Chính phủ Hàn Quốc tuyên bố năm nay là “năm khởi động bước nhảy vọt AI G3” và đang tăng mạnh đầu tư cho lĩnh vực này. Tuy nhiên, trong kỳ giám sát năm 2026 của Quốc hội, trọng tâm dự kiến không chỉ nằm ở quy mô đầu tư, mà ở hiệu quả thực tế của chính sách: mô hình AI trong nước đã mở được thị trường đến đâu, kế hoạch vận hành 260.000 GPU có khả thi hay không, và chatbot AI đang được kiểm soát rủi ro ra sao.

Theo báo cáo “Phân tích các vấn đề cho giám sát năm 2026” do Cơ quan Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội công bố gần đây, các nội dung AI thuộc phạm vi Ủy ban Khoa học, CNTT, Phát thanh và Truyền thông gồm thương mại hóa mô hình nền tảng AI trong nước, bảo đảm điện cho hạ tầng GPU, tình trạng chảy máu nhân tài AI ra nước ngoài, nâng cao năng lực hiểu biết về AI và bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên khi sử dụng chatbot.

Báo cáo này không ràng buộc nội dung chất vấn tại Quốc hội, nhưng thường được các văn phòng nghị sĩ sử dụng làm tài liệu tham khảo khi chuẩn bị câu hỏi và yêu cầu cơ quan chức năng cung cấp hồ sơ. Đáng chú ý, tài liệu lần này nêu khá cụ thể các hướng chất vấn cũng như danh mục dữ liệu cần kiểm tra, cho thấy các phiên giám sát có thể tập trung mạnh vào hiệu quả chính sách.

◆ AI nội địa: cải thiện công nghệ nhưng hiệu quả thị trường còn là dấu hỏi

Nội dung nhiều khả năng được xem xét trước tiên là mô hình nền tảng AI trong nước. Chính phủ đã hỗ trợ GPU, dữ liệu huấn luyện và chi phí thu hút nhân lực để nâng hiệu năng mô hình nội địa. Vấn đề Quốc hội có thể đặt ra là liệu khoản đầu tư này đã thực sự chuyển hóa thành khả năng thương mại hóa và thay thế sản phẩm nước ngoài hay chưa.

Tháng 8 năm ngoái, chính phủ đã chọn 5 đội gồm LG AI Research, SK Telecom, Upstage, Naver Cloud và NC AI. Chương trình áp dụng cơ chế cạnh tranh, đánh giá theo từng giai đoạn 6 tháng một lần và loại các đội xếp hạng thấp. Sau vòng đánh giá đầu tiên vào tháng 1, vòng hai diễn ra vào tháng 8 với sự kết hợp giữa đánh giá kỹ thuật, đánh giá của chuyên gia và trải nghiệm sử dụng thực tế của 200 thành viên trong nhóm đánh giá công chúng.

Theo Cơ quan Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội, các đội tham gia đã cải thiện hiệu năng mô hình, mức độ tự chủ công nghệ và hiệu quả suy luận. Tuy vậy, dịch vụ dựa trên các mô hình này hiện vẫn chủ yếu được triển khai trong khu vực công hoặc trong chính các doanh nghiệp thuộc liên danh tham gia dự án. Cơ quan này cho rằng hệ thống đánh giá hiện nay đặt nặng tính độc lập công nghệ và ưu thế kỹ thuật, khiến doanh nghiệp có xu hướng chạy theo điểm số kỹ thuật hơn là đẩy nhanh thương mại hóa.

Báo cáo cũng nhận định mục tiêu ban đầu của chương trình là thay thế mô hình AI nước ngoài, nhưng hỗ trợ của chính phủ vẫn tập trung chủ yếu vào phát triển công nghệ, trong khi hỗ trợ mở rộng thị trường còn thiếu. Cấu trúc đánh giá hiện tại vì thế bị xem là chưa tạo đủ động lực để doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường.

