Các chuyên gia cho rằng khung quản lý giao dịch kênh trên thị trường truyền hình trả tiền của Hàn Quốc không còn phản ánh đúng tương quan sức mạnh hiện nay. Trong bối cảnh một số MPP lớn nắm trong tay các kênh ăn khách và gia tăng quyền thương lượng, các nhà khai thác truyền hình cáp (SO) bị cho là rất khó loại riêng những kênh không mong muốn khỏi gói cung cấp.

Nhận định này được nêu ra ngày 30/7 tại hội thảo chuyên đề về phương án cải thiện thị trường giao dịch kênh truyền hình trả tiền do Hội Truyền thông Hàn Quốc tổ chức tại Trung tâm Báo chí Hàn Quốc ở quận Jung, Seoul.

Phát biểu tại sự kiện, giáo sư Yoo Sung-jin, Khoa Quản trị Kinh doanh, Đại học Soongsil, cho rằng quy định hiện hành “có nhưng không phát huy tác dụng”. Theo ông, trên thực tế, các doanh nghiệp truyền hình trả tiền vẫn phải tiếp tục phân phối những kênh không mong muốn và gánh chi phí tương ứng.

Theo hướng dẫn về cung cấp chương trình của các doanh nghiệp kênh phát sóng trên thị trường truyền hình trả tiền do Ủy ban Truyền thông Hàn Quốc ban hành năm 2012, hành vi ép đối tác ký hợp đồng theo gói toàn bộ hoặc một phần kênh mà không có lý do chính đáng bị đưa vào diện điều chỉnh. Quy định này cũng cấm việc từ chối, ngừng hoặc hạn chế cung cấp chương trình đối với bên không chấp nhận yêu cầu nói trên.

Ngoài ra, hướng dẫn về hợp đồng kênh và quy trình cung ứng nội dung trên thị trường truyền hình trả tiền do Ủy ban Truyền thông Hàn Quốc phối hợp với Bộ Khoa học và CNTT Hàn Quốc xây dựng, có hiệu lực từ năm 2022, yêu cầu các bên phải thực hiện đánh giá kênh, thông báo trước, giải trình và tiếp nhận khiếu nại khi chấm dứt hoặc thay đổi kênh.

### Hợp đồng tách theo từng kênh, nhưng đàm phán thực tế vẫn theo “gói”

Giáo sư Yoo Sung-jin cho biết việc MPP phát cùng một nội dung trên nhiều kênh trong cùng hệ thống có thể được xem là một chiến lược sắp xếp lịch phát sóng. Tuy nhiên, khi các kênh phụ có nội dung trùng lặp được bán cùng với kênh ăn khách, mô hình này trở thành công cụ hạn chế quyền lựa chọn của SO.

Theo phân tích nội bộ của Hiệp hội Truyền hình cáp Hàn Quốc đối với 9 MPP lớn, 43 kênh và 193 tổ hợp kênh, tỷ lệ trùng lặp nội dung giữa các kênh cùng hệ có thể lên tới 98%. Với một số nhóm kênh phim có danh nghĩa là 3 kênh riêng biệt, khi loại trừ phần nội dung trùng lặp, số kênh thực chất chỉ tương đương 1.

Ông Yoo cho biết dù phí sử dụng được ký riêng theo từng kênh, quá trình đàm phán trên thực tế nhiều khi lại xoay quanh việc SO có chấp nhận mua toàn bộ nhóm kênh cùng hệ hay không, cùng với tổng mức phí phải trả. Nếu SO đề nghị loại riêng các kênh phụ, MPP có thể đáp trả bằng cách dừng cung cấp toàn bộ nhóm kênh, kể cả kênh chủ lực, khiến SO buộc phải chấp nhận mua theo gói hoặc từ bỏ cả kênh ăn khách.

“Vấn đề không nằm ở chuyện phát lại hay trùng lặp nội dung, mà ở chỗ các kênh bị bó lại và được dùng như công cụ gây sức ép trên bàn đàm phán”, ông nói. “Trong một thị trường bình thường, phải có khả năng đàm phán riêng cho từng kênh và định giá theo hiệu quả thực tế.”

Theo ông, với quy trình hiện hành, ngay cả khi SO muốn loại một kênh khỏi gói cũng phải đáp ứng điều kiện chấm dứt dựa trên kết quả đánh giá kênh. Khi vấn đề cốt lõi không phải chất lượng kênh mà là yêu cầu bán theo gói từ phía MPP, SO hầu như không có cơ sở để chấm dứt riêng kênh đó.

Giáo sư Yoo gọi đây là một “nghịch lý” trong chính sách: một mặt cấm ép bán theo gói, mặt khác lại không tạo cơ chế để bên mua thực sự thoát khỏi gói đó. Ông đề xuất cần công nhận trường hợp MPP từ chối đàm phán hợp đồng riêng theo từng kênh như một căn cứ độc lập để chấm dứt phân phối kênh.

### “Không thể mặc định SO luôn ở thế mạnh”

Các chuyên gia cũng cho rằng những quy định được thiết kế trên tiền đề SO có vị thế vượt trội hơn các doanh nghiệp kênh phát sóng (PP) cần được điều chỉnh theo diễn biến mới của thị trường. Nền tảng thuê bao và doanh thu của SO đang suy giảm, trong khi một số MPP lớn sở hữu nội dung ăn khách đã mở rộng kênh phân phối sang IPTV và OTT, qua đó nâng cao đáng kể quyền thương lượng.

Luật sư Han Seung-hyuk của hãng luật Yulchon lấy Luật Kinh doanh phân phối quy mô lớn làm ví dụ và cho rằng không nên chỉ dựa vào loại hình doanh nghiệp để kết luận bên nào nắm ưu thế trong đàm phán. Dù đạo luật này được xây dựng trên giả định nhà phân phối quy mô lớn thường ở thế mạnh hơn nhà cung ứng, tòa án vẫn xem xét riêng liệu có tồn tại vị thế áp đảo trong từng giao dịch cụ thể hay không.

Theo ông, ngay cả khi giao dịch với một nhà phân phối lớn, nếu bên cung ứng cũng có vị thế thị trường và quyền thương lượng đáng kể như Samsung Electronics, rất khó khẳng định nhà phân phối luôn nắm thế áp đảo một chiều. “Cấu trúc thị trường đã thay đổi đến mức không thể tiếp tục mặc định SO luôn ở vị thế vượt trội so với mọi PP”, ông nói.

Ông cũng đề xuất cần có cách tiếp cận linh hoạt hơn trong trường hợp PP có vị thế ngang bằng hoặc cao hơn SO, chẳng hạn xem xét loại trừ việc áp dụng hướng dẫn hợp đồng kênh. “Với các PP nhỏ, có thể tiếp tục duy trì khung bảo vệ hiện hành. Nhưng với những giao dịch không thuộc nhóm này, cần khôi phục nguyên tắc tự do hợp đồng”, ông cho biết.