Các mô hình trí tuệ nhân tạo của Trung Quốc đang nhanh chóng gia tăng hiện diện trên các nền tảng lớn dành cho nhà phát triển, với tỷ trọng sử dụng của doanh nghiệp đã vượt 50% trong năm 2026. CNBC ngày 26/9 (giờ địa phương) cho biết xu hướng này được thúc đẩy bởi hiệu năng cải thiện rõ rệt cùng mức giá thấp hơn, qua đó giúp các mô hình Trung Quốc được doanh nghiệp toàn cầu chấp nhận nhanh hơn.

Trên OpenRouter, các mô hình Trung Quốc chiếm 57-67% tổng số token được sử dụng trong tuần kết thúc vào ngày 14/9, tăng mạnh so với mức 6-13% hồi tháng 2. Tại Vercel, tỷ trọng này cũng tăng từ 11% vào tháng 1 lên 55% trong tháng 8.

Dù các mô hình hàng đầu của Mỹ vẫn dẫn trước trong phần lớn các bài đánh giá chuẩn, DeepSeek, Z.ai và Alibaba gần đây đã liên tiếp giới thiệu các mô hình mới với hiệu năng cải thiện đáng kể, đặc biệt ở các tác vụ như lập trình.

Peter Walker, phụ trách OpenRouter Insights, cho biết các mô hình mã nguồn mở của Trung Quốc ra mắt trong năm nay đã đạt ngưỡng đủ sức xử lý các tác vụ AI tác nhân phức tạp, nhất là trong lĩnh vực lập trình. Theo ông, các mô hình này cũng tối ưu chi phí hơn đáng kể so với nhiều mô hình do các phòng thí nghiệm AI của Mỹ phát triển.

Giá được xem là yếu tố then chốt thúc đẩy đà phổ biến này. Harpreet Arora, phụ trách hạ tầng agent tại Vercel, cho biết hiệu năng của các mô hình Trung Quốc đã tăng tới mức có thể xử lý nhiều công việc hơn với chi phí thấp hơn. Khi chất lượng đã đáp ứng yêu cầu, chênh lệch về giá trở thành yếu tố quyết định trong lựa chọn của khách hàng. Dù vậy, ông cũng lưu ý rằng với các tác vụ phức tạp hơn, doanh nghiệp vẫn ưu tiên những mô hình tiên tiến nhất của Mỹ.

Sự trỗi dậy của AI Trung Quốc cũng làm gia tăng lo ngại tại Washington. Hai ủy ban của Hạ viện Mỹ hiện điều tra tác động từ việc các mô hình Trung Quốc được sử dụng ngày càng rộng rãi. Mỹ từ lâu đã hạn chế các công ty AI Trung Quốc tiếp cận chip tiên tiến thông qua kiểm soát xuất khẩu. Tuy nhiên, Washington lo ngại các công ty này vẫn có thể truy cập từ xa chip Nvidia thông qua các trung tâm dữ liệu ở nước ngoài hoặc rút ngắn khoảng cách công nghệ bằng kỹ thuật chưng cất mô hình, tức mô phỏng các mô hình hiện có.

Theo OpenRouter, mức tăng sử dụng mạnh nhất gần đây được ghi nhận tại nhóm quốc gia mà công ty xếp vào Global South. Doanh nghiệp tại 82 quốc gia ở Trung và Nam Mỹ, châu Phi và châu Á đã dành 67% lượng token sử dụng cho các mô hình Trung Quốc. Khoảng một nửa lượng token trên OpenRouter hiện đến từ các doanh nghiệp Mỹ. Daniel Rampley, nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm An ninh Mỹ Mới, viết tắt là CNAS, nhận định Đông Nam Á có thể là khu vực chứng kiến mức tăng mạnh trong việc chấp nhận các mô hình AI Trung Quốc, nhờ liên kết kinh tế - văn hóa với Trung Quốc và đà mở rộng của hạ tầng số.