Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc đang thúc đẩy một gói cải cách mới nhằm mở rộng nguồn vốn cho lĩnh vực P2P lending, qua đó tạo thêm dư địa cho vay tín chấp đối với nhóm khách hàng có mức tín nhiệm trung bình - thấp và cá nhân kinh doanh. Các biện pháp trọng tâm gồm nâng hạn mức đầu tư liên kết của tổ chức tài chính và mở quyền tiếp cận hạ tầng chấm điểm tín dụng dành cho tiểu thương.

Động thái này được xem là bước hỗ trợ trực tiếp cho mục tiêu lâu nay của ngành P2P lending: mở rộng cho vay tín chấp tới nhóm khách hàng khó tiếp cận vốn trong hệ thống tài chính truyền thống. Trước đây, nhiều nền tảng dù tìm được người vay phù hợp vẫn gặp trở ngại trong việc huy động vốn đầu tư; với thay đổi lần này, khả năng sử dụng thêm dòng tiền từ các tổ chức tài chính được kỳ vọng sẽ cải thiện đáng kể.

Tuy vậy, hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào năng lực thẩm định tín dụng và quản trị chất lượng tài sản của từng doanh nghiệp. Trong bối cảnh cơ cấu cho vay của ngành vẫn chủ yếu dựa vào tài sản bảo đảm và số doanh nghiệp có mô hình chấm điểm tín dụng nội bộ còn ít, việc nới quy định chưa đồng nghĩa ngay với tăng trưởng mạnh của cho vay tín chấp.

Ngày 22/9, Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc đã tổ chức cuộc gặp với ngành P2P lending dưới sự chủ trì của Phó chủ tịch Kwon Dae-young, đồng thời công bố phương án thúc đẩy cung ứng vốn cho nhóm khách hàng tín nhiệm trung bình - thấp. Nội dung chính gồm nới điều kiện cho các doanh nghiệp P2P lending có chất lượng tốt, mở rộng đầu tư liên kết của tổ chức tài chính và xây dựng hạ tầng chấm điểm tín dụng cho cá nhân kinh doanh.

P2P lending là mô hình cho vay ngang hàng, kết nối nhà đầu tư với người vay qua nền tảng trực tuyến. Vai trò cốt lõi của lĩnh vực này là cung cấp tín dụng cho nhóm khách hàng có mức tín nhiệm trung bình - thấp, vốn khó tiếp cận nguồn vốn từ hệ thống tài chính truyền thống, dựa trên công nghệ chấm điểm tín dụng thay thế.

Với các doanh nghiệp P2P lending, ngay cả khi đã có mô hình đánh giá tín dụng nội bộ và tìm được sản phẩm cho vay phù hợp, việc giải ngân vẫn khó diễn ra nếu không huy động được nhà đầu tư. Vì vậy, đầu tư liên kết bằng nguồn vốn từ các tổ chức tài chính đang trở thành kênh quan trọng để mở rộng cho vay tín chấp cá nhân.

Cơ quan quản lý tài chính đã cho phép đầu tư liên kết giữa các ngân hàng tiết kiệm và doanh nghiệp P2P lending dưới dạng dịch vụ tài chính đổi mới từ tháng 7/2024, sau đó tiếp tục mở rộng danh sách đơn vị tham gia. Tính đến cuối tháng 7 năm nay, quy mô đầu tư liên kết của 23 ngân hàng tiết kiệm đã đạt 508 tỷ won.

Dù đã thu hút thêm vốn từ các tổ chức tài chính, cơ cấu kinh doanh của ngành vẫn phụ thuộc lớn vào các khoản vay có tài sản bảo đảm. Cuối năm ngoái, cho vay thế chấp bất động sản và cho vay cầm cố cổ phiếu lần lượt chiếm 40,5% và 33,3%, tổng cộng vượt 70%. Trong 5 năm gần đây, tỷ trọng cho vay tín chấp bình quân chỉ đạt 11,6%.

Để giảm sự phụ thuộc vào các khoản vay có bảo đảm và thúc đẩy cho vay tín chấp, cơ quan quản lý quyết định áp dụng cách tiếp cận chọn lọc thay vì nới quy định đồng loạt. Theo đó, ưu đãi sẽ tập trung vào những doanh nghiệp có thành tích cho vay đối với nhóm khách hàng tín nhiệm trung bình - thấp và có năng lực chấm điểm tín dụng.

Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc sẽ triển khai cơ chế “doanh nghiệp P2P lending xuất sắc trong cho vay nhóm tín nhiệm trung bình - thấp”. Với các đơn vị được lựa chọn, hạn mức đầu tư bằng vốn tự có sẽ được nâng từ 20% lên 40% trên tổng số tiền huy động. Hạn mức đầu tư liên kết của tổ chức tài chính cũng tăng từ 40% lên 50%.

Khi hạn mức đầu tư liên kết được nâng lên, những sản phẩm trước đây cần ít nhất 3 tổ chức tài chính tham gia có thể đạt đủ quy mô huy động chỉ với 2 tổ chức. Điều này giúp giảm áp lực huy động vốn cho các doanh nghiệp P2P lending khi triển khai giải ngân.

Theo dự thảo tiêu chí do cơ quan quản lý đưa ra, doanh nghiệp được xem xét phải có thành tích cho vay tín chấp cá nhân và cá nhân kinh doanh trong 3 năm gần đây; tỷ trọng cho vay đối với nhóm khách hàng tín nhiệm trung bình - thấp từ 60% trở lên hoặc có ít nhất một năm tài chính đạt dư nợ từ 30 tỷ won trở lên. Các tiêu chí khác gồm có mô hình chấm điểm tín dụng thay thế cùng đội ngũ phát triển chuyên trách, lãi suất cho vay tín chấp bình quân không vượt 15%, tỷ lệ quá hạn dưới 5% và vốn chủ sở hữu từ 1 tỷ won trở lên.

Theo cơ quan quản lý, trong số 47 doanh nghiệp P2P lending hiện nay, chỉ 7 đơn vị sở hữu mô hình chấm điểm tín dụng cá nhân nội bộ, tương đương 15%. Vì vậy, để việc nới quy định thực sự chuyển thành tăng trưởng cho vay, nâng năng lực đánh giá tín dụng của từng doanh nghiệp sẽ là yếu tố then chốt.

Hạn mức đầu tư tối đa của nhà đầu tư phổ thông trên toàn ngành cũng sẽ được nâng từ 40 triệu won lên 50 triệu won. Cơ quan quản lý dự kiến cho phép phân bổ các khoản đầu tư nhỏ vào các khoản vay tín chấp cá nhân và cá nhân kinh doanh, qua đó cải thiện điều kiện cung ứng vốn cho nhà đầu tư cá nhân.

Một mảng khác được ngành P2P lending đánh giá có nhiều dư địa tăng trưởng là cho vay tín chấp đối với cá nhân kinh doanh. Trước đây, phần lớn doanh nghiệp trong ngành chủ yếu phát triển mô hình chấm điểm tín dụng phục vụ khách hàng cá nhân.

Tính đến cuối năm ngoái, tỷ trọng cá nhân kinh doanh trong tổng dư nợ cho vay liên kết chỉ ở mức 2,9%. Số doanh nghiệp đang triển khai cho vay tín chấp cá nhân kinh doanh và số doanh nghiệp có mô hình chấm điểm riêng cho nhóm này đều chỉ dừng ở 5 đơn vị.

Để mở rộng cho vay đối với cá nhân kinh doanh, thị trường cần một nền tảng đánh giá khả năng trả nợ phản ánh được các thông tin liên quan đến hoạt động kinh doanh như doanh thu, ngành nghề và khu vực kinh doanh, tách biệt với mô hình chấm điểm tín dụng cá nhân truyền thống.

Nhằm tháo gỡ điểm nghẽn này, cơ quan quản lý đang thúc đẩy kết nối hệ thống để các doanh nghiệp P2P lending có thể sử dụng mô hình chấm điểm tín dụng chuyên biệt cho tiểu thương, gọi tắt là SCB.

SCB là mô hình chấm điểm tín dụng kết hợp xếp hạng tăng trưởng dựa trên các dữ liệu phi tài chính như doanh thu, ngành nghề và khu vực kinh doanh của tiểu thương với điểm tín dụng hiện hữu. Mô hình này bắt đầu vận hành thử từ cuối tháng 8 năm nay. Cơ quan quản lý cho biết sẽ ưu tiên kết nối hệ thống với các doanh nghiệp P2P lending quy mô lớn trước, sau đó mở rộng theo từng giai đoạn.

Khi có thể khai thác hạ tầng đánh giá tín dụng bên ngoài, ngay cả những doanh nghiệp chưa có mô hình riêng cho cá nhân kinh doanh cũng sẽ có thêm công cụ để thẩm định rủi ro tín dụng của chủ hộ kinh doanh.

