Qualcomm đã công bố Early Developer Preview của Linux dành cho dòng Snapdragon X2, qua đó mở rộng hệ sinh thái PC cho nền tảng này và tạo thêm lựa chọn cho các nhà phát triển, đối tác xây dựng agentic AI. Hãng cho biết Debian dự kiến được hỗ trợ từ cuối năm nay, trong khi Ubuntu được đặt mục tiêu chứng nhận trong nửa đầu năm 2027.

Thông báo được Qualcomm đưa ra ngày 23/9 theo giờ địa phương tại Snapdragon Summit 2026 ở Maui, Hawaii. Với động thái này, Linux trở thành hệ điều hành thứ ba được hỗ trợ trên Snapdragon X2, sau Windows và hệ điều hành của Google.

Theo Qualcomm, việc bổ sung Linux giúp mở rộng môi trường triển khai Snapdragon trên PC, đáp ứng nhu cầu từ cộng đồng phát triển và các đối tác phần cứng. Hãng cho biết đây là một trong những tính năng được yêu cầu nhiều nhất trong thời gian qua.

Khác với giai đoạn trước chủ yếu tập trung ở cấp độ kernel, Qualcomm lần này hỗ trợ trực tiếp Snapdragon X2 như một nền tảng hoàn chỉnh. Để khai thác các năng lực AI của X2 trên Linux, những driver cho các khối tăng tốc tính toán cần được đưa lên kernel trước.

Hai hạng mục được ưu tiên là Hexagon NPU và Adreno GPU. Trong đó, Hexagon NPU đảm nhiệm suy luận AI trên thiết bị thông qua driver fastRPC. Adreno GPU xử lý đồ họa và tác vụ tính toán bằng bộ driver mã nguồn mở Mesa, gồm Freedreno, Turnip và Rusticl.

Qualcomm cho biết các driver này sẽ được phát triển theo hướng upstream, tức đưa lên mainline Linux để các nhóm duy trì bản phân phối có thể bám theo các bản cập nhật kernel mà không phải tự vá riêng. Theo hãng, các bản vá quản lý ngoài kernel có thể hữu ích trong giai đoạn khởi động ban đầu, nhưng để nhà phát triển sử dụng ổn định qua nhiều phiên bản kernel thì vẫn cần hỗ trợ ở nhánh chính thức.

Phạm vi upstream không chỉ dừng ở NPU và GPU mà còn bao gồm các thiết bị ngoại vi cốt lõi, DSP và các khối phần cứng đa phương tiện.

Ở giai đoạn hiện tại, Early Developer Preview mới giới hạn trên các mẫu laptop dùng Snapdragon X2. Máy tính để bàn, nền tảng Snapdragon X thế hệ trước và các bo mạch phát triển khác hiện chưa nằm trong phạm vi hỗ trợ.

Mức độ hoàn thiện cũng khác nhau tùy theo từng thiết kế của nhà sản xuất và từng sản phẩm dùng X2. Đến nay, Qualcomm cho biết các hạng mục đã được kiểm chứng trên môi trường người dùng dựa trên Debian 13 (Trixie) cùng kernel tùy biến.

Bản preview này chủ yếu hướng tới các nhóm duy trì bản phân phối, lập trình viên đóng góp cho kernel và kỹ sư hỗ trợ phần cứng. Môi trường cài đặt và sử dụng thuận tiện cho người dùng phổ thông sẽ được các bản phân phối cung cấp sau khi quá trình upstream cho kết quả rõ ràng hơn.

Qualcomm cho biết phạm vi hỗ trợ sẽ được mở rộng theo từng giai đoạn. Trong giai đoạn đầu, hãng ưu tiên các thành phần nền tảng như khởi động hệ thống, I/O cốt lõi gồm USB và PCIe, đồ họa và hiển thị, tăng tốc AI qua NPU, cùng các tính năng quản lý điện năng và nhiệt.

Ở giai đoạn tiếp theo, Qualcomm sẽ mở rộng số lượng thiết bị ngoại vi được hỗ trợ và tăng số bản vá được đưa vào kernel, nhằm nâng độ ổn định lên mức đủ cho các tác vụ phát triển thực tế.

Hai bản phân phối đầu tiên trong lộ trình là Debian và Ubuntu. Qualcomm cho biết Debian, nền tảng của nhiều bản phân phối Linux khác, sẽ bắt đầu được hỗ trợ từ cuối năm nay.

Với Ubuntu, hãng đang hợp tác với Canonical và đặt mục tiêu hoàn tất chứng nhận cho dòng X2 trong nửa đầu năm 2027. Ở phía đối tác phần cứng, HP, Asus và Humain dự kiến hỗ trợ Linux trong năm 2027.

Cũng tại sự kiện, Humain giới thiệu mẫu AI PC Horizon Ultra dùng X2 Elite, có khả năng chạy đồng thời phần mềm dựa trên Linux và Windows. Qualcomm cho biết sẽ tiếp tục công việc upstream ngay cả sau tháng 11/2026 để hỗ trợ các đợt cập nhật kernel, quá trình chứng nhận và thương mại hóa từ phía nhà sản xuất.