Các doanh nghiệp đào Bitcoin đang đẩy mạnh chuyển hướng sang trung tâm dữ liệu AI trong bối cảnh lợi nhuận khai thác suy giảm. Dù AI được đánh giá mang lại biên lợi nhuận tốt hơn và dòng tiền ổn định hơn, quá trình chuyển đổi này cũng làm gia tăng rủi ro vốn bị chôn trong các dự án dài hạn.

Theo CryptoSlate ngày 29/7 (giờ địa phương), một số doanh nghiệp đào quy mô lớn đã bắt đầu cải hoán cơ sở hạ tầng, ký hợp đồng điện toán dài hạn và thu hẹp đầu tư vào thiết bị đào mới.

Động lực chuyển hướng đến từ việc điều kiện khai thác ngày càng bất lợi. Bitcoin hiện giao dịch quanh mốc 64.000 USD, thấp hơn khoảng 50% so với đỉnh thiết lập vào tháng 10/2025. Cạnh tranh trên mạng lưới tăng lên, trong khi doanh thu từ phí giao dịch suy yếu. Trước đó, sự kiện Halving vào tháng 4/2024 cũng đã kéo phần thưởng khối từ 6,25 BTC xuống còn 3,125 BTC.

Các chỉ số lợi nhuận vì thế tiếp tục đi xuống. VanEck cho biết doanh thu bình quân ngày của thợ đào đã giảm khoảng 40% so với cùng kỳ, với mức trung bình 30 ngày gần đây chỉ khoảng 28,5 triệu USD. Sau khi rơi xuống vùng đáy kỷ lục hồi đầu năm, hashprice hiện vẫn chỉ quanh 30 USD cho mỗi petahash/giây (PH/s). Với cấu trúc chi phí như hiện nay, các doanh nghiệp phải mua điện giá cao hoặc vẫn vận hành máy đời cũ có thể rơi xuống dưới điểm hòa vốn.

Ở chiều ngược lại, các nhà vận hành trung tâm dữ liệu AI sẵn sàng trả giá điện cao hơn và ký hợp đồng dài hạn. Điều này giúp doanh nghiệp đào Bitcoin tối ưu hóa giá trị từ nguồn điện và hạ tầng sẵn có, thay vì tiếp tục phụ thuộc vào hoạt động khai thác đang kém hiệu quả. Trong một cuộc phỏng vấn gần đây, Fred Thiel, CEO của MARA Holdings, cho biết việc cung cấp điện cho AI có thể mang lại lợi nhuận cao hơn so với đào Bitcoin.

Chênh lệch hiệu quả kinh doanh cũng khá rõ rệt. Biên lợi nhuận gộp của mảng colocation đạt 59%, trong khi mảng tự khai thác còn ghi nhận biên lợi nhuận gộp âm.

Xu hướng này cũng đang lan sang nhóm doanh nghiệp đào niêm yết. CoinShares thống kê tổng giá trị các hợp đồng AI và điện toán hiệu năng cao (HPC) mà các công ty này công bố từ đầu năm đã vượt 70 tỷ USD. Tổ chức này đồng thời ước tính đến cuối năm 2026, AI có thể đóng góp tối đa 70% doanh thu của các doanh nghiệp đào Bitcoin niêm yết, so với khoảng 30% hiện nay.

Dù vậy, một số chuyên gia cho rằng thời điểm chuyển hướng hiện nay có thể chưa thực sự phù hợp. Andre Dragosch, Trưởng bộ phận nghiên cứu của Bitwise châu Âu, đặt vấn đề rằng các doanh nghiệp đào Bitcoin có thể đang xoay trục không đúng thời điểm trong chu kỳ thị trường. Theo ông, nhu cầu năng lực tính toán cho AI, bao gồm cả các tác nhân tự trị, có thể sẽ không tăng nhanh như kỳ vọng hiện tại.

Ông cũng nhận định thị trường Bitcoin có thể đang tiến gần giai đoạn cuối của nhịp giảm. Nếu trong khoảng một năm tới, các doanh nghiệp dồn vốn và công suất điện cho AI nhưng giá Bitcoin phục hồi, hiệu quả kinh tế của hoạt động khai thác có thể trở lại. Theo Dragosch, trong kịch bản đó, một số công ty chuyển hướng ở thời điểm hiện tại có thể phải hối tiếc về quyết định của mình trong vòng 12 tháng tới.

Rủi ro lớn hơn nằm ở chỗ đầu tư sang AI là quyết định khó đảo ngược. CoinShares cho biết chi phí xây dựng hạ tầng khai thác Bitcoin vào khoảng 700.000-1 triệu USD cho mỗi megawatt (MW), trong khi một cơ sở AI cần tới 8-15 triệu USD/MW.

Một biến số khác là hạ tầng AI đòi hỏi vốn đầu tư lớn hơn nhiều và thời gian hoàn vốn dài hơn so với thiết bị đào. Chip ASIC dùng cho khai thác Bitcoin không thể đảm nhiệm các tác vụ AI vốn phụ thuộc vào GPU, do đó cũng không thể chuyển đổi trực tiếp từ dàn máy hiện có. Vì vậy, những tài sản mà doanh nghiệp đào Bitcoin thực sự có thể tận dụng cho AI chủ yếu chỉ gồm nguồn điện, quyền đấu nối vào lưới truyền tải - phân phối, quỹ đất và hạ tầng trung tâm dữ liệu.

Chi tiêu cho hạ tầng AI cũng đang tăng mạnh trên toàn ngành công nghệ. Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) ước tính tổng vốn đầu tư liên quan đến AI của 5 hyperscaler trong hai năm 2025 và 2026 có thể vượt 1.000 tỷ USD.

Cuối cùng, yếu tố then chốt vẫn là độ trễ giữa nhu cầu AI và tốc độ mở rộng hạ tầng. Ngay cả khi nhu cầu AI tăng trong dài hạn, mức sinh lời cao hiện nay vẫn có thể suy giảm nếu hạ tầng được mở rộng nhanh hơn tốc độ thương mại hóa nhu cầu thực tế. Cùng lúc đó, nếu giá Bitcoin hoặc hashprice phục hồi, chênh lệch lợi nhuận giữa đào Bitcoin và AI có thể thu hẹp. Khi đó, những doanh nghiệp đã rót hàng tỷ USD cùng công suất điện lớn vào các dự án điện toán dài hạn sẽ khó xoay xở trước biến động của thị trường.