Phạm vi đầu tư liên kết của tổ chức tài chính cũng sẽ được mở rộng từ cho vay tín chấp cá nhân sang cho vay tín chấp đối với cá nhân kinh doanh. Bên cạnh các ngân hàng tiết kiệm, cơ quan quản lý dự kiến tăng thêm sự tham gia của khu vực tài chính hợp tác.

Điều này đồng nghĩa hai điều kiện then chốt cho việc mở rộng cho vay cá nhân kinh doanh - nền tảng chấm điểm tín dụng và nguồn vốn huy động - đang được thiết lập song song. Dù vậy, quy mô mở rộng thực tế vẫn sẽ phụ thuộc vào mức độ tận dụng hạ tầng mới của các doanh nghiệp P2P lending và khả năng thu hút vốn từ các tổ chức tài chính.

Song song với việc mở rộng cho vay, cơ quan quản lý cũng nhấn mạnh yêu cầu tăng cường bảo vệ nhà đầu tư. Việc đẩy mạnh cho vay tín chấp đối với nhóm khách hàng tín nhiệm trung bình - thấp và cá nhân kinh doanh có thể mở ra động lực tăng trưởng mới cho ngành, nhưng đồng thời cũng làm nổi bật bài toán quản trị chất lượng tài sản và củng cố niềm tin thị trường.

P2P lending vận hành theo cơ chế sử dụng vốn do nhà đầu tư cung cấp để giải ngân cho người vay. Khi phát sinh nợ quá hạn hoặc nợ xấu, rủi ro có thể chuyển thành thiệt hại trực tiếp cho nhà đầu tư. Vì vậy, khi quy mô cho vay mở rộng, vai trò của chấm điểm tín dụng và quản trị sau giải ngân sẽ càng quan trọng.

Trong gói cải cách lần này, cơ quan quản lý cũng đưa vào các biện pháp như kiểm chứng bên ngoài đối với thông tin quản trị trọng yếu, công bố bổ sung tỷ lệ tổn thất và hoàn thiện hệ thống quản lý nợ xấu.

Hiện các doanh nghiệp P2P lending phải chịu kiểm toán bên ngoài đối với tình hình tài chính hằng năm. Tuy nhiên, các khoản cho vay liên kết không được phản ánh trên báo cáo tài chính nên nằm ngoài phạm vi kiểm toán. Trong thời gian tới, cơ quan quản lý dự kiến áp dụng cơ chế kiểm chứng bên ngoài đối với những thông tin quản trị trọng yếu như tình hình cho vay liên kết và hoạt động bán nợ xấu, đồng thời công bố thêm tỷ lệ tổn thất bên cạnh tỷ lệ quá hạn hiện hành.

Mục tiêu là mở rộng lượng thông tin để nhà đầu tư có thể đánh giá rõ hơn năng lực thẩm định và quản trị sau giải ngân của từng doanh nghiệp, qua đó tăng cường bảo vệ nhà đầu tư và cải thiện độ tin cậy của toàn ngành. Cùng với đó, thủ tục đóng cửa và xử lý đối với các doanh nghiệp P2P lending yếu kém cũng sẽ được hoàn thiện để bảo vệ nhà đầu tư ngay cả sau khi doanh nghiệp ngừng hoạt động.

Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc cho biết sẽ tiếp nhận hồ sơ và tiến hành thẩm định trong quý I năm sau để triển khai cơ chế doanh nghiệp P2P lending xuất sắc, đồng thời mở rộng đầu tư liên kết của tổ chức tài chính dưới dạng dịch vụ tài chính đổi mới. Việc nâng hạn mức đầu tư của nhà đầu tư phổ thông và kết nối hạ tầng chấm điểm tín dụng cho cá nhân kinh doanh được đặt mục tiêu hoàn tất vào tháng 3 năm sau.

Khi gói cải cách có hiệu lực, ngành P2P lending kỳ vọng sẽ mở rộng khả năng cung ứng vốn cho nhóm khách hàng tín nhiệm trung bình - thấp, đồng thời tạo nền tảng để đẩy mạnh cho vay đối với cá nhân kinh doanh.

Một đại diện trong ngành P2P lending cho biết họ “hoan nghênh đợt cải cách lần này” và sẽ “tập trung hơn nữa vào vai trò cốt lõi là cung ứng vốn ổn định cho nhóm khách hàng tín nhiệm trung bình - thấp”.