Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ kỳ hạn 30 năm đã vượt mốc 5,3% lần đầu kể từ năm 2007, qua đó gia tăng áp lực lên Bitcoin trong bối cảnh chi phí vốn dài hạn leo thang và tín dụng trên thị trường tiền số tiếp tục thu hẹp.

Theo CryptoSlate ngày 18/8 (giờ địa phương), Galaxy Digital cùng ngày công bố báo cáo cho biết quy mô tín dụng thế chấp bằng tài sản số đã giảm 22,53 tỷ USD so với đỉnh. Dù vậy, trong phiên giao dịch, Bitcoin vẫn tăng lên vùng 64.600 USD.

Diễn biến này đi ngược kỳ vọng của thị trường, khi các chỉ số kinh tế kém tích cực làm suy giảm khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất trong tháng 9. Thông thường, rủi ro tăng trưởng chậm lại sẽ kéo lợi suất dài hạn đi xuống. Tuy nhiên, lợi suất trái phiếu 30 năm đã lên 5,2954% và có lúc chạm 5,314% trong phiên.

Thị trường hiện cho rằng áp lực tài khóa của Mỹ, cùng làn sóng phát hành trái phiếu doanh nghiệp để tài trợ cho đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI), là hai yếu tố chính đẩy lợi suất dài hạn đi lên. Lợi suất thực kỳ hạn 30 năm duy trì quanh 3% - mức cao nhất trong 18 năm - cho thấy nhu cầu vốn dài hạn đang tăng mạnh khi cả chính phủ lẫn doanh nghiệp AI đồng loạt gia tăng vay nợ.

Riêng trong năm nay, tổng giá trị trái phiếu doanh nghiệp do Alphabet, Amazon và Meta phát hành đạt khoảng 220 tỷ USD, cao hơn gấp đôi mức 108 tỷ USD của cả năm 2025.

Môi trường này tạo thêm bất lợi cho Bitcoin. Nhà đầu tư hiện có thể nhận lợi suất thực từ trái phiếu Kho bạc Mỹ, trong khi Bitcoin không tạo ra thu nhập trong thời gian nắm giữ. Khi lợi suất dài hạn duy trì ở mức cao, khả năng cạnh tranh của Bitcoin trong việc hút dòng vốn đầu tư dài hạn càng suy yếu.

Ở chiều tín dụng, quy mô cho vay thế chấp trên thị trường tiền số đã giảm đáng kể so với giai đoạn đỉnh. Galaxy Digital cho biết dư nợ tín dụng thế chấp bằng tài sản số trong quý II/2026 còn 56,16 tỷ USD, giảm 11,33 tỷ USD so với quý trước và thấp hơn 22,53 tỷ USD so với mức đỉnh 78,69 tỷ USD của quý III/2025.

Nhu cầu vay trên các ứng dụng tài chính phi tập trung (DeFi) cũng giảm hơn 53%, từ 47,13 tỷ USD vào tháng 9 năm ngoái xuống còn 21,94 tỷ USD tính đến ngày 21/7. Tổng dư nợ liên quan đến tiền số đã giảm ba quý liên tiếp.

Tuy nhiên, đợt thu hẹp hiện tại khác với giai đoạn năm 2022. Khi đó, tín dụng thế chấp bằng tiền số lao dốc hơn 55% chỉ trong một quý, sau đó tiếp tục giảm thêm 9% và 29% trong hai quý kế tiếp. Trong ba quý giảm gần đây, mức giảm lần lượt khoảng 10%, 5% và 17%, cho thấy quá trình giảm đòn bẩy diễn ra từ từ hơn. Galaxy Digital đánh giá đây là một quá trình hạ rủi ro theo hướng dần dần.

Trái lại, quy mô vị thế trên thị trường phái sinh đang tăng trở lại. Tổng giá trị hợp đồng tương lai mở (open interest) vào cuối quý II ở mức 103,2 tỷ USD, sau đó tăng lên khoảng 114 tỷ USD vào cuối tháng 7, tương đương tăng gần 11 tỷ USD chỉ trong một tháng.

Riêng open interest của hợp đồng tương lai Bitcoin từng giảm xuống quanh 45 tỷ USD trong quý, trước khi phục hồi lên khoảng 48 tỷ USD. Galaxy Digital lưu ý open interest không đồng nghĩa hoàn toàn với đòn bẩy, do một phần vị thế có thể được dùng để phòng hộ cho lượng tài sản nắm giữ trên thị trường giao ngay. Dù vậy, tổ chức này cho rằng cấu trúc thị trường rõ ràng đang thay đổi.

Theo báo cáo, điểm mấu chốt cần theo dõi là nguyên nhân dẫn tới một đợt suy yếu mới của Bitcoin. Nếu giá Bitcoin giảm trong khi tín dụng thế chấp vẫn chỉ co lại theo nhịp hiện nay, áp lực bán nhiều khả năng đến từ các yếu tố vĩ mô như lợi suất thực cao, nguồn cung trái phiếu Kho bạc Mỹ lớn và lượng trái phiếu doanh nghiệp phát hành tăng mạnh.

Ngược lại, nếu tín dụng thế chấp thu hẹp đột ngột và open interest của hợp đồng tương lai giảm sâu, kịch bản đó sẽ gần với chuỗi thanh lý tín dụng từng xảy ra trong các chu kỳ trước.

Báo cáo cũng đưa ra kịch bản tích cực. Nếu lợi suất trái phiếu 30 năm lùi xuống dưới 5,1% hoặc lợi suất thực hạ nhiệt khỏi vùng đỉnh hiện tại, Bitcoin có thể quay lại kiểm định vùng 67.000-72.000 USD. Kịch bản này dựa trên giả định open interest của hợp đồng tương lai nhìn chung vẫn ổn định và tín dụng thế chấp không tăng nóng trở lại.

Ở chiều ngược lại, nếu lợi suất 30 năm tiếp tục tăng lên vùng 5,4-5,7% và lợi suất thực vẫn duy trì ở mức cao, Bitcoin có thể rơi xuống dưới 60.000 USD và lùi về vùng 52.000-58.000 USD. Trong trường hợp đó, ngay cả khi open interest giảm mạnh và số vụ thanh lý gia tăng, nếu tín dụng thế chấp vẫn co hẹp theo nhịp hiện tại thì đây vẫn có thể được xem là một đợt điều chỉnh do yếu tố vĩ mô chi phối, thay vì kịch bản sụp đổ của các bên cho vay như năm 2022.

Tựu trung, giai đoạn hiện nay là phép thử đối với khả năng trụ vững của Bitcoin trong môi trường lãi suất dài hạn ở mức cao. Khi tín dụng crypto đã thu hẹp khoảng 22,53 tỷ USD so với đỉnh, biến số còn lại là liệu áp lực lãi suất trên thị trường trái phiếu có tiếp tục tăng, hay đòn bẩy nội tại của thị trường tiền số sẽ lại biến động mạnh.