AI phân tán được đánh giá là một trong những công nghệ có thể tạo giá trị lớn nhất trong bối cảnh các nhà máy ngày càng thiếu lao động. Theo báo cáo do Access Partnership công bố ngày 30/9, riêng lĩnh vực vận hành công nghiệp tự chủ có thể tạo ra hơn 23 tỷ USD giá trị kinh tế mỗi năm vào năm 2035. Tổng giá trị từ ba mảng gồm công nghiệp, chăm sóc và thiết bị xuất khẩu được ước tính vượt 50 tỷ USD mỗi năm.

Access Partnership, công ty tư vấn chính sách công nghệ toàn cầu, cho biết Hàn Quốc đang đối mặt với thách thức kép từ già hóa dân số và tình trạng thiếu hụt lao động mang tính cấu trúc. Báo cáo dự báo đến năm 2050, khoảng 40% dân số nước này sẽ thuộc nhóm cao tuổi.

Áp lực thiếu nhân lực đã xuất hiện rõ tại khu vực sản xuất. Riêng ngành bán dẫn được ước tính sẽ thiếu khoảng 18% nhu cầu nhân sự vào năm 2031.

Trong bối cảnh đó, AI phân tán được xem là hướng đi phù hợp để thay thế một phần các vị trí khó tuyển dụng. Mô hình này phân bổ khối lượng xử lý AI giữa nhiều môi trường tính toán như cloud, edge, on-device và hạ tầng tại chỗ, tùy theo yêu cầu về độ trễ, quyền riêng tư, hiệu quả năng lượng và chi phí.

Theo Access Partnership, khi AI mở rộng từ trung tâm dữ liệu sang “AI vật lý” — tức các hệ thống như robot, ôtô và thiết bị sản xuất có thể tự đánh giá và vận hành trong môi trường thực — khả năng ra quyết định ngay tại chỗ trở nên đặc biệt quan trọng. Với robot công nghiệp hoặc thiết bị liên quan trực tiếp đến an toàn, việc phản ứng theo thời gian thực là điều bắt buộc. Nếu mọi quyết định đều phải chờ phản hồi từ trung tâm dữ liệu tập trung, mô hình này sẽ nhanh chóng bộc lộ giới hạn.

Bên cạnh độ trễ, báo cáo cũng lưu ý rủi ro an ninh mạng gia tăng khi dữ liệu sản xuất phải liên tục đi qua các máy chủ bên ngoài. Vì vậy, việc phân bổ tác vụ đúng nơi được xem là lợi thế cốt lõi của AI phân tán: các bài toán quy mô lớn có thể xử lý trên cloud, trong khi những tác vụ đòi hỏi phản ứng tức thời sẽ được thực hiện ở edge gần hiện trường hoặc ngay trên thiết bị.

Những ứng dụng có khả năng bù đắp thiếu hụt lao động hiện tập trung chủ yếu trong môi trường công nghiệp. Báo cáo nêu các ví dụ như robot công nghiệp và robot xây dựng, robot hình người cho các công việc nguy hiểm, robot kiểm tra tự động và hệ thống bảo trì dự đoán. Theo mô hình này, máy móc sẽ đảm nhận trước các công việc nguy hiểm hoặc khó tuyển người.

Access Partnership cho rằng việc triển khai AI phân tán trên các thiết bị này không chỉ giúp giảm áp lực thiếu lao động mà còn góp phần rút ngắn thời gian dừng máy và giảm tai nạn lao động. Giá trị kinh tế trong báo cáo được tính dựa trên phần doanh thu tăng thêm và chi phí tiết kiệm mà doanh nghiệp có thể đạt được khi triển khai AI.

Tình trạng thiếu nhân lực cũng diễn ra tương tự trong lĩnh vực chăm sóc. Access Partnership xem AI phân tán là một công cụ ứng phó với suy giảm dân số, đặc biệt trong các ứng dụng như hỗ trợ di chuyển, phát hiện té ngã, giám sát an toàn và robot đồng hành. Theo báo cáo, các công nghệ này có thể giúp người cao tuổi sống độc lập hơn, đồng thời giảm thiếu hụt nhân lực và gánh nặng chi phí chăm sóc.

Một lợi thế khác của mô hình này là không cần liên tục gửi dữ liệu sức khỏe hay dữ liệu sinh trắc học lên máy chủ bên ngoài. Báo cáo ước tính riêng mảng robot đồng hành và hỗ trợ có thể tạo ra hơn 5,9 tỷ USD giá trị mỗi năm vào năm 2035.

AI phân tán phục vụ bài toán thiếu hụt lao động cũng được kỳ vọng trở thành lợi thế cho các thiết bị do doanh nghiệp Hàn Quốc xuất khẩu. Báo cáo cho biết Hàn Quốc có độ mở thương mại tương đương khoảng 91% GDP, vì vậy mọi thay đổi về năng lực cạnh tranh xuất khẩu đều có tác động lớn tới toàn bộ nền kinh tế.

Theo Access Partnership, nếu mở rộng năng lực AI on-device và AI phân tán cho smartphone, thiết bị gia dụng thông minh, robot gia đình và dịch vụ, cũng như thiết bị thực tế mở rộng (XR), doanh nghiệp Hàn Quốc có thể gia tăng giá trị gia tăng, mở rộng thị phần toàn cầu và hình thành thêm các nhóm sản phẩm mới.

Giá trị kinh tế của riêng mảng này được ước tính ở mức hơn 21 tỷ USD mỗi năm vào năm 2035. Báo cáo cho rằng nền tảng cho tăng trưởng đến từ các doanh nghiệp sản xuất sản phẩm hoàn chỉnh như Samsung Electronics, LG Electronics, Hyundai Motor, cùng năng lực trong các lĩnh vực foundry, bộ nhớ và bộ xử lý mạng nơ-ron trên thiết bị (NPU).

Tuy vậy, báo cáo cũng chỉ ra một điểm nghẽn lớn là hạ tầng hiện nay có thể không đủ sức đáp ứng nhu cầu tính toán của các thiết bị AI trong tương lai. Theo đánh giá này, cấu trúc vận hành AI hiện vẫn thiên về cloud sẽ khó hỗ trợ quy mô giá trị kinh tế nêu trên. Nếu xu hướng đầu tư trung tâm dữ liệu hiện nay tiếp diễn, đến năm 2030 có thể xuất hiện mức thiếu hụt khoảng 86% năng lực xử lý suy luận AI cần thiết.

Từ đó, Access Partnership đề xuất một số ưu tiên chính sách gồm tăng đầu tư, thúc đẩy hợp tác tiêu chuẩn với các quốc gia chủ chốt, đa dạng hóa nhà cung cấp để giảm phụ thuộc vào một số nhà vận hành nhất định, đồng thời xây dựng bộ tiêu chuẩn an toàn và hiệu năng theo từng ngành.