Đầu tư AI của doanh nghiệp Mỹ được dự báo sẽ tiếp tục tăng mạnh trong vài năm tới, qua đó nới rộng khoảng cách với châu Âu. Theo Oxford Economics, chi tiêu cho phần cứng và hạ tầng AI của doanh nghiệp Mỹ có thể tăng 40% vào cuối năm 2027 so với năm 2021, trong khi mức tăng của Eurozone chỉ là 12%.

Ngày 24/8 (giờ địa phương), Cryptopolitan dẫn dự báo của Oxford Economics cho biết mức chi thực tế của doanh nghiệp Mỹ cho phần cứng và hạ tầng AI mới sẽ tăng đáng kể trong giai đoạn đến cuối năm 2027.

Trong cùng kỳ, chi tiêu AI của doanh nghiệp tại Eurozone được dự báo chỉ tăng 12%. Diễn biến này cho thấy xu hướng hình thành sau đại dịch Covid-19 vẫn tiếp diễn, khi doanh nghiệp Mỹ đẩy mạnh rót vốn vào AI với tốc độ cao hơn nhiều so với châu Âu. Ở mảng đầu tư vào AI tạo sinh, Mỹ cũng đang dẫn trước rõ rệt so với Trung Quốc và châu Âu. Báo cáo Stanford AI Index cho biết đầu tư AI tư nhân của Mỹ hiện cao gấp 23 lần Trung Quốc.

Dù vậy, khoảng cách thực tế giữa Mỹ và Trung Quốc có thể không lớn như những gì số liệu về vốn tư nhân phản ánh. Trung Quốc được ước tính đã hỗ trợ khoảng 184 tỷ USD cho ngành AI trong nước trong 23 năm qua. Điều này cho thấy Mỹ áp đảo về dòng vốn tư nhân, nhưng nếu tính thêm hỗ trợ từ chính phủ, cục diện cạnh tranh sẽ phức tạp hơn.

Quy mô đầu tư AI trên toàn cầu cũng tăng rất nhanh. Tổng vốn đầu tư vào AI, bao gồm M&A, IPO, đầu tư thiểu số và vốn tư nhân, đã tăng khoảng 40 lần kể từ năm 2013. Riêng năm 2025, đầu tư AI toàn cầu tăng 129,9% so với một năm trước, lên 581,69 tỷ USD. Trong đó, vốn tư nhân chiếm tỷ trọng lớn nhất với 344,66 tỷ USD, tăng 127,5% so với năm 2024.

Đà mở rộng đầu tư của Mỹ còn gắn với kế hoạch chi tiêu quy mô lớn từ nhóm Big Tech. Google, Meta, Microsoft và Amazon được cho là có thể đầu tư hơn 725 tỷ USD vào hạ tầng AI chỉ trong năm 2026.

Ở chiều ngược lại, các cơ quan giám sát lớn như Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) cảnh báo thị trường có thể đối mặt với một đợt điều chỉnh mạnh nếu lợi nhuận từ AI không đạt kỳ vọng. Theo cơ quan này, khi tâm lý hưng phấn đầu tư tại Mỹ gắn chặt với đà tăng chi tiêu cho AI, rủi ro có thể bộc lộ nhanh nếu doanh nghiệp không sớm tạo ra lợi nhuận tương xứng.

Ngay trong nội bộ châu Âu, một số ý kiến cho rằng khoảng cách hiện nay chưa phải là bất biến. Carsten Junius, kinh tế trưởng tại Bank J. Safra Sarasin, nhận định quy mô đầu tư AI của Mỹ khó có thể duy trì mãi ở mức hiện tại. Tuy nhiên, ông cũng lưu ý rằng nếu châu Âu không thu hẹp được khoảng cách về công nghệ tiên tiến, mức sống của người dân khu vực này có thể tiếp tục thấp hơn Mỹ.

Ngoài năng lực tài chính, chênh lệch đầu tư còn xuất phát từ khác biệt về cấu trúc thị trường. Mỹ có hệ sinh thái doanh nghiệp công nghệ quy mô lớn dày hơn, đồng thời sở hữu mạng lưới quỹ đầu tư mạo hiểm và nhà đầu tư tư nhân rộng hơn. Các tập đoàn công nghệ lớn cũng nắm trong tay dòng tiền dồi dào để tái đầu tư vào trung tâm dữ liệu, chip tiên tiến và hạ tầng AI.

Trong khi đó, thị trường công nghệ châu Âu phân tán hơn và tương đối thiếu các doanh nghiệp có quy mô tương đương những công ty AI hàng đầu của Mỹ. Khi chi phí xây dựng và triển khai hệ thống AI ngày càng tăng, những khác biệt này có thể tạo ra tác động lớn hơn.

Môi trường pháp lý cũng là một biến số quan trọng. Liên minh châu Âu đã ban hành Đạo luật AI vào năm 2024 nhằm ứng phó với các rủi ro như lan truyền thông tin sai lệch do AI tạo ra. Tuy nhiên, tranh luận xung quanh bộ quy định này vẫn tiếp diễn, với lo ngại rằng các yêu cầu quá chặt chẽ có thể cản trở đổi mới. Trong bối cảnh quy mô đầu tư đã chậm hơn Mỹ, gánh nặng tuân thủ gia tăng có thể khiến doanh nghiệp châu Âu phản ứng chậm hơn với làn sóng AI.

Song song với đà tăng đầu tư, mức độ ứng dụng AI trong vận hành doanh nghiệp cũng đang mở rộng nhanh. Khảo sát năm 2025 cho thấy 88% doanh nghiệp được hỏi đã triển khai AI, còn 70% tổ chức đã sử dụng AI tạo sinh trong ít nhất một mảng kinh doanh. AI agent vẫn ở giai đoạn đầu, nhưng AI tạo sinh đang được áp dụng nhanh trong các hoạt động dịch vụ thường ngày và môi trường làm việc.

Ở phía người tiêu dùng, giá trị cảm nhận từ AI cũng tăng lên rõ rệt. Giá trị thực mà AI tạo sinh mang lại cho người dùng phổ thông đã tăng 54% so với cùng kỳ. Đầu năm 2026, lợi ích hằng năm dành cho người tiêu dùng Mỹ đạt 172 tỷ USD, tăng từ 112 tỷ USD của một năm trước.

Ngay cả trong trường hợp phần mềm miễn phí hoặc gần như miễn phí, mức độ hữu ích theo giá trị trung vị mà người dùng cảm nhận được cũng đã tăng gấp ba lần. Trong bối cảnh đó, AI đang vượt khỏi giai đoạn thử nghiệm để trở thành năng lực cạnh tranh cốt lõi trong vận hành doanh nghiệp. Khi các công ty đầu tư sớm giành lợi thế về năng suất, tự động hóa và khả năng tiếp cận các công cụ AI cao cấp, khoảng cách kinh tế giữa Mỹ và châu Âu được dự báo sẽ còn tiếp tục nới rộng.