Trong khi đó, ảnh hưởng của các dịch vụ AI nước ngoài tại Hàn Quốc tiếp tục gia tăng. Theo “Khảo sát thực trạng sử dụng Internet 2025” của chính phủ, trong nhóm người dùng dịch vụ AI tạo sinh, ChatGPT chiếm 41,8%, Gemini 9,8%, còn dịch vụ nội địa ClovaX chỉ đạt 2,0%. Dữ liệu của Wiseapp Retail cũng cho thấy trong 6 tháng đầu năm nay, số người dùng ChatGPT trung bình hằng tháng đạt 23,24 triệu, tăng 9,86 triệu so với cùng kỳ năm ngoái.

Tại kỳ giám sát tới, các vấn đề có thể được mổ xẻ gồm mức hỗ trợ GPU, dữ liệu và nhân lực cho từng đội; kết quả đánh giá vòng 1 và vòng 2; cũng như tiến độ ra mắt dịch vụ dựa trên mô hình AI trong nước. Cách tận dụng nguồn lực đã rót vào các đội bị loại và các mô hình do họ phát triển cũng được dự báo sẽ bị chất vấn. Một số ý kiến có thể đề xuất đưa các chỉ số thị trường như tỷ lệ sử dụng, doanh thu, mức độ triển khai trong khu vực công và tư vào tiêu chí đánh giá, thay vì chỉ tập trung vào hiệu năng kỹ thuật.

Một lãnh đạo trong ngành AI cho rằng cơ chế cạnh tranh hiện nay buộc các doanh nghiệp phải tạo kết quả trong thời gian ngắn, khiến hệ sinh thái AI đáng lẽ cần được hình thành song song với quá trình nâng cấp mô hình lại chưa phát triển đầy đủ. Theo người này, để tạo thị trường, chính phủ có thể áp dụng voucher chỉ dùng cho lĩnh vực AI và qua đó khuyến khích doanh nghiệp tái đầu tư.

◆ Kế hoạch 260.000 GPU đối mặt bài toán điện và nước

Một nội dung trọng tâm khác là khả năng vận hành thực tế 260.000 GPU hiệu năng cao mà chính phủ đang thúc đẩy. Cơ quan Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội ước tính để vận hành số GPU này cần nguồn điện thường trực tối đa khoảng 1 GW. Dù tổng cung điện trên toàn quốc vẫn còn dư địa, khả năng đưa hệ thống vào vận hành đúng tiến độ sẽ phụ thuộc vào điều kiện lưới điện tại từng địa phương, nơi đặt các trung tâm dữ liệu.

Cơ quan này nhấn mạnh yếu tố quyết định không nằm ở tổng lượng điện trên phạm vi cả nước, mà ở khả năng cấp điện tại khu vực cụ thể của từng trung tâm dữ liệu. Báo cáo cũng lưu ý việc chỉ nêu định hướng “dựa vào cơ cấu nguồn điện phân tán” là chưa đủ để được coi là một kế hoạch hoàn chỉnh. Cần có phương án chi tiết về lượng điện bảo đảm theo từng vùng và mốc thời gian cung cấp.

Tại Quốc hội, các câu hỏi dự kiến sẽ xoay quanh kế hoạch phân bổ GPU theo năm và theo vùng, dự báo nhu cầu điện - nước, cũng như dư địa của lưới điện tại từng địa phương. Ngoài ra, giới lập pháp có thể yêu cầu làm rõ liệu chính phủ đã thẩm định kế hoạch nhập 260.000 GPU trên cơ sở dữ liệu sử dụng điện, nước thực tế của Trung tâm Dữ liệu AI Quốc gia Gwangju và lượng GPU đang được đưa vào chương trình mô hình nền tảng AI trong nước hay chưa.

Một đại diện ngành điện toán đám mây nhận định nếu áp cùng một mức trần tổng thể về điện và nước trên phạm vi toàn quốc, không chỉ trung tâm dữ liệu mà cả tăng trưởng của ngành AI và đám mây cũng có thể bị kìm hãm. Theo đề xuất của người này, quy định cần được phân tầng theo điều kiện lưới điện và nguồn nước của từng địa phương, đồng thời đi kèm thủ tục cấp phép đơn giản hơn và cơ chế khuyến khích đầu tư vào nâng cao hiệu suất cũng như năng lượng tái tạo.

