Ngân hàng Trung ương Hàn Quốc (BOK) ngày 16/7 nâng lãi suất cơ bản từ 2,50% lên 2,75%, phát tín hiệu chuyển sang siết chặt chính sách tiền tệ trong bối cảnh áp lực lạm phát gia tăng từ giá dầu, tỷ giá và nhu cầu nội địa. Cơ quan này đồng thời để ngỏ khả năng tiếp tục tăng lãi suất khi rủi ro từ nợ hộ gia đình, giá nhà và biến động tỷ giá vẫn hiện hữu.

Quyết định được Ủy ban Chính sách Tiền tệ của BOK thông qua với sự đồng thuận của cả 7 thành viên, tương đương mức tăng 0,25 điểm phần trăm.

BOK cho biết tăng trưởng kinh tế năm nay nhiều khả năng sẽ vượt đáng kể mức 2,6% đưa ra trong dự báo hồi tháng 5. Lạm phát cơ bản cũng có thể cao hơn mức 2,4% mà cơ quan này từng dự báo trước đó.

Một điểm đáng chú ý trong lần điều chỉnh này là đánh giá của BOK về tác động lan tỏa từ chu kỳ tăng của ngành bán dẫn sang thu nhập và nhu cầu trong nước. Tại họp báo cùng ngày, Thống đốc Shin Hyun-song cho biết Hàn Quốc đang hưởng lợi nhờ giữ vai trò then chốt trong chuỗi giá trị toàn cầu khi làn sóng AI tiếp tục mở rộng.

Theo ông, giá bán dẫn tăng mạnh có thể thúc đẩy lợi nhuận doanh nghiệp, đầu tư, tiền lương và thu ngân sách, từ đó hỗ trợ phục hồi nhu cầu nội địa.

Dữ liệu kinh tế gần đây cũng phản ánh xu hướng này. GDP quý I tăng 3,8% so với cùng kỳ năm trước, trong khi tổng thu nhập quốc dân (GDI) tăng tới 13,2%. BOK cho rằng không chỉ khối lượng xuất khẩu đi lên, mà điều kiện thương mại cải thiện nhờ giá bán dẫn tăng cũng đã kéo thu nhập quốc dân tăng nhanh hơn sản lượng.

Thống đốc Shin nhấn mạnh nếu đà tăng thu nhập tiếp tục lan sang tiêu dùng, áp lực lạm phát từ phía cầu có thể mạnh lên. Ông cũng cho rằng cần theo dõi sát giá bán dẫn hơn là diễn biến thị trường cổ phiếu, bởi đây là chỉ báo mang nhiều hàm ý đối với xu hướng tăng trưởng dài hạn và định hướng chính sách tiền tệ trong thời gian tới.

Giới phân tích trên thị trường chứng khoán nhận định cuộc họp lần này đã củng cố quan điểm rằng áp lực lạm phát đang đến nhiều hơn từ cầu nội địa. Chuyên viên nghiên cứu Park Jun-woo của Hana Securities cho rằng nếu cuộc họp tháng 5 mới chỉ mở ra khả năng này, thì quyết định tháng 7 cho thấy BOK đã tự tin hơn đáng kể với nhận định trên.

Ngoài triển vọng tăng trưởng và lạm phát, rủi ro đối với ổn định tài chính cũng là một cơ sở quan trọng cho quyết định tăng lãi suất. Trong tháng 6, dư nợ hộ gia đình tại các ngân hàng tăng 760 tỷ won, trong đó dư nợ cho vay thế chấp mua nhà tăng 430 tỷ won và các khoản vay khác tăng 330 tỷ won.

Giá nhà tại khu vực thủ đô cũng tiếp tục leo thang. Mức tăng giá lần lượt là 0,3% trong tháng 4, 0,5% trong tháng 5 và 0,7% trong tháng 6; riêng Seoul tăng 1,0% trong tháng 6. Trong khi đó, tỷ giá won/USD có thời điểm tăng lên vùng 1.500 won, cho thấy biến động vẫn ở mức cao.

Việc tăng lãi suất để củng cố ổn định tài chính có thể tạo thêm sức ép lên doanh nghiệp, hộ gia đình và thị trường tài chính. Khi lãi suất thị trường đi lên, chi phí huy động vốn và gánh nặng trả lãi cũng tăng theo. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán biến động mạnh hơn, rủi ro thua lỗ đối với nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính cũng có thể gia tăng.

BOK cho rằng nếu biến động chứng khoán mở rộng, số vụ bán giải chấp bắt buộc đối với các khoản vay ký quỹ có thể tăng, kéo theo thiệt hại lớn hơn cho nhà đầu tư cá nhân. Dù vậy, Thống đốc Shin đánh giá khả năng đợt điều chỉnh gần đây của thị trường chứng khoán lan rộng thành rủi ro cho toàn hệ thống tài chính vẫn ở mức hạn chế.

