SpaceX cho biết sẽ tháo dỡ toàn bộ 69 tuabin khí đang được dùng để cấp điện cho trung tâm dữ liệu Colossus của xAI trước tháng 7/2027, đồng thời chuyển sang một nhà máy điện khí tự nhiên cố định công suất 1,2 GW. Dù vậy, các tranh chấp pháp lý liên quan đến giấy phép vận hành và lo ngại về ô nhiễm không khí vẫn được dự báo sẽ tiếp diễn cho đến khi quá trình tháo dỡ hoàn tất.

Theo TechCrunch ngày 31/7 (giờ địa phương), SpaceX đang triển khai phương án thay đổi hệ thống cấp điện cho Colossus, trung tâm dữ liệu của xAI gần Memphis, từ các nguồn điện tạm thời sang một nhà máy điện khí tự nhiên quy mô lớn.

Hiện Colossus vận hành bằng 69 tuabin khí. Các thiết bị này đã hoạt động trong nhiều tháng và chưa được dừng ngay, mà sẽ được tháo dỡ theo lộ trình kéo dài đến tháng 7/2027.

Tâm điểm tranh cãi nằm ở việc các tuabin bị cho là đã vận hành khi chưa có giấy phép cần thiết. NAACP cùng Southern Environmental Law Center đã khởi kiện, cho rằng xAI sử dụng các tuabin khí không phép. SpaceX tiếp quản dự án trung tâm dữ liệu này sau thương vụ mua lại xAI hồi tháng 2.

Về phía mình, SpaceX lập luận rằng các tuabin được lắp trên rơ-moóc và đang trong trạng thái thiết bị di động, nên không được xem là cơ sở phát điện cố định và vì vậy không thuộc diện phải xin phép. Tuy nhiên, theo quy định liên bang, việc có cần giấy phép hay không phụ thuộc vào quy mô phát điện và cách thức vận hành, thay vì việc thiết bị được đặt trên cấu trúc nào.

Vấn đề môi trường cũng là một điểm nóng. Khu vực đặt các tuabin nằm ở phía nam Memphis, gần ranh giới bang Tennessee, và được xem là một trong những điểm có chất lượng không khí đáng lo ngại tại Mỹ.

Một số ý kiến cho rằng các tuabin khí do xAI vận hành có thể thải ra hơn 2.000 tấn nitrogen oxides mỗi năm. Đây là loại khí gây khói mù và làm gia tăng lo ngại rằng người dân địa phương đang phải gánh rủi ro ô nhiễm để đáp ứng nhu cầu điện của một trung tâm dữ liệu quy mô lớn.

Dù vậy, phía liên bang Mỹ phần nào đứng về lập luận của SpaceX. Trong một vụ kiện liên quan diễn ra tháng trước, Bộ Tư pháp Mỹ cho rằng vấn đề các tuabin không phép không chỉ là câu chuyện môi trường, mà còn liên quan đến an ninh quốc gia, kinh tế và năng lượng.

Kế hoạch xây dựng nhà máy điện mới của SpaceX cũng có quy mô đáng kể. Theo hồ sơ xin phép tại bang Mississippi, nhà máy dự kiến gồm 41 tuabin khí, với công suất mỗi tổ máy từ 16,48 MW đến 50 MW. Hồ sơ này cho thấy cấu hình nhà máy mới có thể khác với hệ thống 69 tuabin hiện tại, song mẫu tuabin đang được sử dụng vẫn chưa được công bố.

Trong các tài liệu liên quan đến kế hoạch IPO, SpaceX cho biết công ty dự kiến chi 2,8 tỷ USD trong ba năm tới để mua các tuabin khí phục vụ trung tâm dữ liệu. Đây được xem là một phần trong quá trình chuyển từ mô hình cấp điện tạm thời sang hạ tầng năng lượng dài hạn.

Đầu năm nay, Elon Musk cũng mua lại APR Energy, công ty chuyên cung cấp điện khí tự nhiên tạm thời. Tuy nhiên, các tuabin của APR Energy được cho là không trùng với thiết bị thuộc nhà máy điện mới trong hồ sơ xin phép, làm dấy lên khả năng số tuabin này sẽ được sử dụng cho các dự án trung tâm dữ liệu khác ngoài Colossus.

Động thái trên cho thấy bài toán bảo đảm nguồn điện đang trở thành ưu tiên lớn trong quá trình mở rộng các trung tâm dữ liệu AI. Dù SpaceX đang hướng tới một hạ tầng phát điện quy mô lớn và ổn định hơn cho Colossus, tranh cãi quanh giấy phép vận hành và tác động môi trường tại địa phương nhiều khả năng vẫn sẽ kéo dài đến năm 2027.