AI đang tạo ra tác động trái chiều với ngành game: giúp đẩy nhanh quá trình phát triển và làm số lượng game mới tăng vọt, nhưng đồng thời làm gia tăng tranh cãi về chất lượng, niềm tin của người chơi và chưa làm thay đổi cấu trúc doanh thu vốn tập trung vào một số ít nhà phát hành lớn.

Trong nhiều ngành, AI được kỳ vọng sẽ nâng năng suất và kéo theo cắt giảm nhân sự. Tuy nhiên, với game - đặc biệt là các khâu sáng tạo - không ít ý kiến cho rằng công nghệ này khó thể thay thế con người. Một bộ phận trong ngành cũng lo ngại việc lạm dụng AI có thể làm xói mòn niềm tin của game thủ.

Dù vậy, ngành game đã chịu tác động rõ rệt từ AI. Sự lan rộng của “vibe coding” - phát triển phần mềm với sự hỗ trợ của AI - đang khiến số lượng trò chơi phát hành ra thị trường tăng mạnh.

Financial Times dẫn dữ liệu toàn cầu từ công ty nghiên cứu ATTN Economy cho biết trong 6 tháng, từ tháng 12 năm ngoái đến tháng 5 năm nay, đã có 181 nghìn game di động được phát hành. Trong đó, iOS ghi nhận 43,5 nghìn game và Android là 137 nghìn game, tăng lần lượt 118% và 73% so với cùng kỳ năm trước.

Làn sóng cắt giảm nhân sự cũng đang trở thành vấn đề lớn của ngành. Báo cáo công bố tháng 5 của GDC Festival of Gaming cho thấy 1/4 lao động ngành game đã bị sa thải trong hai năm qua. Gần đây, Microsoft thu hẹp mảng Xbox; còn King - công ty con nổi tiếng với Candy Crush - cũng cắt giảm 10% nhân sự.

Tuy nhiên, AI có thực sự cải thiện trải nghiệm chơi game hay không vẫn là chủ đề gây tranh cãi. Một số ý kiến cho rằng mức tăng năng suất thực tế thấp hơn kỳ vọng ban đầu.

Theo báo cáo của ATTN Economy, 52% chuyên gia trong ngành game đánh giá AI tạo sinh đang tác động tiêu cực đến lĩnh vực này. Tỷ lệ này tăng mạnh so với 30% của năm 2025 và 18% của năm 2024. Chỉ 7% cho rằng AI mang lại ảnh hưởng tích cực.

AI cũng làm dấy lên tranh cãi trong cộng đồng người chơi. Financial Times cho biết Crazy Taxi: World Tour - tựa game thu hút chú ý trước ngày phát hành - đã vướng tranh luận trên mạng về việc có sử dụng AI tạo sinh trong quá trình phát triển hay không. Trước phản ứng gia tăng, Sega giải thích rằng hãng chỉ dùng AI tạo sinh như công cụ hỗ trợ nhà phát triển, không áp dụng AI cho các nhân vật xuất hiện trong game.

Những người ủng hộ AI tạo sinh cho rằng NPC - các nhân vật không do người chơi điều khiển - là một trong những hướng ứng dụng hấp dẫn nhất của công nghệ này.

Theo nhóm này, các game RPG và thế giới ảo như Zelda hay Call of Duty trước nay chủ yếu vận hành theo các kịch bản hội thoại cố định, trong khi AI có thể mở ra khả năng để người chơi trò chuyện với NPC theo cách tự nhiên và tự do hơn.

Dù vậy, hoài nghi vẫn rất lớn.

Lexi Sidow của ATTN Economy, dẫn dữ liệu từ nền tảng marketing số Klaviyo, cho biết chỉ 13% người tiêu dùng tin tưởng AI. Khi biết nội dung marketing được tạo bằng AI, mức độ tin tưởng dành cho thương hiệu giảm xuống chỉ còn khoảng 1/4. “Nội dung AI chất lượng thấp phải trả giá bằng niềm tin, và trong ngành game, vấn đề này còn nghiêm trọng hơn nhiều. Nếu người chơi cảm thấy một trò chơi mang nặng dấu vết do AI tạo ra, niềm tin có thể lung lay. Nếu mạch truyện hoặc phong cách nghệ thuật thiếu nhất quán, phản ứng của họ sẽ rất tiêu cực”, người này nói.

AI tạo sinh đã hạ thấp đáng kể rào cản kỹ thuật trong phát triển game, nhưng cấu trúc thị trường do một số ít doanh nghiệp lớn chi phối vẫn gần như không thay đổi.

Financial Times dẫn ATTN Economy cho biết trong năm 2025, nhóm 1% nhà phát hành game hàng đầu tạo ra 75,6 tỷ USD doanh thu, trong khi 99% còn lại cộng lại chỉ đạt 6,1 tỷ USD. Nhóm 1% này cũng ghi nhận 40,2 tỷ lượt tải, tương đương khoảng 80% tổng lượt tải toàn cầu trong cùng năm.

Josh Chapman, đồng sáng lập Convoy - quỹ đầu tư mạo hiểm tập trung vào các startup game giai đoạn đầu - nhận định vibe coding có thể làm giảm rào cản kỹ thuật, nhưng khó làm suy yếu vị thế của các ông lớn trên thị trường.

Theo ông, các công ty game lớn hiện sở hữu nguồn lực tài chính dồi dào để thu hút nhân tài hàng đầu, đồng thời đã tích lũy dữ liệu suốt nhiều thập kỷ. “Một startup mới chỉ gọi được 4 triệu USD ở vòng hạt giống thực sự rất khó bắt kịp năng lực cạnh tranh đó”, ông nói.