Việc khoảng 1,1 triệu BTC được đào trong những ngày đầu của mạng lưới Bitcoin có thực sự thuộc về Satoshi Nakamoto hay không đến nay vẫn chưa có lời giải chắc chắn. Các phân tích on-chain mới nhất cho thấy dấu vết của một thực thể đào quy mô lớn trong giai đoạn đầu, nhưng chưa đủ bằng chứng trực tiếp để xác định đó là cha đẻ Bitcoin.

Theo Cointelegraph ngày 22/9, tranh luận này nóng trở lại sau khi 600 BTC được đào từ tháng 3/2010 bất ngờ được chuyển đi vào ngày 5/9, sau nhiều năm không hoạt động. Số BTC này đến từ phần thưởng của 12 khối được tạo trong vòng bốn ngày, và các khóa riêng tương ứng đã được sử dụng lần lượt trong khoảng 30 phút. Tuy nhiên, riêng diễn biến này chưa thể khẳng định số Bitcoin của Satoshi đã dịch chuyển.

Bitquery, công ty nghiên cứu tiền mã hóa, cho biết 10 trong 12 khối nói trên không khớp với mô hình đào sớm thường được gọi là “Patoshi”. Hai khối còn lại chỉ có mức độ trùng khớp yếu và vẫn có thể là ngẫu nhiên. Nhà phân tích Gaurav Agrawal của Bitquery nhận định các giao dịch này cho thấy dấu vết sử dụng phần mềm ví hiện đại, đồng nghĩa các khóa riêng nhiều khả năng đã được chuyển sang một môi trường lưu trữ mới.

Theo Agrawal, điểm cốt lõi nằm ở chỗ blockchain chỉ cho thấy ai đó đang kiểm soát khóa riêng, chứ không xác định được danh tính của người đó. Ông lưu ý khóa riêng có thể được thừa kế, mua bán, đánh cắp hoặc khôi phục từ thiết bị lưu trữ đã qua sử dụng. Vì vậy, việc một lượng Bitcoin “ngủ yên” nhiều năm bất ngờ hoạt động trở lại không đồng nghĩa có thể xác định chủ sở hữu ban đầu.

Ước tính Satoshi có thể nắm khoảng 1,1 triệu BTC bắt nguồn từ nghiên cứu do Sergio Demian Lerner công bố năm 2013. Lerner phát hiện một mẫu hình đặc thù trong các khối đầu tiên của Bitcoin, khác biệt với hoạt động của những thợ đào khác, từ đó suy luận rằng một thực thể duy nhất đã tích lũy khoảng 1,1 triệu BTC. Đến nay, ông vẫn cho rằng phép ước tính này có cơ sở, nhưng nhấn mạnh đây chỉ là bằng chứng gián tiếp do không có chứng minh toán học tuyệt đối hay lời xác nhận trực tiếp.

Bitquery cũng đã rà soát lại 54.316 khối đầu tiên để tái dựng mô hình này. Kết quả cho thấy mức độ trùng khớp 99,2% với danh sách Patoshi từng được công bố, đồng thời không phát hiện ngoại lệ nào khi kiểm tra trình tự thời gian của 5.836 cặp khối liền kề.

Dù vậy, tổng lượng BTC ước tính còn phụ thuộc vào tiêu chí phân loại. Với cách tính nghiêm ngặt nhất, con số này thấp hơn 900.000 BTC; còn theo tiêu chí rộng nhất, lượng nắm giữ có thể lên tới khoảng 1,17 triệu BTC. Các ước tính trước đây trong vùng 1-1,13 triệu BTC đều nằm trong biên độ này.

Agrawal cho rằng nhận định “Satoshi sở hữu 1,1 triệu BTC” cần được tách thành ba lớp vấn đề. Thứ nhất, có khá nhiều bằng chứng cho thấy số Bitcoin này có thể được đào bởi cùng một nguồn. Tuy nhiên, việc nguồn đào đó có phải do Satoshi vận hành hay không vẫn chỉ là suy luận gián tiếp. Thứ hai, việc số BTC này hầu như không dịch chuyển cũng chưa đủ để kết luận rằng Satoshi vẫn còn kiểm soát các khóa riêng tương ứng ở thời điểm hiện tại.

Bitquery cũng đặc biệt chú ý tới một giao dịch diễn ra ngày 17/5/2010, chi tiết chưa từng được đề cập trong các nghiên cứu công khai trước đó. Khi đó, 600 BTC từ phần thưởng đào sớm đã được chuyển đi hai lần, cách nhau khoảng một giờ. Diễn biến này được xem là dấu hiệu cho thấy phần thưởng khối từ đầu năm 2009 và cuối năm 2009 từng được gom về cùng một ví. Theo Agrawal, đây là trường hợp rõ ràng nhất vượt ra ngoài suy luận thống kê, bởi dữ liệu on-chain cho phép kiểm chứng trực tiếp mối liên hệ giữa phần thưởng từ nhiều khối khác nhau.

Ở chiều ngược lại, 600 BTC được chuyển vào ngày 5/9 năm nay lại được phân tích là không thuộc nhóm đào theo mô hình Patoshi. Dữ liệu on-chain mới cũng không đưa ra cơ sở nào để liên hệ trực tiếp số BTC này với phần nắm giữ của Satoshi.

Tóm lại, khả năng một thực thể duy nhất đã đào lượng lớn Bitcoin trong giai đoạn đầu là khá cao. Tuy nhiên, bằng chứng mang tính quyết định để khẳng định thực thể đó chính là Satoshi Nakamoto đến nay vẫn chưa xuất hiện.