KOSDAQ vừa ghi nhận tháng 8 tăng mạnh nhất kể từ khi đi vào hoạt động, nhưng đà đi lên của thị trường đang đứng trước phép thử mới trong tháng 9. Hai yếu tố được giới đầu tư theo dõi sát là kế hoạch phân tầng thị trường nhằm hút vốn tổ chức vẫn chậm triển khai, trong khi tiêu chuẩn hủy niêm yết bị siết chặt hơn.

Kết phiên 2/9, chỉ số KOSDAQ giảm 17,27 điểm, tương đương 2,10%, xuống 803,98 điểm. Tuy vậy, theo Sàn giao dịch chứng khoán Hàn Quốc (KRX), chỉ số này đã tăng từ 719,76 điểm ngày 31/7 lên 834,29 điểm ngày 31/8, tương ứng mức tăng 15,91% trong tháng 8.

Đây là mức tăng theo tháng 8 cao nhất kể từ khi KOSDAQ mở cửa năm 1996. Dù vậy, giá trị giao dịch bình quân mỗi ngày chỉ đạt 5.958,1 tỷ won, bằng 38,3% so với tháng 5, thời điểm ghi nhận 15.570 tỷ won, và là mức thấp nhất từ đầu năm.

Trong bối cảnh thanh khoản suy yếu, thị trường đang chờ xem liệu các chính sách hỗ trợ KOSDAQ của chính phủ có đủ sức cải thiện dòng tiền hay không. Trong “Kế hoạch cải thiện thể chất thị trường vốn” công bố hồi tháng 3, nhà chức trách đưa ra định hướng phân tầng KOSDAQ theo cơ chế thăng/hạ hạng, đồng thời phát triển chỉ số và quỹ hoán đổi danh mục (ETF) dựa trên nhóm doanh nghiệp chất lượng.

Khi kế hoạch được công bố, phân khúc cao nhất tạm được gọi là “Premium”. Sau đó, trong quá trình thảo luận, phương án phân loại doanh nghiệp niêm yết trên KOSDAQ thành ba nhóm gồm “Select” dành cho doanh nghiệp tiêu biểu và có chất lượng cao, “Standard” dành cho nhóm tăng trưởng phổ thông, và “nhóm quản lý” gồm cả các doanh nghiệp có nguy cơ bị hủy niêm yết đã được đưa ra.

Theo định hướng này, ngoài vốn hóa và kết quả kinh doanh, cơ quan quản lý sẽ định kỳ đánh giá cả năng lực cạnh tranh định tính để quyết định việc thăng hoặc hạ hạng doanh nghiệp. Các mã thuộc phân khúc cao hơn sẽ là cơ sở để xây dựng chỉ số và ETF riêng, qua đó thu hút thêm vốn từ nhà đầu tư tổ chức.

Nếu cơ chế này vận hành ổn định, thị trường có thể hình thành thêm các sản phẩm đầu tư tập trung vào doanh nghiệp KOSDAQ chất lượng, đồng thời mở rộng nền tảng cung - cầu từ khối tổ chức. KOSDAQ cũng được kỳ vọng giảm bớt hình ảnh là thị trường biến động mạnh và phụ thuộc lớn vào nhà đầu tư cá nhân. Với doanh nghiệp, việc được xếp vào hoặc duy trì vị thế ở phân khúc cao hơn có thể tạo thêm động lực cải thiện kết quả kinh doanh và quản trị.

Tuy nhiên, tiêu chí đánh giá cũng như chênh lệch dòng tiền giữa các phân khúc đang là vấn đề gây tranh luận. Giới startup lo ngại rằng nếu hệ thống mới ưu tiên vốn hóa và các chỉ tiêu tài chính như doanh thu hay lợi nhuận hoạt động, những doanh nghiệp công nghệ sinh học và AI có chu kỳ R&D dài sẽ gặp bất lợi.

Một số ý kiến khác cho rằng nếu dòng tiền đổ dồn vào phân khúc cao và các ETF bám theo nhóm này, giá cổ phiếu cũng như khả năng huy động vốn của doanh nghiệp thuộc nhóm Standard và nhóm quản lý có thể suy giảm.

Những phản ứng này đã khiến tiến độ cải tổ bị lùi lại. KRX trước đó dự kiến công bố định hướng cải tổ tại sự kiện kỷ niệm 30 năm KOSDAQ vào ngày 1/7, nhưng kế hoạch đã được hoãn để tiếp tục lấy ý kiến từ thị trường. Sau đó, phương án tổ chức điều trần trong tháng 8 và công bố chi tiết vào giai đoạn tháng 9-10 từng được nhắc đến, song đến cuối tháng 8, buổi điều trần vẫn chưa diễn ra.

