Bitcoin đã tăng khoảng 87 lần trong 10 năm qua, vượt xa hiệu quả đầu tư của các quỹ chủ động cổ phiếu vốn hóa lớn tại Mỹ. Dữ liệu thị trường cũng cho thấy phần lớn các quỹ chủ động trong nhóm này không thể vượt chuẩn tham chiếu, qua đó củng cố quan điểm rằng phân bổ tài sản có thể quan trọng không kém việc chọn cổ phiếu.

Theo CryptoSlate ngày 18/8 (giờ địa phương), số liệu của Morningstar cho thấy tính đến ngày 30/6 năm nay, chỉ 13% quỹ chủ động cổ phiếu vốn hóa lớn tại Mỹ vượt được chuẩn tham chiếu trong 10 năm gần nhất. Nói cách khác, 87% quỹ có hiệu suất kém hơn các quỹ thụ động bám chỉ số.

Khoảng cách lợi nhuận giữa Bitcoin và nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn của Mỹ còn rõ nét hơn. Giá Bitcoin tăng từ 673,34 USD vào ngày 30/6/2016 lên 58.558,86 USD vào ngày 30/6/2026, tương đương mức sinh lời khoảng 8.597%. Tỷ suất sinh lời kép bình quân năm đạt khoảng 56,3%.

Trong cùng giai đoạn, State Street cho biết SPY ghi nhận mức sinh lời bình quân năm trong 10 năm là 15,35%. Với giả định tái đầu tư cổ tức, khoản đầu tư 10.000 USD vào SPY sẽ tăng lên khoảng 41.704 USD, trong khi cùng số tiền đầu tư vào Bitcoin sẽ đạt khoảng 869.677 USD. Tính theo giá trị khoản đầu tư vào cuối kỳ, Bitcoin cao gấp khoảng 20,9 lần SPY.

Điểm đáng chú ý không chỉ nằm ở chênh lệch lợi nhuận giữa các loại tài sản. ETF Bitcoin giao ngay tại Mỹ chỉ mới được niêm yết từ năm 2024. Trước đó, các quỹ chủ động vốn hóa lớn về cơ bản chỉ có thể chọn cổ phiếu trong thị trường để tìm cách vượt chỉ số. Điều này cho thấy yếu tố quyết định hiệu quả đầu tư dài hạn không chỉ là chọn đúng cổ phiếu, mà còn là chọn đúng loại tài sản.

Nếu chỉ xét 12 tháng gần nhất, hiệu quả của các quỹ chủ động có cải thiện phần nào. Tỷ lệ quỹ chủ động cổ phiếu vốn hóa lớn tại Mỹ vượt chuẩn tham chiếu tăng lên 27%. Đà tăng lan sang nhóm cổ phiếu liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), cùng với mức độ phân hóa cao giữa các cổ phiếu trong môi trường lãi suất cao, được xem là tạo thêm dư địa cho quản lý chủ động.

Tuy nhiên, xu hướng dòng tiền tiếp tục tập trung vào nhóm siêu vốn hóa trên thị trường chứng khoán Mỹ vẫn là trở ngại lớn đối với các quỹ chủ động. Theo Dow Jones Market Data, tỷ trọng của 10 cổ phiếu lớn nhất trong S&P 500 đã vượt 40%, mức cao nhất kể từ thập niên 1960.

Với S&P 500 tính theo vốn hóa, những cổ phiếu tăng mạnh sẽ chiếm tỷ trọng ngày càng lớn trong chỉ số. Vì vậy, các quỹ chủ động nếu không theo kịp đà tăng của nhóm siêu vốn hóa vẫn có thể bị bỏ lại phía sau so với chỉ số, ngay cả khi danh mục còn lại vẫn tạo lợi nhuận.

Hiệu quả dài hạn của Bitcoin cũng không thể chỉ nhìn qua con số lợi nhuận. Wells Fargo lấy ví dụ Bitcoin từng giảm khoảng 83% so với đỉnh năm 2017 và khoảng 77% so với đỉnh năm 2021. Điều đó cho thấy để thực sự nắm bắt được mức tăng 87 lần trong 10 năm, nhà đầu tư phải chấp nhận những nhịp điều chỉnh rất lớn.

Biến động mạnh cũng khiến việc duy trì tỷ trọng Bitcoin trong danh mục trong thời gian dài trở nên không dễ dàng. Khi giá tăng đột biến, tỷ trọng tài sản này có thể phình to nhanh chóng; ngược lại, khi giá lao dốc, nhà đầu tư có thể không chịu nổi thua lỗ và bán ra.

Xu hướng dòng tiền dịch chuyển sang đầu tư thụ động cũng ngày càng rõ. Theo Investment Company Institute, đến tháng 6 năm nay, tổng tài sản của các quỹ tương hỗ và ETF chủ động đạt 18,8 nghìn tỷ USD, thấp hơn mức 21,9 nghìn tỷ USD của các quỹ tương hỗ và ETF chỉ số. Trong cùng kỳ, các quỹ chủ động dài hạn bị rút ròng 7,78 tỷ USD, trong khi các quỹ chỉ số dài hạn hút ròng 119,32 tỷ USD. Diễn biến này phản ánh mức độ ưa chuộng ngày càng lớn của nhà đầu tư đối với sản phẩm thụ động.

Biến số tiếp theo là đà tăng của chứng khoán Mỹ sẽ mở rộng ra ngoài nhóm siêu vốn hóa đến đâu. Nếu lợi ích từ AI lan sang nhiều ngành và nhiều cổ phiếu hơn, đồng thời nhóm dẫn dắt thị trường thay đổi theo từng lĩnh vực, cơ hội để các nhà quản lý chủ động vượt chỉ số có thể gia tăng. Ngược lại, nếu xu hướng tập trung hiện nay tiếp diễn, các sản phẩm thụ động có thể tiếp tục chiếm ưu thế nhờ tự động nâng tỷ trọng ở những cổ phiếu tăng mạnh nhất.

Với Bitcoin, cũng khó khẳng định mức tăng trong quá khứ sẽ lặp lại. Nếu xuất hiện một đợt điều chỉnh lớn, phần lợi nhuận tích lũy trong thời gian dài có thể nhanh chóng bị thu hẹp. Dù vậy, xét riêng 10 năm qua, khoản đầu tư vào Bitcoin của nhà đầu tư chịu được biến động vẫn cao hơn khoảng 828.000 USD so với đầu tư vào SPY.

Tổng thể, diễn biến trong 10 năm qua cho thấy hiệu quả đầu tư dài hạn không chỉ phụ thuộc vào việc chọn cổ phiếu, mà còn nằm ở việc chọn đúng loại tài sản và kiên trì nắm giữ trong đủ dài hạn.