Gánh nặng lãi vay của doanh nghiệp và hộ gia đình cũng được dự báo sẽ tăng thêm. Lãi suất thị trường cao hơn có thể đẩy chi phí phát hành trái phiếu doanh nghiệp và vay vốn ngân hàng tăng lên, qua đó làm xấu đi điều kiện huy động vốn của khu vực doanh nghiệp.

Nhóm khách hàng có mức tín nhiệm trung bình và thấp, tiểu thương quy mô nhỏ cùng các doanh nghiệp dễ bị tổn thương có thể chịu áp lực trả nợ lớn hơn, làm gia tăng nguy cơ nợ quá hạn và nợ xấu.

Cơ quan Giám sát Tài chính Hàn Quốc cho biết đã bắt đầu rà soát các tác động phụ của việc tăng lãi suất. Ngay sau quyết định của BOK, cơ quan này đã tổ chức cuộc họp kiểm tra tình hình tài chính và cho biết sẽ theo dõi sát diễn biến cho vay ký quỹ tại từng công ty chứng khoán, cũng như khả năng phát sinh bán giải chấp bắt buộc.

Nhà chức trách cũng sẽ kiểm tra điều kiện huy động vốn của doanh nghiệp, gánh nặng lãi vay của nhóm khách hàng dễ tổn thương, tỷ lệ nợ quá hạn và nguy cơ nợ xấu tăng lên, đồng thời điều tiết để nguồn cung vốn từ các tổ chức tài chính không bị thu hẹp quá mức.

Sau quyết định nâng lãi suất, tâm điểm của thị trường hiện chuyển sang câu hỏi liệu đây có phải là điểm khởi đầu cho một chu kỳ tăng lãi suất rõ rệt hay không.

BOK phát tín hiệu chưa khép lại khả năng tăng tiếp. Thống đốc Shin cho biết tất cả các cuộc họp sắp tới đều có thể trở thành thời điểm điều chỉnh chính sách, tùy theo dữ liệu kinh tế, và cơ quan này không loại trừ khả năng tiếp tục nâng lãi suất.

Theo BOK, các yếu tố sẽ được theo dõi trước khi đưa ra quyết định tiếp theo gồm GDP và GDI quý II, lạm phát cơ bản, lạm phát tháng 7, kỳ vọng lạm phát và diễn biến giá bán dẫn.

Giới phân tích cho rằng biến số then chốt đối với lộ trình lãi suất sắp tới sẽ là mức độ kéo dài của chu kỳ tăng trong ngành bán dẫn, cũng như tốc độ lan tỏa của đà tăng thu nhập sang tiêu dùng và giá cả. Nếu tăng trưởng tiếp tục mạnh, trong khi giá nhà tại khu vực thủ đô và tín dụng hộ gia đình vẫn đi lên, khả năng BOK tiếp tục siết chặt chính sách tiền tệ sẽ cao hơn.

Ngược lại, nếu lãi suất tăng nhanh làm điều kiện huy động vốn của doanh nghiệp và nhóm khách hàng dễ tổn thương xấu đi, đồng thời kìm hãm việc làm và tiêu dùng sớm hơn dự kiến, tốc độ tăng lãi suất có thể chậm lại. Nói cách khác, lộ trình chính sách tiền tệ sắp tới sẽ phụ thuộc vào cán cân giữa tác động tích cực của chu kỳ tăng trong ngành bán dẫn lên xuất khẩu và thu nhập, với áp lực giá mà xu hướng này tạo ra.

Chuyên viên Park Jun-woo nhận định nếu đánh giá hiện tại của BOK về đà tăng trưởng được duy trì, khả năng tăng lãi suất ngay trong tháng 8 là hoàn toàn mở. Theo ông, việc BOK nhấn mạnh các chỉ số của nền kinh tế thực hơn là diễn biến trên thị trường tài chính như chứng khoán cho thấy lập trường siết chặt khó thay đổi trong ngắn hạn.

Trên cơ sở đó, Hana Securities dự báo BOK có thể tiếp tục tăng lãi suất vào tháng 8, tháng 11 và tháng 2 năm sau, đưa lãi suất cuối chu kỳ lên 3,50%/năm.

Ông Park cũng cho rằng xét về triển vọng lợi nhuận doanh nghiệp, khả năng giá bán dẫn, đà tăng xuất khẩu và các chỉ số tăng trưởng suy yếu mạnh trong ngắn hạn là không cao. “Đây mới là giai đoạn đầu của chu kỳ tăng lãi suất, nên cần tập trung vào lập trường siết chặt mạnh của BOK”, ông nói.