Hiệp hội Công nghệ Tiêu dùng Mỹ (CTA) cho rằng kế hoạch đưa toàn bộ hoạt động sản xuất thiết bị công nghệ về Mỹ sẽ đòi hỏi chi phí rất lớn, thiếu tính khả thi về nhân lực và làm tăng mạnh giá thành sản phẩm. Riêng với smartphone, chi phí sản xuất có thể tăng tới 152%.

Theo Ars Technica ngày 7/10 (giờ địa phương), CTA đã phân tích kịch bản “sản xuất hoàn toàn tại Mỹ” đối với 10 nhóm thiết bị phổ biến trong các hộ gia đình Mỹ, gồm màn hình máy tính, laptop, robot hút bụi, loa thông minh, smartphone, smartwatch, TV, máy chơi game console, tai nghe earbuds và tai nghe không dây.

CTA ước tính để chuyển toàn bộ chuỗi cung ứng của các sản phẩm này về Mỹ, doanh nghiệp sẽ phải chi 185-230 tỷ USD vốn đầu tư. Nhu cầu lao động toàn thời gian tăng thêm khoảng 555.000-668.000 người, trong khi nhu cầu điện hàng năm có thể lên 19,1-19,5 tỷ kWh.

Trong số này, smartphone là mặt hàng tạo áp lực lớn nhất. CTA đánh giá đây là sản phẩm có quy mô vượt trội so với phần còn lại và cho biết, nếu tính cả mức thuế quan hiện hành, chi phí sản xuất hoàn toàn tại Mỹ có thể tăng 152%.

Nhiều sản phẩm khác cũng ghi nhận mức tăng đáng kể. Chi phí sản xuất laptop được dự báo tăng 93%, smartwatch tăng 97% và TV tăng 41%, qua đó tạo áp lực đẩy giá bán lẻ đi lên.

CTA cho rằng doanh nghiệp có thể chưa chuyển ngay toàn bộ phần chi phí tăng thêm sang người tiêu dùng. Tuy nhiên, nếu 25-50% chi phí bổ sung được phản ánh vào giá bán, giá tiêu dùng bình quân gia quyền của 10 nhóm sản phẩm trong phân tích có thể tăng 27-55%.

Với các mặt hàng có chu kỳ thay thế tương đối ổn định như smartphone, laptop và TV, người tiêu dùng có thể phải chấp nhận mức giá cao hơn trong mỗi lần nâng cấp thiết bị.

Nhân lực cũng là một rào cản lớn. Theo CTA, nhu cầu bổ sung tối đa 668.000 lao động cao hơn gấp đôi tổng số việc làm hiện có của toàn ngành sản xuất máy tính và thiết bị điện tử tại Mỹ.

Chủ tịch CTA Gary Shapiro cũng đặt dấu hỏi về tính khả thi của mục tiêu mà chính quyền Trump đưa ra, trong đó có việc đưa 50% sản lượng chất bán dẫn về Mỹ ngay trong nhiệm kỳ.

Theo ông Shapiro, kỳ vọng tỷ trọng sản xuất chất bán dẫn tại Mỹ vượt 50% chỉ sau khoảng hai năm là điều không thực tế, cả về hạ tầng vật chất lẫn nguồn lao động. Ông cho rằng ngay cả khi rót một lượng vốn khổng lồ ngay lập tức, mục tiêu này cũng rất khó đạt được.

Nguồn điện là một biến số khác. Việc đưa toàn bộ chuỗi cung ứng thiết bị công nghệ về Mỹ có thể làm nhu cầu điện cho các nhà máy tăng mạnh, trong bối cảnh tiêu thụ điện từ các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo (AI) cũng đang đi lên.

Chính quyền Trump hiện thúc đẩy phát triển chuỗi cung ứng nội địa cho các ngành cốt lõi như chất bán dẫn, robot tiên tiến, công nghệ sinh học và điện hạt nhân, sau khi ban hành sắc lệnh hành pháp “Genesis Mission” vào tháng 12 năm ngoái nhằm tăng năng lực cạnh tranh AI. Dù vậy, CTA cho rằng hạ tầng sản xuất, nguồn nhân lực và khả năng cung ứng điện hiện chưa theo kịp mục tiêu chính sách.

Theo CTA, phương án thực tế hơn là không chuyển toàn bộ chuỗi cung ứng cùng lúc mà triển khai theo từng giai đoạn, bắt đầu từ khâu lắp ráp.

Nếu chỉ đưa công đoạn lắp ráp cuối cùng về Mỹ, thay vì nội địa hóa toàn bộ khâu sản xuất linh kiện, gánh nặng đầu tư của doanh nghiệp có thể giảm xuống còn 16-19 tỷ USD. Dù vậy, chi phí sản xuất smartphone vẫn tăng 67% và laptop tăng 50%. Bù lại, doanh nghiệp có thể hạn chế áp lực chi phí bằng cách tiếp tục mua linh kiện từ các đối tác thương mại, nhà cung cấp và đồng minh đáng tin cậy.

Từ đó, CTA cho rằng cần rà soát lại chính sách thuế quan đối với linh kiện. Theo hiệp hội này, thuế đánh vào linh kiện có thể đẩy chi phí lắp ráp tại Mỹ tăng cao, làm nặng thêm gánh nặng sản xuất và kéo giá các sản phẩm thiết yếu đối với người tiêu dùng đi lên.

Apple được xem là ví dụ tiêu biểu trong cuộc tranh luận về mở rộng sản xuất thiết bị công nghệ tại Mỹ. Tổng thống Trump từng gây sức ép mạnh sau khi Apple tuyên bố mở rộng sản xuất iPhone tại Ấn Độ. Khi đó, giới phân tích Phố Wall dự báo nếu iPhone được sản xuất tại Mỹ, giá bán trung bình có thể tăng từ 1.500 USD lên tối đa 3.500 USD.

Nhiều ý kiến cũng cho rằng việc đưa mạng lưới sản xuất của Apple về Mỹ trong thời gian ngắn là điều gần như bất khả thi. Matthew Moore, cựu kỹ sư sản xuất của Apple, từng nhận định Mỹ gần như không thể bảo đảm đủ nhân lực sản xuất để đáp ứng nhu cầu iPhone toàn cầu.

CTA nhấn mạnh khoảng 80% hội viên của hiệp hội là doanh nghiệp vừa và nhỏ. Khác với các tập đoàn công nghệ lớn, nhóm này không có đủ nguồn lực để thực hiện khoản đầu tư khổng lồ nhằm chuyển toàn bộ chuỗi cung ứng về Mỹ.

Vì vậy, CTA cho rằng thay vì thúc ép đưa sản xuất về Mỹ trên diện rộng, cần áp dụng lộ trình theo từng bước, dựa trên hiệu quả kinh tế và mức độ ổn định chuỗi cung ứng của từng sản phẩm. Với những mặt hàng thiết yếu như smartphone và laptop, do chi phí sản xuất hoàn toàn trong nước quá cao, phương án khả thi hơn là xây dựng năng lực lắp ráp tại Mỹ trước, sau đó mới từng bước mở rộng sang các khâu sản xuất khác.