Tesla đã xuất xưởng chiếc xe điện thứ 10 triệu tại nhà máy Fremont, bang California, trở thành hãng ôtô thuần điện đầu tiên trên thế giới đạt cột mốc này. Tuy nhiên, phía sau kỷ lục sản xuất là bức tranh tăng trưởng kém tích cực khi doanh số đi xuống, công suất dư thừa nới rộng và nhiều dự án mới tiếp tục chậm nhịp.

Theo truyền thông quốc tế ngày 30/7 giờ địa phương, Tesla công bố thông tin trên mạng xã hội X, trước đây là Twitter. Công ty đồng thời chúc mừng các đội toàn cầu sau khi đạt mốc 10 triệu xe được sản xuất.

Tesla mất 12 năm để sản xuất chiếc xe đầu tiên trong mốc 1 triệu xe. Nhưng từ cột mốc 1 triệu xe vào năm 2020 đến 10 triệu xe, hãng chỉ mất thêm 6 năm. Đây được xem là dấu mốc cho thấy Tesla có thể mở rộng sản xuất xe điện ở quy mô lớn mà vẫn duy trì khả năng sinh lời.

Trường hợp thường được đem ra so sánh là BYD của Trung Quốc. Năm 2024, BYD đạt doanh số 10 triệu xe năng lượng mới, nhưng con số này bao gồm cả xe điện chạy pin và xe hybrid sạc điện. Trong khi đó, kỷ lục của Tesla chỉ tính xe thuần điện.

Cột mốc này cũng có liên quan đến cơ chế đãi ngộ của CEO Elon Musk. Mức 10 triệu xe tương đương một nửa mục tiêu 20 triệu xe trong gói thù lao quy mô khoảng 1.000 tỷ USD đã được cổ đông thông qua năm ngoái. Theo cơ chế này, Musk chỉ có thể nhận phần thưởng tương ứng khi Tesla vượt mốc 20 triệu xe, nên thông báo mới nhất cho thấy hãng đã đi được một nửa chặng đường về mặt sản lượng.

Dù lập kỷ lục sản xuất, bối cảnh kinh doanh của Tesla lại kém thuận lợi. Sau khi ghi nhận kỷ lục giao 1,81 triệu xe trong năm 2023, doanh số của hãng đã giảm hai năm liên tiếp. Năm 2024, Tesla giao khoảng 1,79 triệu xe, lần đầu đi xuống so với cùng kỳ năm trước. Đến năm 2025, con số này giảm còn 1.636.129 xe, thấp hơn 9% so với năm trước đó.

Theo đánh giá của thị trường, đà tăng trưởng chậm lại xuất phát từ danh mục sản phẩm đã cũ, cạnh tranh ngày càng gay gắt và phản ứng của người tiêu dùng trước các hoạt động chính trị của Elon Musk.

Trong nhiều năm, Tesla đặt mục tiêu tăng trưởng trung bình khoảng 50% mỗi năm và Musk cũng nhiều lần nhắc lại mục tiêu này trong các kỳ công bố kết quả kinh doanh. Tuy nhiên, đà tăng trưởng đã chững lại sau đỉnh năm 2023. Trong thư gửi cổ đông quý I/2024, Tesla từng lý giải công ty đang ở “giữa hai làn sóng tăng trưởng”. Theo đó, làn sóng thứ nhất đến từ Model 3 và Model Y, còn làn sóng thứ hai được kỳ vọng sẽ đến từ dòng xe thế hệ mới có giá rẻ hơn. Tuy nhiên, sau hơn hai năm, làn sóng tăng trưởng thứ hai này vẫn chưa thành hình.

Khoảng cách giữa năng lực sản xuất và sản lượng thực tế cũng ngày càng rõ hơn. Theo số liệu Tesla công bố, công suất theo năm của nhà máy Thượng Hải là hơn 950.000 xe; Fremont hơn 550.000 xe; Berlin hơn 375.000 xe; còn Texas đạt 250.000 xe Model Y, 125.000 xe Cybertruck và 125.000 xe Cybercab. Tổng công suất toàn hệ thống vượt 2,375 triệu xe mỗi năm.

Tuy nhiên, trong quý II/2026, Tesla chỉ sản xuất 451.758 xe và giao 480.126 xe. Nếu quy đổi theo tiến độ cả năm, sản lượng năm nay vào khoảng 1,8 triệu xe, thấp hơn 500.000 xe so với năng lực sản xuất nội bộ. Điều này cho thấy vấn đề hiện nay nằm ở nhu cầu thị trường hơn là khả năng cung ứng.

Danh mục sản phẩm của Tesla hiện cũng chưa tạo thêm động lực tăng trưởng. Hai mẫu bán chạy nhất là Model 3 và Model Y đều đã ra mắt từ lâu, lần lượt được bán từ năm 2017 và 2020. Cybertruck, mẫu xe từng được kỳ vọng tạo doanh số lớn, lại tiêu thụ kém. Dù vẫn có một nhóm khách hàng trung thành, mẫu xe này chưa đóng góp đáng kể vào tăng trưởng. Trong khi đó, Cybercab và Semi mới ở giai đoạn đầu của sản xuất hàng loạt, còn Roadster vẫn nhiều năm dừng ở khâu thiết kế và phát triển.

Mảng robotaxi cũng đang triển khai chậm. Hiện một số robotaxi Model Y được vận hành tại khu vực Vịnh San Francisco, bang Texas và bang Florida, nhưng phần lớn vẫn có người giám sát đi cùng. Số lượng robotaxi thậm chí có xu hướng giảm, trong khi dự án robot hình người Optimus tiếp tục trễ tiến độ.

Ở mảng xe du lịch, Tesla ghi nhận một vài tín hiệu ổn định hơn. Trong quý II năm nay, hãng ghi nhận mức tăng 25% so với cùng kỳ, một phần được cho là nhờ giá xăng cao tại châu Âu thúc đẩy nhu cầu xe điện. Trong tháng 7, Tesla cũng ra mắt phiên bản trục cơ sở dài Model Y L tại Mỹ. Ngoài ra, thị trường cho biết công ty đang chuẩn bị một mẫu xe điện cỡ nhỏ hơn, ở phân khúc tương đương Bolt, nhưng Tesla chưa xác nhận chính thức.

Giới phân tích đánh giá mốc 10 triệu xe là một thành tựu đáng chú ý, nhưng đồng thời cũng phản ánh đà chững lại của mảng xe điện Tesla. Theo quan điểm này, câu chuyện tăng trưởng từng nâng đỡ giá cổ phiếu Tesla suốt gần một thập kỷ đã khép lại từ năm 2023. Tình hình hiện nay không còn đơn thuần là khoảng trống tạm thời giữa hai chu kỳ tăng trưởng, mà là hệ quả từ việc ngừng đầu tư cho xe điện thế hệ mới để đặt cược tương lai vào robot và robotaxi.

Cuối cùng, mảng ôtô của Tesla vẫn là nguồn tài chính nuôi các khoản đầu tư lớn vào trí tuệ nhân tạo, robot và công nghệ tự lái. Cột mốc 10 triệu xe là thành tích rõ ràng về mặt sản xuất, nhưng để duy trì cấu trúc đầu tư hiện tại, Tesla được cho là vẫn cần bán nhiều xe hơn đáng kể so với hiện nay.