KRX hiện được cho là đang cân nhắc trình bày định hướng triển khai tại sự kiện “KOSDAQ Day” diễn ra ngày 6-7/10. Tuy nhiên, thời điểm công bố chính thức cũng như bộ tiêu chí chi tiết đến nay vẫn chưa được chốt.

Bên cạnh kế hoạch phân tầng, việc siết tiêu chuẩn hủy niêm yết cũng là một biến số khác đối với KOSDAQ. Từ ngày 1/7, quy định mới bắt đầu có hiệu lực. Theo đó, cổ phiếu sẽ bị đưa vào diện cảnh báo nếu giá duy trì dưới 1.000 won trong 30 phiên liên tiếp, hoặc vốn hóa duy trì dưới 30 tỷ won đối với KOSPI và dưới 20 tỷ won đối với KOSDAQ trong 30 phiên liên tiếp.

Sau khi bị đưa vào diện cảnh báo, nếu trong 90 phiên giao dịch tiếp theo, doanh nghiệp không thể duy trì mức giá hoặc vốn hóa vượt ngưỡng quy định trong 45 phiên liên tiếp, mã đó sẽ bị hủy niêm yết.

Tính đến ngày 14/8, đã có 39 mã bị đưa vào diện cảnh báo do thuộc nhóm “cổ phiếu đồng xu” hoặc không đáp ứng yêu cầu vốn hóa tối thiểu. Trong giai đoạn 10-15/8, thêm 8 mã nữa được công bố có nguy cơ bị đưa vào diện cảnh báo.

Theo quy định hiện hành, những trường hợp hủy niêm yết đầu tiên có thể xuất hiện sớm nhất từ ngày 21/10. Từ ngày 1/1/2027, ngưỡng vốn hóa cũng sẽ tiếp tục được nâng lên 50 tỷ won với KOSPI và 30 tỷ won với KOSDAQ.

Để tránh rủi ro bị hủy niêm yết, nhiều doanh nghiệp đã chọn phương án gộp cổ phiếu và giảm vốn. Theo giới tài chính, từ ngày 12/2, thời điểm công bố phương án cải cách hủy niêm yết, đến ngày 12/8, thời điểm xuất hiện trường hợp đầu tiên bị đưa vào diện cảnh báo, thị trường chứng khoán Hàn Quốc ghi nhận 276 trường hợp thực hiện hoặc xúc tiến gộp cổ phiếu.

Trong số này, riêng KOSDAQ chiếm 219 trường hợp. Tuy nhiên, gộp cổ phiếu chỉ làm thay đổi số lượng cổ phiếu và mệnh giá, chứ không làm tăng vốn hóa hay giá trị doanh nghiệp, nên khó có thể xem là giải pháp căn cơ.

Cũng có ý kiến chỉ trích rằng nếu chỉ dựa vào giá cổ phiếu hoặc vốn hóa để quyết định hủy niêm yết, ngay cả doanh nghiệp vẫn có lãi cũng có thể trở thành đối tượng bị loại khỏi thị trường. Ngày 24 tháng trước, tại phiên họp Ủy ban Quốc vụ, Chủ tịch Ủy ban Dịch vụ Tài chính Hàn Quốc Lee Eok-won cho biết cơ quan này sẽ xem xét “những phần cần tinh chỉnh”, nhưng đồng thời nhấn mạnh việc thay đổi toàn diện là không dễ nếu xét tới độ tin cậy của chính sách.

Xét tổng thể, để KOSDAQ duy trì đà tăng, thị trường không chỉ cần cơ chế hút vốn tổ chức vào nhóm doanh nghiệp chất lượng, mà còn cần bộ tiêu chí đủ linh hoạt để các doanh nghiệp tăng trưởng không bị bất lợi chỉ vì kết quả ngắn hạn hoặc biến động giá cổ phiếu.

Nói cách khác, mục tiêu sàng lọc và loại bỏ doanh nghiệp yếu kém cần được giữ vững, nhưng đi kèm với đó phải là cơ chế bổ sung để phân biệt rõ đặc thù tăng trưởng và điều kiện tài chính của các doanh nghiệp tập trung cho R&D.

Một lãnh đạo trong ngành tài chính - đầu tư nhận định KOSDAQ, khác với KOSPI, không nên chỉ được nhìn như một thị trường đầu tư đơn thuần, mà cần được tiếp cận như một nền tảng nuôi dưỡng các ngành công nghiệp tương lai.