Nghệ sĩ Simon Weckert, sống tại Berlin, vừa giới thiệu một mẫu “áo ngụy trang số” được thiết kế để camera giám sát dùng trí tuệ nhân tạo (AI) không nhận diện người mặc là con người. Theo Gizmodo ngày 27/09 (giờ địa phương), mẫu áo này sử dụng họa tiết nhằm đánh lừa YOLO, một mô hình phát hiện đối tượng mã nguồn mở.

Trong video do Weckert công bố, hệ thống YOLO vốn thường gán nhãn con người là “PERSON” đã không phản ứng với nhân vật mặc chiếc áo này. Dù có người đứng trước camera, hệ thống vẫn không nhận diện đó là một con người.

Weckert cho biết dự án cũng xuất phát từ thực trạng giám sát tại các không gian công cộng ở Berlin. Theo ông, camera giám sát của chính quyền ghi lại hình ảnh ở nơi công cộng và AI được dùng để phân loại hành vi của người đi bộ thành “bình thường” hoặc “đáng ngờ”. Dù vậy, hiện chưa có xác nhận cho thấy các camera này thực sự sử dụng YOLO.

Theo Weckert, vấn đề nằm ở sự thiếu minh bạch của hệ thống giám sát. Ông nhấn mạnh chiếc áo không phải là công cụ để né tránh sự truy bắt của cảnh sát hay bảo đảm tính ẩn danh. Ông cũng cho rằng không có họa tiết nào có thể vượt qua mọi hệ thống trong mọi tình huống, và thiết kế này không đưa ra tuyên bố như vậy.

Thay vào đó, Weckert nói ý nghĩa của dự án nằm ở việc mặc chiếc áo này ra nơi công cộng. Theo ông, đây là một cách thể hiện rằng không phải ai cũng muốn bị máy móc “đọc” và phân tích. Mẫu áo không phải giải pháp giúp vô hiệu hoàn toàn giám sát AI, mà gần hơn với một dự án phơi bày điểm yếu của các mô hình phát hiện đối tượng cũng như sự mờ đục trong hệ thống giám sát.

Thời gian qua, Weckert theo đuổi nhiều dự án mang tính phản biện đối với xã hội giám sát số. Trước đó, ông từng kéo một xe cút kít chở nhiều smartphone trên đường phố để khiến Google Maps hiển thị tình trạng ùn tắc giả. Chiếc áo hiện được bán với giá khoảng 100.000 won. Weckert cho biết sẽ tiếp tục tung ra thiết kế mới mỗi khi YOLO có phiên bản mới.