Chính quyền Tổng thống Donald Trump đang xem xét siết việc sử dụng một linh kiện quan trọng do Trung Quốc sản xuất trong trung tâm dữ liệu AI, cho thấy phạm vi cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung đang mở rộng từ chất bán dẫn và mô hình AI sang cả hạ tầng mạng lõi.

Ngày 4/8 (giờ địa phương), Cryptopolitan đưa tin chính phủ Mỹ đang cân nhắc hạn chế việc sử dụng bộ thu phát quang (optical transceiver) do Trung Quốc sản xuất tại các trung tâm dữ liệu trong nước.

Bộ thu phát quang là thiết bị mạng then chốt, đảm nhiệm việc truyền và nhận dữ liệu qua cáp quang trong trung tâm dữ liệu. Với các cơ sở quy mô lớn phục vụ huấn luyện mô hình AI, đây là linh kiện thiết yếu để đảm bảo kết nối tốc độ cao giữa các máy chủ.

Một phương án đang được xem xét là Ủy ban Truyền thông Liên bang Mỹ (FCC) hạn chế các bộ thu phát quang mới sản xuất tại Trung Quốc được đưa vào thị trường Mỹ. Quy định hiện chưa được chốt, song nếu được ban hành, động thái này có thể ảnh hưởng đáng kể tới kế hoạch mua sắm thiết bị của các nhà vận hành trung tâm dữ liệu AI tại Mỹ.

Lý do chính mà Washington đưa ra là an ninh quốc gia. Theo phía Mỹ, việc sử dụng thiết bị do doanh nghiệp nước ngoài cung cấp trong hạ tầng AI có thể làm phát sinh rủi ro như rò rỉ dữ liệu, cài mã độc hoặc gây gián đoạn dịch vụ.

Những lo ngại này cũng nối tiếp các tranh cãi bảo mật gần đây liên quan tới thiết bị Trung Quốc. Năm ngoái, một nhóm nghiên cứu cho biết đã phát hiện lỗ hổng backdoor cho phép truy cập từ xa trên robot chó Go1 của Unitree Robotics. Các cơ quan quản lý Mỹ cũng nhiều lần bày tỏ quan ngại về an ninh đối với các bộ biến tần điện do Trung Quốc sản xuất đang được sử dụng trong lưới điện của trung tâm dữ liệu.

Giới phân tích cho rằng Zhongji Innolight có thể là doanh nghiệp chịu tác động trực tiếp. Công ty này đã bị Bộ Quốc phòng Mỹ đưa vào danh sách theo dõi từ tháng 6 với cáo buộc có liên hệ với quân đội Trung Quốc. Theo thông tin được dẫn lại, hãng hiện nắm khoảng 27% thị phần bộ thu phát quang cho trung tâm dữ liệu trên toàn cầu.

Trong khi đó, Coherent và Lumentum của Mỹ được nhắc đến như những nhà cung cấp thay thế có thể hưởng lợi. Tuy nhiên, cả hai được cho là chưa có đủ năng lực sản xuất để đáp ứng toàn bộ phần nhu cầu tăng thêm trong ngắn hạn.

Động thái kiềm chế Trung Quốc của Mỹ cũng đang mở rộng từ phần cứng sang phần mềm AI. Washington hiện xem xét thêm các quy định đối với những mô hình AI open-weight của Trung Quốc, dù quan điểm trong ngành vẫn còn chia rẽ.

Mark Zuckerberg, CEO Meta, cho rằng thay vì cấm AI Trung Quốc, Mỹ nên tập trung phát triển công nghệ tốt hơn và đầu tư thêm hạ tầng. Một số startup AI tại Mỹ cũng lo ngại việc chặn cả các mô hình AI Trung Quốc giá rẻ có thể làm suy yếu năng lực cạnh tranh của các lập trình viên Mỹ.

Về phía Trung Quốc, nước này cũng phát tín hiệu có thể đáp trả. Đại sứ quán Trung Quốc tại Mỹ kêu gọi Washington dừng các quy định nhắm vào doanh nghiệp Trung Quốc, đồng thời tuyên bố sẽ có biện pháp cần thiết nếu lợi ích quốc gia bị xâm hại.

Diễn biến mới cho thấy cạnh tranh công nghệ Mỹ - Trung không còn dừng ở chất bán dẫn hay kiểm soát mô hình AI, mà đang lan sang thiết bị mạng trong trung tâm dữ liệu và toàn bộ chuỗi cung ứng hạ tầng AI. Cuộc đua siết quy định giữa hai nước vì thế nhiều khả năng sẽ còn tiếp tục căng thẳng.