◆ Chatbot AI và yêu cầu bảo vệ trẻ em, thanh thiếu niên ngay từ khâu thiết kế

An toàn người dùng AI cũng được dự báo là chủ đề nổi bật trong kỳ giám sát tới. Đáng chú ý, ngày càng có nhiều yêu cầu cho rằng cơ chế bảo vệ phải được tích hợp ngay từ khâu thiết kế, nhằm hạn chế việc trẻ em và thanh thiếu niên bị cuốn vào chatbot AI quá mức hoặc phát sinh sự phụ thuộc về cảm xúc.

Theo báo cáo, chatbot AI có thể kéo dài thời gian sử dụng và làm gia tăng sự lệ thuộc cảm xúc thông qua các phản hồi mang tính “thưởng” như khen ngợi hoặc đồng cảm, các hành vi thúc đẩy làm sâu sắc mối quan hệ, câu hỏi lặp lại và thông báo đẩy. Trong khi đó, chính phủ bị đánh giá là chưa xây dựng được bộ tiêu chí cụ thể để so sánh và đánh giá mức độ đáp ứng của các nhà cung cấp lớn về xác minh độ tuổi, chặn nội dung có hại, quản lý thời gian sử dụng và xử lý các tình huống rủi ro cao như tự hại hoặc nội dung tình dục.

Cơ quan Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội cho rằng rủi ro từ chatbot AI khó có thể được ngăn chặn đầy đủ chỉ bằng cách xóa hoặc chặn sau khi nội dung có hại đã được tạo ra. Theo cơ quan này, rủi ro có thể nảy sinh từ chính cấu trúc dịch vụ và cách người dùng tương tác, vì vậy cần giảm nguy cơ sa đà quá mức và phụ thuộc cảm xúc ngay từ khâu thiết kế sản phẩm.

Khảo sát của ChildFund Korea cho thấy 94,4% trẻ em và thanh thiếu niên từng sử dụng chatbot AI. Trong số này, 75,3% cho biết đã từng hành động hoặc nghiêm túc cân nhắc hành động theo phản hồi của chatbot.

Tại kỳ giám sát sắp tới, Quốc hội dự kiến sẽ kiểm tra các biện pháp bảo vệ người chưa thành niên, tính năng ngăn tình trạng sử dụng quá mức và cách xử lý báo cáo, khiếu nại của người dùng tại các nhà cung cấp chatbot AI lớn trong nước. Cơ chế phối hợp liên bộ giữa Bộ Khoa học và ICT, Bộ Giáo dục, Bộ Y tế và Phúc lợi, Bộ Bình đẳng giới và Gia đình, Ủy ban Bảo vệ Thông tin Cá nhân và cơ quan quản lý truyền thông số cũng được xem là một điểm nóng.

Ngoài ra, chính sách ứng phó với tình trạng chảy máu nhân tài AI ra nước ngoài và định hướng giáo dục thiên về cách sử dụng AI tạo sinh cũng được nêu là những nội dung cần giám sát. Theo Cơ quan Nghiên cứu Lập pháp Quốc hội, tỷ lệ nhập ròng nhân tài AI của Hàn Quốc là âm 0,36 người trên mỗi 10.000 dân, xếp thứ 35 trong số 38 quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD).

Hiện chính phủ Hàn Quốc đang triển khai 741 dự án AI tại 41 bộ, ngành với tổng ngân sách 9,9 nghìn tỷ won trong năm nay. Vì vậy, kỳ giám sát sắp tới được dự báo sẽ tập trung nhiều hơn vào hiệu quả công nghiệp và hiệu quả thị trường, thay vì chỉ nhìn vào quy mô đầu tư. Các chính sách nền tảng như điện, nhân lực và an toàn người dùng có theo kịp tốc độ phát triển của ngành hay không cũng sẽ là phép thử quan trọng.