Không quân Mỹ đang cân nhắc phát triển thế hệ máy bay tiếp dầu mới theo hướng không người lái, trong bối cảnh chương trình tiếp dầu không người lái MQ-25 của Hải quân Mỹ đạt tiến triển nhanh.

Theo Defense One và một số hãng tin quốc tế, Trung tướng Daniel Tulley, Tư lệnh Bộ Tư lệnh Không vận Mỹ (AMC), cho biết tại hội nghị Air Space Cyber 2026 rằng phương tiện tiếp dầu trên không trong tương lai “không nhất thiết phải là máy bay có người lái”.

Theo ông Tulley, máy bay tiếp dầu thế hệ mới cần được kết nối mạng và có khả năng tự vệ. Ông cho rằng Không quân Mỹ cần đánh giá liệu phi công có còn là yêu cầu bắt buộc, hay có thể chuyển sang cấu hình tùy chọn người lái, tự hành hoặc kết hợp nhiều phương án.

Hiện Không quân Mỹ vẫn đang tiếp nhận dòng KC-46 Pegasus do Boeing sản xuất. Trong năm nay, lực lượng này đã chi 12 triệu USD để rà soát kế hoạch mua máy bay tiếp dầu mới. Tuy nhiên, trong dự thảo ngân sách năm tài khóa 2027, toàn bộ khoản chi này đã bị cắt bỏ. Thay vào đó, Không quân Mỹ đề xuất 13 triệu USD cho hạng mục “hệ thống tiếp dầu tiên tiến”.

Một trong những yếu tố thúc đẩy thay đổi là MQ-25 Stingray của Boeing dành cho Hải quân Mỹ. Mẫu máy bay này thực hiện chuyến bay đầu tiên vào đầu năm nay và gần đây đã được phê duyệt sản xuất lô đầu tiên quy mô thấp (LRIP). Hải quân Mỹ cũng đặt thêm 3 chiếc, nâng tổng số đơn hàng lên 14 chiếc.

Dù vậy, nhu cầu của Không quân Mỹ được đánh giá khác đáng kể so với Hải quân Mỹ. KC-46 có thể mang khoảng 96 tấn nhiên liệu và bay 11.900 km, trong khi MQ-25 chỉ có tầm hoạt động khoảng 800 km và tải nhiên liệu tối đa 7,5 tấn.

Ông Tulley cho rằng để đáp ứng bán kính tác chiến của Không quân Mỹ, một máy bay tiếp dầu không người lái sẽ phải có kích thước rất lớn. Ông cũng thừa nhận ngành hàng không hiện chưa đạt tới giai đoạn có thể vận hành hoàn toàn tự hành đối với máy bay cỡ lớn.

Tuy nhiên, giới công nghiệp cho rằng khoảng cách công nghệ đang dần thu hẹp. Matthew George, CEO của Merlin Labs - công ty phát triển hệ thống bay tự hành - cho biết doanh nghiệp này dự kiến triển khai công nghệ tự hành trên C-130J, dòng máy bay cùng phân khúc với KC-135 Stratotanker.

Theo ông George, hướng đi khả thi với máy bay tiếp dầu không người lái là triển khai theo từng bước, bắt đầu từ việc đưa chức năng tự hành vào vai trò hỗ trợ trong khi tổ bay vẫn hiện diện trên máy bay.

Ông cho rằng thách thức lớn nhất nằm ở khả năng ra quyết định trong các tình huống khẩn cấp, chẳng hạn lựa chọn đường bay thay thế khi thời tiết xấu. Bên cạnh đó, chứng nhận cũng là một nút thắt quan trọng.

Ông nhấn mạnh rằng nếu không đảm bảo được chứng nhận và an toàn thì “mọi thứ sẽ không có ý nghĩa”. Theo ông, Merlin Labs đang phối hợp chặt chẽ với Không quân Mỹ trong quá trình chứng nhận trong năm nay.

Công nghệ của Merlin Labs hiện đã hoàn tất giai đoạn đánh giá thiết kế quan trọng (CDR). Nếu diễn ra đúng kế hoạch, đây sẽ là trường hợp đầu tiên một hệ thống bay tự hành kiểm soát hoàn toàn một máy bay quân sự Mỹ đang được khai thác thực tế. Thời điểm bay hiện vẫn chưa được công bố.