Tại sự kiện Korea Premium Week diễn ra tháng trước, đơn vị này cũng chưa đưa ra tiêu chí cụ thể để xếp doanh nghiệp vào từng nhóm.

KRX cho biết sẽ tổ chức các phiên điều trần và lấy ý kiến thị trường trong quý IV năm nay, trước khi triển khai cơ chế mới vào năm 2027.

Trong cộng đồng startup, cũng xuất hiện lo ngại rằng cơ chế phân khúc thị trường có thể vô tình cố định ranh giới giữa doanh nghiệp “tốt” và “kém”, qua đó gây bất lợi cho các công ty ở nhóm dưới.

Tổng thể, quá trình cải tổ KOSDAQ đang theo đuổi đồng thời hai mục tiêu: đẩy nhanh sàng lọc doanh nghiệp yếu và hỗ trợ các doanh nghiệp tăng trưởng. Tuy nhiên, các tranh chấp pháp lý liên quan đến hủy niêm yết cùng bài toán điều hòa lợi ích xung quanh cơ chế phân khúc thị trường được dự báo sẽ quyết định tốc độ cải tổ trong thời gian tới.

Tại Korea Premium Week tháng trước, Choi Ji-woo, Giám đốc điều hành Khối Thị trường KOSDAQ của KRX, cho biết mục tiêu cuối cùng của cơ chế phân khúc thị trường “không phải là xếp hạng doanh nghiệp”. Theo ông, do cơ chế này ảnh hưởng đến nhiều bên tham gia, KRX đang tiếp tục trao đổi với thị trường để thu thập ý kiến một cách rộng rãi.